ՀՀ շարքային քաղաքացիների որոշակիից մինչեւ բացարձակ մեծամասնությունն այս օրերին հերթական երկընտրանքն է ապրում: Ոչ այն պատճառով, որ չգիտի կայացող գործընթացների դրդապատճառները, այլ այն պարզ առիթով, որ կապ չի տեսնում ու գտնում առաջնահերթը երկրի կայացման ու հզորացման բազմաթիվ առաջարկների առումով: Արդունքում` պարզագույն անորոշություն ինչ եւ ինչու հարցերում, որոնք նաեւ անզորի ու անօգնականի միջավայր են կազմավորում, ազդում մարդկանց տրամադրության վրա: Օրեր առաջ այսօրինակ վիճակ ծագեց ՀՀ վարչապետի հնչեցրած պատմական ու իրական Հայաստանի շուրջ մտորումների կապակցությամբ: Թե ինչքանով էր այն ժամանակին ու տեղին, ցույց կտա առաջիկան ու ժամանակը, որը պատմական առումով լավագույն փաստագրողն է, գուցե` դատավորը:
Այստեղ տարօրինակն այն է, որ պատմագիտական երկխոսություն, թե՞ բանավեճ է սկսում երկրի գործադիր մարմնի ղեկավարը: Եթե մի պահ ընդունենք, որ սույն այրը նաեւ կուսակցության առաջնորդ է, հարց է ծագում, թե ինչո՞ւ այն չի ծավալվում նախ համակիրների համաժողովում, անգամ ներքին օղակներում, ուր մարդիկ առավել անկաշկանդ ու անկեղծ են, քան համագումարներում, որտեղ ընդունված որոշումներն անքննելի կատարում են պարտադրում: Կամ` չընդունելու դեպքում` կուսակցական տարաձայնություններ, ընդհուպ` բաժանումներ: Ավա՜ղ, նման մոտեցումները որոշակի վիճակներ են պարտադրում, խորհրդատվական քննարկումների իրականացում,կշռադատված պահվածք, սխալվելու հնարավորության գրեթե բացառում:
Վերջինը մեզանում սպասվածից հաճախ է հայտնվում: Ասենք, ինչքան էլ գործող իշխանությունը փորձում է ինչ-ինչ թվերով ու տոկոսներով համոզել մեր մարդկանց, որ իրենց կողմից բարեփոխվող Հայաստանի հանրապետությունում տնտեսությունն աճում է, մեր մարդիկ տարակուսում են, թե այդ ինչ հեռախոսներ են արտահանվում Ռուսաստանի դաշնություն, որոնք առաջինն են հիշատակվում արտահանվող ապրանքների ցանկում: Նման արտադրությունների գործարկման մասին հեռուստաալիքները որեւէ լրատվություն չեն հաղորդում, շրջապատումս էլ դրանցից որեւէ մեկում աշխատող չկա… Պարզվեց, խոսքը վերաարտահանվող արտադրանքի մասին է, որը ՀՀ տնտեսության հետ կապ ունի միայն մաքսա-հարկային առումներով: Նույն պատկերն է արտահանվող ապրանքների ցանկում երկրորդը հիշատակվող մարդատար ավտոմեքենաների առումով: Եթե խոսքը Հայաստանում հավաքված ավտոմեքենաների մասին է, դրանք ընդամենը 8-ն էին, որոնց մասին հիշատակելը պարզապես իմաստազուրկ է, քանզի այն իրականացնողներն արդեն հայտարարել են, որ դադարեցնում են գործունեությունը: Այստեղ էլ պարզվում է, որ խնդիրները ՀՀ ներկրվող օգտագործված ավտոմեքենաների մասին է, որոնք նույնպես Ռուսաստանի Դաշնություն են հիմնականում արտահանվում: Մեր մարդիկ իրոք չգիտեն՝ զարմանան, թե՞ զայրանան ՀՀ տնտեսությունն այս վիճակին հասցնելու համար:
ԱԺ-ում մեծամասնություն կազմող խմբակցության ներկայացուցիչը տարօրինակ է դիտարկում, որ արդեն հիշատակված ՌԴ-ի որոշակի ծառայությունները խնդիրներ են ստեղծում իրենց երկիր, ասենք, ՀՀ-ում արտադրված պանրի ներմուծման համար: Մարդը տեղյակ չէ, կամ այդպիսին է ցանկանում երեւալ, որ չգիտի մաքսային տարրական պահանջները, որպիսիք են հիշատակված արտադրանքի պարագայում օգտագործված հումքի ծագման մասին տեղեկությունը: Այն տվյալ դեպքում այլ երկրից է ստացվում, կաթի փոշու տեսքով: Ինչո՞ւ. որովհետեւ գյուղատնտեսության հանդեպ տարօրինակ պահվածքի արդյունքում վերջին մի քանի տարիներին ՀՀ-ում կաթնատու կովերի գլխաքանակը 320 հազարից կրճատվեց առնվազն 100 հազարով: Սա այն պարագաում, որ անասնակերերի մշակման ու արտադրության առումով վերաբերմունքն ուղղակի տարօրինակ է. փորձ է արվում վիճակն արդարացնել թշնամի երկրի կողմից որոշակի տարածքների ապօրինի զավթման հետ, երբ խնդիրը հիմնականում լուծվում է անասնակերերի մշակման միջոցով, կալորիական կերերի ստացումով: Կովերի տարեկան կաթնատվությունն անգամ 7-8 հազար լիտրի հասցնելու պարագայում ՀՀ-ն կաթնամթերքի առումով ինքնաբավության պահանջված մակարդակ կունենա 120-130 հազար գլխաքանակի դեպքում, կկանխվի կաթի փոշու անհարկի ներկրումը, կաթ պարունակող մթերք անվանման տակ կաթնամթերքի արտադրության անցանկալի երեւույթը:
Մտորում եմ այսօրինակ խնդիրների մասին թե՛ իշխանությունների պահանջած ակտիվ քաղաքացի լինելու, թե՛ շրջապատիս հորդորով: Մարդիկ իրոք շփոթ ու մոլոր վիճակում են, խուճապի եզրին, երբ չգիտեն ինչ անցանկալի անակնկալների հետ են բախվելու առաջիկա ժամերի ու օրերի ընթացքում: Վարչապետական այն մոտեցումը, թե երկրում բարեփոխումների իրականացմանը խոչընդոտում ու խանգարում է պետական ապարատը, այլեւս չի գոհացնում: Այլ լուծումներ են պահանջվում, իսկ թե ինչպիսի` ցույց կտա առաջիկան:
Ապրենք ակնկալիքով:
ԳԵՂԱՄ ՔՅՈՒՐՈՒՄՅԱՆ
