Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը պատրաստ է երկկողմ բանակցություններ վարել Ուկրաինայի հետ քաղաքացիական ենթակառուցվածքների վրա հարձակումներից փոխադարձաբար ձեռնպահ մնալու հարցի շուրջ։ Ուկրաինայի առաջնորդ Վլադիմիր Զելենսկին չի պատասխանել Պուտինի մեկնաբանություններին, սակայն ասել է, որ երկիրը «պատրաստ է ցանկացած բանակցության», որը կերաշխավորի խաղաղ բնակչության անվտանգությունը։
Երկուշաբթի երեկոյան՝ ապրիլի 21-ին, Պուտինը մեկնաբանել է Զելենսկու վերջին առաջարկը՝ թե՛ Ուկրաինայում, թե՛ Ռուսաստանում քաղաքացիական ենթակառուցվածքների գնդակոծման մորատորիում սահմանելու վերաբերյալ։
Կիևն այս նախաձեռնությամբ հանդես եկավ այն բանից հետո, երբ Ուկրաինան և Ռուսաստանը, Սաուդյան Արաբիայում առանձին բանակցություններ վարելով ԱՄՆ-ի հետ, պայմանավորվեցին 30 օրով զերծ մնալ երկու երկրների էներգետիկ օբյեկտների վրա հարձակումներից։
Այսպես կոչված «էներգետիկ մորատորիումը» ուժի մեջ է մտել մարտի 18-ից, որի ժամկետը լրանալուց հետո կողմերը չեն հայտարարել դրա երկարաձգման մասին։ Ավելին, նույնիսկ համաձայնագրի գործողության ընթացքում և՛ Կիևը, և՛ Մոսկվան գրեթե ամեն օր միմյանց մեղադրում էին համաձայնագիրը խախտելու մեջ։
Մարտի բանակցությունների ընթացքում Ուկրաինան նաև առաջարկել է 30-օրյա հրադադարի ռեժիմ, սակայն Ռուսաստանը մի քանի պայմաններ է առաջադրել, որոնք Կիևն ու նրա արևմտյան դաշնակիցները անընդունելի են համարել։
Երկուշաբթի Պուտինը ասել է, որ Ռուսաստանը «միշտ դրական է վերաբերվել խաղաղության ցանկացած նախաձեռնությանը»:
«Մենք հուսով ենք, որ Կիևի վարչակարգի ներկայացուցիչները նույն կերպ կանեն»,- ասել է նա։
Դրանից հետո Կրեմլի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը պարզաբանել է, որ Պուտինի մեկնաբանությունները վկայում են Ուկրաինայի հետ ուղիղ բանակցություններ վարելու նրա պատրաստակամության մասին, մասնավորապես՝ քաղաքացիական օբյեկտներին հարվածներից զերծ մնալու վերաբերյալ։
«Երբ նախագահն ասաց, որ հնարավոր է քննարկել քաղաքացիական օբյեկտներին չհարվածելու հարցը, այդ թվում՝ երկկողմանի, նա նկատի ուներ բանակցություններ և քննարկումներ ուկրաինական կողմի հետ»,- ասել է Պեսկովը։
Նախկինում ռուս պաշտոնյաները, այդ թվում՝ Պուտինը, հրաժարվել էին ուղիղ բանակցություններ վարել Ուկրաինայի հետ։
Կրեմլը բազմիցս կասկածի տակ է դրել Զելենսկու լեգիտիմությունը՝ պնդելով, որ նրա պաշտոնավարման ժամկետն ավարտվել է, և նոր ընտրություններ չեն անցկացվել։ Սակայն այդ հայտարարությունները հակասում են Ուկրաինայի Սահմանադրությանն ու օրենքներին, որոնք ուղղակիորեն արգելում են ընտրությունների անցկացումը պատերազմի ժամանակ։ Աշխարհի ոչ մի այլ երկիր կամ միջազգային կազմակերպություն չի կասկածում ուկրաինական պետական կառույցների օրինականությանը։
