«Մի քանի ամսից ոչ միայն կառուցապատումը, այլեւ ամբողջ երկրի տնտեսությունը կոլապսի մեջ է հայտնվելու»
«Կառուցապատողների հայկական ասոցիացիա» ՀԿ նախագահ Գուրգեն Գրիգորյան
Ըստ կառավարության օգոստոսի 12-ի նիստում ընդունված օրենքի Երեւանում բնակարանի հիպոթեքին ուղղվող եկամտային հարկի վերադարձը աստիճանաբար կհանվի:
Օրենքի փոփոխությունը խուճապ է առաջացրել թե՛ կառուցապատողների, թե՛ հասարակության մեջ: Կառուցապատողները հայտնում են, որ սա սխալ քայլ է պետության կողմից եւ իրենք չեն հասցնում տեղավորվել սահմանված ժամկետներում: Հակառակ կառուցապատողների դիրքորոշումներին, կառավարությունը շարունակում է պնդել, որ այս ծրագիրը բյուջեի համար ծանր բեռ է դարձել, այդ պատճառով էլ առաջարկվում է աստիճանաբար դադարեցնել ծրագիրը Երեւանում մինչեւ 2025 թվականը եւ թողնել միայն մարզերում:
Կառավարության ներկայացրած պատճառներին ի պատասխան
«Կառուցապատողների հայկական ասոցիացիայի» խորհդի անդամ Արտակ Անդրեասյանը հարցազրույցներից մեկում ներկայացնում է ծրագրի դրական կողմերը. «Ընդդիմադիրները խոսում են միայն սոցիալական ասպեկտի մասին, թե այն ավելի մատչելի դարձավ բնակչության ավելի մեծ մասի համար: Դրական կողմերից մեկն այն է, որ այս օրենքը տնտեսության համար շարժիչ ուժ է, որի միջոցով ստեղծվում են նոր աշխատատեղեր, տեղական արտադրողներին հնարավորություն է տրվում ընդլայնել արտադրության ծավալները, որն էլ բերում է նոր տեխնոլոգիաների ներդրման, ինքնարժեքի նվազման, միջազգային շուկայում մրցակցության բարձրացման, իսկ այդ ամենը նպաստում է արտադրանքի արտահանմանը:
Կարելի է ասել, որ այն ընդունվեց ճգնաժամի ազդեցությունը մեղմելու համար, բայց պետք է նաեւ նշել, որ այն բարձրացրեց լիկվիդայինությունը տնտեսվարող սուբյեկտների մոտ, որի միջոցով տնտեսության մեջ կարգավորվեցին հաշվարկային հարաբերությունները:
Ավելի լուրջ դրական կողմերից մյուսը աշխատողների հարկայաին դաշտ «մտնելն է»: Այս օրենքի ընդունումից հետո ստվերում աշխատող շատ քաղաքացիներ սկսեցին պահանջել իրենց գործատուներից, որ իրենց աշխատավարձերը հայտարարագրվեն, որի միջոցով լրացուցիչ գումարներ մուտք գործեցին բյուջե»:
Անդրեասյանի խոսքով, 2015 թվականին հիպոթեքին ուղղվող եկամտային հարկի վերադարձի ծրագրի ընդունման նպատակներից մեկը եղել է մինչեւ 2040 թ. ունենալ 4 մլն բնակչություն, նոր կառավարությունը ավելի հավակնոտ դարձրեց եւ այն փոփոխության ենթարկելով ներկայացրեց, որ մինչեւ 2050 թվականը Հայաստանը պետք է ունենա 5 մլն բնակչություն:
Չի փոխվել 2050 թվականն ու 5 մլն բնակչության հասնելու տեսլականը, բայց փոփոխության է ենթարկվել օրենքըՙ Երեւան քաղաքում օրենքի գործունեությունը վերանում է, իսկ մարզերում ծրագիրը կշարունակի ամբողջությամբ գործել:
Գործող ծրագրի համաձայնՙ եկամտային հարկ վճարող քաղաքացուն հնարավորություն է տրվում հետ ստանալ վճարված հարկերը ու այն ուղղել կառուցապատողից գնվող բնակարանի հիպոթեքային վարկի տոկոսագումարները մարելուն:
Ըստ կառավարության ընդունած նախագծիՙ եկամտային հարկի վերադարձման համակարգը կիրառելի չի դառնաՙ
2022 թվականի հուլիսի 1-ից, Երեւանի Փոքր Կենտրոնում գույք ձեռք բերելիս (առաջին գոտի),
2023-ի հունվարի 1-ից, եթե գույքը գտնվում է Կենտրոն վարչական շրջանի մնացած տարածքների ու Արաբկիր վարչական շրջանից մի հատվածում (երկրորդ գոտի),
2023 թ. հուլիսի 1-ից գույքի Արաբկիր, Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների մի մասում, Էրեբունի վարչական շրջանիՙ Կենտրոնին հարող հատվածում (երրորդ գոտի),
2025 թվականի հունվարի 1-ից արդեն ծրագիրը Երեւանում ամբողջությամբ կդադարեցվի:
«Կառուցապատողների հայկական ասոցիացիա» ՀԿ նախագահ Գուրգեն Գրիգորյանի համոզմամբ, եկամտահարկի վերադարձի ծրագրում փոփոխությունները մեծ հարված են հասցնելու կառուցապատման ոլորտին:
«Մարդիկ չգիտենՙ ինչ անել: Գումար են ծախսել հող ձեռք բերելու վրա, քանդման աշխատանքներ են կատարել, բանվորական աշխատուժին եւ վարպետներին են վարձատրել, բայց շինթույլտվություն դեռեւս չեն ստացել: Հաշվի առնելով մեր վարչական մարմինների ծանրաբեռնվածությունը եւ այն, որ շինթույլտվությունը մի քանի ամսում են տալիս, կառուցապատողները հասկանում են, որ չեն հասցնելու այն ստանալ մինչեւ դեկտեմբերի 31-ը: Խաղի կանոնները փոփոխելու համար շատ խիստ ու կարճ ժամկետներ են տրված: Ժամկետների մեջ կառուցապատողները խեղդվում են»:
ԱԺ-ում նկատում են, որ նոր կառուցվող շենքեր մարզերում չկան, կամ էլ շատ քիչ են եւ համոզված են, որ Երեւանում ծրագրի դադարելու դեպքում կառուցապատումը կաշխուժանա մարզերում:
Պատգամավոր Գեւորգ Պապոյանը հարցազրույցներից մեկում ասում է. «Եթե կապանցի երիտասարդը գալիս է Երեւան եւ չի կարող Կապանում բնակարան գնել, որովհետեւ Կապանում շենք չի կառուցվում, իսկ Երեւանում կառուցվում է, եւ դա իր համար շատ մատչելի է, ինքը բնականաբար մնալու է Երեւանում: Եվ կարող է մի օր պարզենք, որ Երեւանը դարձել է 2-2.5 մլն բնակչություն ունեցող քաղաք, իսկ մարզերում գրեթե մարդ չի ապրում»:
Պատգամավորը կարծում է, որ կապանցի, գյումրեցի, լոռեցի ու նման այլ երիտասարդներ Երեւանում են գնում բնակարան, քանի որ Երեւանում այն մատչելի է, ուշադրություն չդարձնելով այն փաստին, որ երիտասարդը գալիս է աշխատելու համար, եթե մարզում լինեն աշխատատեղեր միջինից բարձր աշխատավարձով, ապա երիտասարդը չի գա Երեւան ու չի էլ մտածի արտագաղթի մասին:
Ծրագրի ճակատագիրը դեռեւս մնում է անհայտ, շահագրգիռ գերատեսչությունները, Աժ հանձնաժողովները, բանկային համակարգը, կառուցապատողները ու ուրիշներ դեռ հնարավորություն ունեն առաջարկություններ ներկայացնել եւ քննարկել կառավարության ընդունած որոշումը:
