Ֆրեզնոյի Կալիֆոռնիա համալսարանի հրատարակչությունը լույս է ընծայել հայկական մատենաշարի 14-րդ հատորը` անգլիախոս հանրությանը թարգմանաբար ներկայացնելով «Գերեվարված գիշերներ: Բոսֆորից Գալիպոլի Զապել Եսայանի հետ» գիրքը, որն ընդգրկում է վաղ 20-րդ դարի տաղանդավոր գրող, հրապարակագիր Զապել Եսայանի (Հովհաննիսյան, 1878-1943) երեք քիչ ծանոթ, բայց իր ապրած ժամանակը լավագույնս բնորոշ` «Մելիհա Նուրի Հանըմը», «Քողը» եւ «Բավական է» պատմվածքները: 1914-1928 թվերին գրված այս պատմվածքները շոշափում են մեկ ընդհանուր թեմա` կանանց (հայ, թուրք թե այլազգի) պայքարն ընդդեմ հասարակական, քաղաքական եւ մշակութային անարդարությունների, ոտնձգությունների: Նաեւ ինքնության հաստատման խոչընդոտների եւ հասարակությունից դուրս թողնված լինելու թեման:
Բոստոնի «Միրոր-Սփեքթեյթր» շաբաթաթերթի հաղորդմամբ, խոսելով գրքի հրատարակման նշանակության մասին, «Հուշամատյանի» նախագահ դոկտ. Վահե Թաշճյանը նշել է, որ այդ երեք պատմվածքները խիստ հատկանշական են, քանի որ լույս են սփռում Օսմանյան կայսրության ճակատագրական ժամանակաշրջանում (պատերազմ, բռնատիրություն, ցեղասպանություն) հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա: «Հատորը կարեւոր ներդրում է հայկական մատենաշարի, որովհետեւ ընդլայնում է օտար ընթերցողների մտահորիզոնը իր անժամանցելի կենսունակությամբ», ավելացրել է գրքի համախմբագիր Բարլոու Տեր-Մկրտիչյանը : Իսկ Բարքլեյի Կալիֆոռնիա համալսարանի պատմության դասախոս, դոկտ. Քրիստին Ֆիլյուն ասել է, որ այդ գեղեցիկ պատմությունները էթնիկական զտումների եւ բռնությունների դեմ մարդկության եւ կարեկցանքի հաղթանակն են խորհրդանշում: «Դրանք խորհրդանշում են էթնիկական ատելության եւ հետապնդումների անիմաստությունը: Մենք երախտապարտ ենք Կոշկարյանին եւ Քեպրանյանին պատմվածքների ընտրության եւ թարգմանության համար», ասել է նա:
Վերջին տարիներին Զ. Եսայանը դարձել է այն հազվագյուտ մտավորականներից մեկը, որն արժանացել է միջազգային ճանաչման որպես գրող, մարդասեր եւ կանանց իրավունքների պաշտպան-ակտիվիստ: Նրա բազմաբեղուն կարիերան Ստամբուլից անցել է Փարիզ, այնուհետեւ Խորհրդային Հայաստան, որտեղ էլ այն ողբերգական ավարտ է ունեցել:
Հատորը հրատարակվել է Գալուստ Գյուլբենկյան (Լիսաբոն) եւ Կոլումբիա համալսարանի Ֆեսճյան հիմնադրամների նյութական օժանդակությամբ: Հատորի նախաձեռնողն ու գլխավոր խմբագիրը դոկտ. Նանոր Քեպրանյանն է, որ դրանից առաջ խմբագրել է Հակոբ Օշականի «Մնացորդացը» (2013-ին) վեպի երեք հատորները: Եսայանը նրա երկրորդ համագործակցությունն է մրցանակակիր թարգմանիչ Կոշկարյանի հետ: Գրքի խորաթափանց առաջաբանում Քեպրանյանը հատուկ ուշադրության է արժանացրել պատմվածքների այժմեականությունը:
