Երկրաշարժ Ադըյամանում
Փետրվարի 6-ի ահավոր երկրաշարժը ցնցել է նաեւ Արեւմտյան Հայաստանի Եփրատի աջ ափին գտնվող ԱԴԸՅԱՄԱՆ քաղաքը։ Երկրաշարժը ցնցել է նաեւ համայն մարդկության սրտերն ու համախմբել բոլոր նրանց, ովքեր ատելությունը մերժում են իբրեւ պայքարի արդյունավետ միջոց։ Դրվատելի է այն փաստը, որ այս պահին Հայաստանից աղետի գոտի մեկնած մեր փրկարարները նույնպես մարդկային կյանքեր փրկելու համար տարերքին ձեռնոց են նետել։
ԱԴԸՅԱՄԱՆ-ի մասին
Հելլենիստական շրջանի հայկական թագավորության Կոմմագենեի տարածքում գտնվող Ադըյաման քաղաքը, նախկինում կոչվել է Սամսուր, որը Մանսուր անվան աղավաղված ձեւն է։ Քաղաքի անունն առաջացել է դրա երբեմնի կառավարիչ Հասան Մանսուրի անունից, որ հայտնի էր իր դաժանությամբ։ Մանսուրի սպանությունից հետո, դաժանության ու անողոքության հոմանիշ դարձած կառավարչի անունը «սրբագրելու» համար քաղաքի բնակիչներն այն կոչել են ԱԴԸՅԱՄԱՆ, որը նշանակում է «անունը սոսկալի»։
Կոպիտ ու գռեհիկ արտահայտություններն ավելի մեղմ ու քաղաքավարի բառերով փոխարինելը, որը լեզվաբանության մեջ էվֆեմիզմ կամ մեղմասացություն է կոչվում, տարածվում է նաեւ տեղանունների վրա։ Հենց այդ տրամաբանությունից ելնելով էլ Սամսուրը վերանվանվել է Ադըյաման` «անունը սոսկալի»։
Ի դեպ, Սյունյաց նահանգի Գեղարքունիք գավառում, Սեւանա լճի հարավային ափին (այժմյան Մարտունու շրջանի Ներքին Գետաշեն գյուղի տեղում) գտնվող երբեմնի ԿՈԹ ավանը թուրք նվաճողների կողմից նույնպես վերանվանվել է Ադըյաման, քանի որ Կոթ տեղանունը թուրքերենի göt բառի հետ է զուգորդվում։
Աճառյանը նույն երեւույթը նկատել է նաեւ աբխազաբնակ համշենահայերի մոտ։ Ըստ անվանի լեզվաբանի, թեեւ համշենահայերի համար «բռնակ» իմաստով ԿՈԹ բառի արտասանությունը դժվար չէ, բայց քանի որ բարբառային արտասանությամբ բառը հնչում էր göt հնչյունախմբի թուրքերեն տառադարձումով, համշենահայերը գերադասել են այն արտասանել «բէօչ», որը նշանակում է «պոչ»։
ԳՐԻԳՈՐ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ
