ՀՀ կառավարության օրակարգում այս պահին կան տարբեր հարցեր, որոնցից մեկը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորումն է, իսկ մյուսը՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանների դեմարկացիան և դելիմիտացիան է,-այս մասին Ազգային ժողովում հայտարարել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը:
Նա համաձայնել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի կողմից օրերս արած հայտարարությանն այն մասին, որ հայ-ադրբեջանական սահմանային հարցը պետք է կարգավորվի խորհրդային շրջանի քարտեզներով՝ նշելով, որ քարտեզները, եթե ոչ՝ 100, ապա՝ 99 տոկոսով համընկնում են 2010 թվականին ընդունված Հայաստանի վարչատարածքային բաժանման մասին օրենքով նկարագրված Հայաստանի Հանրապետության տարածքին:
«Վարչատարածքային բաժանման մասին օրենքը ցույց է տալիս Հայաստանի Հանրապետության տարածքը: Սահմանը՝ որպես դե յուրե կատեգորիա, սահմանվում է ուրիշ օրենքով:
Դելիմիտացիայի համար պետք է օգտագործվի Խորհրդային Միության քարտեզը: Մեր ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ տարբեր թվականների քարտեզներն իրար վերատպումներն են, մենք պետք է խորանանք այդ քարտեզներով ու հասկանանք՝ որն ունի իրավական հիմք: Այդ քարտեզներում կան տարածքային որոշակի տարբերություններ»,- նշել է Փաշինյանը:
Հիշեցնենք, որ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինն օրերս Վալդայ ակումբում հայտարարել է, որ Հայաստանը և Ադրբեջանը կարող են լուծել սահմանի հարցը խորհրդային շրջանի քարտեզների հիման վրա: «Այս պահին կարևորը հայ-ադրբեջանական սահմանը հստակ որոշելն է, որի համար, բացի երկու կողմերից և Ռուսաստանից, ոչ ոք պետք չէ։ Ինչո՞ւ, որովհետև քարտեզները ՌԴ բանակի Գլխավոր շտաբում են, որոնք ցույց են տալիս, թե խորհրդային տարիներին ինչպես էր անցնում սահմանը երկու երկրների միջև»,- նշել էր նա։
Քարտեզագիր Շահեն Շահինյանի կարծիքով՝ ամենայն հավանականությամբ խոսքը 1970-ական թվականների քարտեզների մասին է:
«ՌԴ նախագահի ելույթից հետո ժողովրդի մեջ ինչ-որ սին հույսեր կան, որ նա խոսում է 1920-ական թվականների քարտեզների մասին, սակայն նա ոչ մի թվականի քարտեզի մասին չի խոսել: Քանի որ շեշտել է, որ փոխանակումների կարիք է լինելու (անկլավներ, ճանապարհներ), ամենայն հավանականությամբ, խոսքը 1970-ական թվականների քարտեզների մասին է: Կան բազմաթիվ հետազոտություններ՝ և՛ մեր կողմից արված, և՛ այլ հետազոտողների, որ մեզ առավել ձեռնտու է 1920-ական թվականների, անգամ՝ մինչև 1932թթ. քարտեզները, որտեղ Հայաստանի մակերեսը հասնում է ընդհուպ 31․000 քմ-ի: Սովետական հանրագիտարանի առաջին խմբագրության մեջ 30.000 քմ-ն անցնում է ՀՀ տարածքը»,- 168.am–ի հետ զրույցում ասաց Շահեն Շահինյանը:
Ինչ վերաբերում է նրան, որ մենք պետք է ուսումնասիրենք այդ քարտեզները ու հասկանանք՝ որն ունի իրավական հիմք, քարտեզագիրը նշեց, որ իրավական հիմք ասելով՝ նկատի ունենք այն քարտեզը, որի տակ առկա է ՀՀ լիազոր անձի ստորագրություն և լիազոր մարմնի հաստատում:
«ԽՍՀՄ տարիներին այն քարտեզները, որոնք պաշտոնական հաստատում պետք է ստանային՝ ԽՍՀՄ ղեկավարությունը հաստատել և կնքել է: 1926 թ. քարտեզների վրա, որոնք ես տեսել եմ, եղել են այն ժամանակվա ՀՀ ղեկավարության ստորագրություններն ու կնիքները: Իսկ եթե խոսքը գնա 1970-ական թթ. քարտեզների մասին, անձամբ կնքած չեմ տեսել, բայց հավանական եմ համարում, որ ռուսական արխիվներում կլինեն նմանատիպ օրինակներ: Ո՛չ 1970-ականների, ո՛չ 1920-ականների քարտեզները չկան մեզ մոտ: 1920-ական թվականների քարտեզները չեն տալիս ո՛չ ռուսները, ո՛չ վրացիները: Սկսած Քոչարյանի ղեկավարման ժամանակահատվածից՝ մինչև այս տարի, անընդհատ իշխանությունները դիմել են՝ մերժել են»,- մանրամասնեց Շահեն Շահինյանը:
Հարցին՝ ստեղծված իրավիճակում որքանո՞վ է հավանական, որ Հայաստանին ձեռնտու քարտեզը կիրառեն, քարտեզագիրը նկատեց. «Այնպես չէ, որ Ադրբեջանը ծափահարելով՝ համաձայնելու է այն քարտեզին, որը մեզ է ձեռնտու: Նրանք այնպես են անելու, որ իրենց համար շահեկան լինի, իսկ թե ինչքանո՞վ ճնշում կգործադրվի նրանց վրա, որ գնան փոխզիջումների, դա այլ հարց է»:
Հայաստանը պատրաստ է Ադրբեջանի հետ սահմանագծման ու սահմանազատման գործընթացին: Այս մասին հոկտեմբերի 28-ին լրագրողների հետ ճեպազրույցում ասել է ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը։
Նա նաև նշել է, որ Խորհրդային Միության տարիների առաջին դեմարկացիայի գործընթացը 1920-ականներին է սկսվել՝ 1926-27 թթ․, որն ավարտվել է 1929-ին, իսկ հետագայում ձևավորված քարտեզների հիմքը եղել է հենց այդ թվականների քարտեզը։ Իրավական հիմք ունեցող քարտեզը 1920-ականների քարտեզն է:
«Քարտեզները, որոնք պետք է դրվեն բանակցությունների հիմքում, քննարկվել են աշխատանքային խմբում»,- հավելել է Գրիգորյանը։
168.am
