Հայաստանում ուսանողության դրությունն այդքան էլ բարվոք չէ: Օրեր առաջ ուսումնասիրում էի ԱՄՆ-ում տեղի ունեցած ուսանողական շարժումները եւ միանգամից հայացքս ուղղեցի մեր երկրին: Այս խնդրի մասին քիչ է խոսվում, դրա բարձրաձայնումը գուցե ծիծաղելի թվա երկրում տեղի ունեցող իրադարձությունների ֆոնին, սակայն այն միանշանակ ազդում է հասարակության, նաեւ անհատի կայացման վրա:
Աշխատանքային ու կրթական ոլորտը կարիք ունի բարեփոխումների: Այս խնդիրը հանգեցնում է նրան, որ Հայաստանում մարդիկ աշխատում են ոչ թե սիրով, այլ պարտադրված: Չկա ոգեշնչում, չկա հաճույք, չկա հետաքրքրություն, եւ սա բերում է նրան, որ աշխատանքային գրավչությունն ու ընդհանրապես աշխատանքը այդքան էլ հաճելի ընկալումներ չեն առաջացնում մարդկանց մեջ: Եվ պատճառն այն է, որ շատ դեպքերում հայ ուսանողը ուսումն ու աշխատանքը փորձում է համատեղել ինչ-ինչ պատճառներից ելնելով, սակայն բախվում է խնդիրների, բախվում է նրան, որ երբեմն խոչընդոտվում է իր կրթության իրավունքը, գործատուն հրաժարվում է հաշվի նստել ուսանողի հետ , փորձում է դաստիարակել նրան այնպես՝ թե աշխատանքն ավելի կարեւոր է, քան կրթությունը , որ աշխատանքն առաջնային տեղում պետք է լինի:
«Այո՛, դե մի քանի անգամ էլ դասի մի՛ գնա, քննություններիցդ կտրվի՛ր, կարեւորն իմ աշխատանքը չտուժի»: Ահա սա է միջին վիճակագրական գործատուի պատասխան ընկալումը:
Չնսեմացնելով բացարձակ աշխատանքն ու դրա կարեւորությունը, բայց մի՞թե դա կարելի է հակադրել ուսմանը, մի՞թե կրթության իրավունքը պետք է ստորադասվի: ԱՄՆ-ում 2013-2015 թթ. ուսանողները բազմաթիվ ցույցեր եւ գործադուլներ են կազմակերպել հենց այս ընկալման դեմ: Նրանց կրթության իրավունքը եւս ոտնահարվում էր, բայց մարդիկ քաղաքացիական բարձր գիտակցություն են դրսեւորել, ոտքի են կանգնել, պայքարել են այդ կարգերի դեմ: Իսկ այստեղ հարցն անգամ հանրային հնչեղություն չունի: Դե իսկ պետությունը, ինչպես շատ այլ հարցերում, այնպես էլ սրանում, ձկան պես լռություն է պահպանում, այնինչ կարող է օրենսդրական կարգավորում իրականացնել, վերջապես զբաղվել այս եւ այսօրինակ հարցերով, որովհետեւ պետության կայացումը հենց սկսվում է նմանատիպ խնդիրներին առերեսվելուց եւ լուծելուց հետո: Խորհրդարանում տարատեսակ օրեսնդրական նախաձեռնություններ են ներկայացնում. մի՞թե հնարավոր չէ խորհրդարան տանել նաեւ այս հարցը: Իհարկե հնարավոր է, սակայն միմիայն կամքի, վճռականության առկայության պարագայում:
Ուսանողն ապագայի հեռանկարն է, ապագա քաղաքացին, պետության ներկայացուցիչը: Նրա ձեւավորման վրա չի կարող դրական ազդեցություն ունենալ այն միջավայրը, որտեղ ապրում է, աշխատում, բայց վստահաբար մտքում ձեւավորում է իրեն շահագործելու ու պետության լռության մտայնությունը: Մենք չենք կարող ունենալ բարձր քաղաքացիական հասարակություն` պահանջատեր, սրտացավ, ինքնավստահ, երբ կրթության իրավունքը մեր օրերում ոտնահարվում է տարատեսակ գործատուների կողմից, ու պետությունը չի միջամտում դրան, լուռ դիտորդի դերում է, բայց ամեն ամբիոնից չեն զլանում բարձր, շա՛տ բարձր բղավել ժողովրդավարության, պետականության, ինքնիշխանության ու բարեկեցության մասին: Իսկ իրականում հենց պետությունը պետք է կարգավորի այս խնդիրը, որպեսզի աշխատանքն ու կրթությունը միմյանց չհակադրվեն, պատնեշ չհանդիսանան, որ հարգվի կրթության իրավունքը, ու գործատուն հաշվի նստի դրա հետ եւ առաջ չտանի իր նեղ շահերը: Մենք ապրում ենք 21-րդ դարում, որտեղ ամեն օրը փոփոխական է զարգացման ու առաջընթացի տեսանկյունից, բայց Հայաստանում կարծես թե պահպանվել են տոտալ կապիտալիստական տարրերը, որտեղ շահագործումն առաջնային տեղում է, եւ որտեղ այդ շահագործման դեմ ընդվզումը խեղդվում է չգրված օրենքների եւ «ներքին» աշխատանքային կանոնադրության մեկ հարվածով…
ԱՐՄԱՆ ՍԱՐԳՍՅԱՆ
ԵՊՀ Պատմության ֆակուլտետի 2-րդ կուրսի ուսանող
