Մինչեւ վերջերս ինձ թվացել է, որ գրող, քաղաքական ու պետական գործիչ Ավետիս Ահարոնյանի հայտնի պատգամը՝ «Այսքան չարիք թե մոռանան մեր որդիք, թող ողջ աշխարհ կարդա հային նախատինք», գերզգայուն բանաստեղծի ալեկոծ հոգու պոռթկում է պարզապես, առանց հասցեականության: Ո՞ւմ մտքով կանցներ, որ գալու է մի օր, երբ ողջ աշխարհը նախատինք է կարդալու մեզ՝ հայերիս, այդքան չարիքը մոռանալու, ավելին՝ կասկածի տակ դնելու, փաստորեն ուրանալու, ժխտելու համար: Մանավանդ՝ երբ ուրացողը ոչ թե շարքային ոմն քաղաքացի է, այլ՝ պետական պաշտոնյա, թեկուզ անարժանաբար վարչապետի տիտղոս կրող անձ:
Ի՞նչ էր ասել Նիկոլ Փաշինյանը Ցյուրիխում, ուր գնացել էր դավոսյան աննպատակ ուղեւորությունից հետո, շվեյցարահայ անհատների հետ հանդիպման ընթացքում (մանրամասնությունները՝ կից հարցազրույցում) եւ ի՞նչ էր ասել Երեւան վերադարձին՝ Պետրոս Ղազարյանի հետ հեռուստազրույցի ընթացքում: Նա ասել է, ոչ բառացի, որ դեռեւս պետք է հասկանալ, պետք է ստուգել, թե 1915-ին այդ ի՞նչ է պատահել, ի՞նչպես է պատահել եւ ինչո՞ւ է պատահել:
Այ համբակ, այդ նո՞ր ես հասկանալու, թե ի՞նչպես, ինչո՞ւ եւ ո՞վ է կազմկաերպել Հայոց ցեղասպանությունը 1915-ից առաջ, ընթացքում ու հետո, մինչեւ քո իշխանության տարիները, Արեւմտյան Հայաստանում, Կիլիկիայում, Արեւելյան Հայաստանում թե Արցախում, ու դեռ ինչե՜ր կարող են պատահել հետագայում՝ եթե շարունակես կառչած մնալ քո պաշտելի աթոռից:
Նկատի ունենալով Ն. Փաշինյանի գրագիտության շա՜տ բարձր մակարդակը, դժվար է պատկերացնել, որ նա երբեւիցե ծանոթացել է Ռաֆայել Լեմկինի օրինագծին, որը 1948-ին հիմք է դարձել Ցեղասպանության մասին ՄԱԿ-ի կոնվենցիային: Դժվար է պատկերացնել, որ նա ծանոթացել է անգլերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն, արաբերեն, ռուսերեն, անշուշտ նաեւ հայերեն եւ այլ լեզուներով հրապարակված գիտական ու վկայաբանական՝ ամբողջ մի գրադարան լցնող հրատարակություններին, միջազգային մամուլի եւ լրատվական գործակալությունների ամենօրյա հաղորդագրություններին: Ծանոթացե՞լ է դեռեւս սուլթանական Թուրքիայի զինվորական բարձրագույն ատյանի կողմից տարբեր նահանգներում կայացած դատավարություններում հայերի կոտորածները, բռնի տեղահանությունն ու ունեզրկումը կազմակերպողների՝ շուրջ 80 հոգու դատապարտման նյութերին: Եթե ծանոթացած լիներ, ապա պիտի չհամարձակվեր ասել ու գրել. «Հայոց կոտորածները նախապատրաստել ենք ինքներս, որպես ցեղասպանության մեխանիզմի կրողներ», որն արդեն ո՛չ թե ուրացում, այլ՝ լուրջ մեղադրանք է ուղղված հայությանը, ենթակա՝ միջազգային դատարաններում գործ հարուցելու հայ ժողովրդի ու Հայկական պետության դեմ, համահունչ՝ Էրդողանի «հայկական հրոսակախմբերի» մասին ամեն ապրիլի 24-ին կրկնվող վայրահաչություններին, համազոր՝ նույնինքն Փաշինյանի կողմից հանձնված Արցախի վերաբերյալ Ալիեւի ցափռտուքներին եւ նյութական հատուցման պահանջներին: Խե՜ղճ թուրքեր, խե՜ղճ ազերիներ, հակառակ ձեր արդարամիտ, հանդուրժող քաղաքականությանը, «ցեղասպանության մեխանիզմ կրող» սա հայերը ամեն բան արել են, որպեսզի դուք ստիպված լինեք կոտորել եւ բռնագաղթի ենթարկել նրանց, այն հայերին, որոնք Հայաստանում թե Կիլիկիայում կամ այլուր, զոռով ուզում էին ցեղասպանվել…
Առավել վտանգավորն այն է, որ Փաշինյանը մենակ չէ հակահայկական ու հակամարդկայնական իր չարախոսության մեջ: Նա հետեւորդներ ունի թե՛ իր կուսակցության, թե՛ իր կառավարության եւ թե՛ խորհրդարանի ներսում: Նկատի ունեմ Ցեղասպանության զոհերի ցուցակները պահանջող (վաղը կարող է նաեւ DNT-ները պահանջել) Անդրանիկ Քոչարյանին, Ալեն Սիմոնյանին ու մյուսներին: Այսինքն՝ ամբողջ մի իշխանության, որից պետք է շուտափույթ ազատվել, քանի դեռ լրիվ չեն կործանել Հայաստանը:
Այլապես, ինչպես Ա. Ահարոնյանն է անիծել, ողջ աշխարհը, առաջին հերթին՝ Ցեղասպանությունը ճանաչած պետություններն ու մասնագիտական կառույցները նախատինք են թափելու մեր գլխին: Թափում են արդեն
ՀԱԿՈԲ ԱՎԵՏԻՔՅԱՆ