Ինքը՝ Պուտինն, այս տարվա հունվարին ասել էր, որ Ռուսաստանը պատրաստ է Ուկրաինայի հետ շփումների, սակայն «Կիևի վարչակարգի ներկայիս ղեկավարը, երբ դեռ միանգամայն լեգիտիմ էր, բանակցություններն արգելող հրամանագիր արձակեց»։
Նման պայմաններում բանակցությունները «խիստ ասած՝ ոչ լեգիտիմ կլինեն, ինչը նշանակում է, որ այդ բանակցությունների արդյունքները նույնպես պետք է ոչ լեգիտիմ ճանաչվեն», – ասել է ՌԴ նախագահը։
Փետրվարի սկզբին Զելենսկին ասել էր, որ պատրաստ է Պուտինի հետ ուղիղ բանակցությունների, եթե դա խաղաղություն բերի Ուկրաինային։
Ապրիլի 21-ի երեկոյան իր ելույթում Զելենսկին ընդգծել է, որ Ուկրաինան դեռ «պահպանում է առնվազն քաղաքացիական ենթակառուցվածքներին չհարվածելու իր առաջարկը»։ «Եվ մենք հստակ պատասխան ենք սպասում Մոսկվայից, մենք պատրաստ ենք ցանկացած քննարկման, թե ինչպես դա ապահովել», – ասել է Ուկրաինայի նախագահը։
Մեկնաբանելով Պուտինի առաջարկած այսպես կոչված «Զատկի զինադադարի» արդյունքները՝ Զելենսկին ասել է. «Իրոք, Զատիկին օդային ռմբակոծության ազդանշաններ չկային, և ճակատի որոշ հատվածներում լռություն էր, այսինքն՝ հնարավոր է.
Զատիկից առաջ Պուտինը առաջարկել է 30-ժամյա զինադադար հաստատել ռազմաճակատում, իսկ Ուկրաինան ընդունել է առաջարկը։ Սակայն այս ողջ ընթացքում Կիևն ու Մոսկվան անընդհատ միմյանց մեղադրում էին հրադադարի ռեժիմը խախտելու մեջ։
Երկուշաբթի Զելենսկին առաջարկեց նոր համաձայնագրեր, որոնք «առնվազն 30 օրով կդադարեցնեն անօդաչու սարքերի և հեռահար հրթիռների օգտագործմամբ ցանկացած հարված քաղաքացիական ենթակառուցվածքներին»:
Պուտինը պատասխանել է, որ Կրեմլը կուսումնասիրի այդ գաղափարը։ «Սա պետք է կարգավորվի, այս ամենը նման մանրակրկիտ ուսումնասիրության առարկա է, գուցե նույնիսկ երկկողմանի», -ասել է ՌԴ նախագահը:
Միաժամանակ Պուտինը հայտարարել է, որ քաղաքացիական օբյեկտներին հարվածներն արդարացված են, եթե այնտեղ զինվորականներ կան։
Ռուսական հրթիռների հարվածը Սումիին որի հետևանքով զոհվեց մոտ 30 բնակիչ, վիրավորվեց ավելի քան 100-ը, նա բացատրեց նրանով, որ հարվածի տակ գտնվող համալսարանում տեղի էր ունենում զինվորականների պարգեւատրման արարողություն:
Սակայն նման հայտարարությունները ակնհայտորեն հակասում են միջազգային իրավունքին։ Ժնևի կոնվենցիաների համաձայն ՝ քաղաքացիական օբյեկտը կարող է դառնալ օրինական ռազմական թիրախ, երբ այն օգտագործվում է ռազմական ուժերի կողմից, բայց միայն այն դեպքում, եթե այդ ժամանակ նրանք արդյունավետ ներդրում ունեն ռազմական գործողություններում:
