«Hedefimiz Erivan» («Մեր նշանակետ-թիրախը՝ Երեւան»), գրված էր հայախոս այն սրիկայի մեջքին, որը Լաչինի անցակետում ներկայանում էր որպես բնապահպան։ Թուրք-թաթարական հերթական ձեռնածություն, որը թեեւ չկարողացավ ոչ ոքի հիմարացնել, ո՛չ ներսում, ո՛չ էլ դրսում, սակայն հաջողեց, հօգուտ ճշմարտության, կրկին երեւան հանել թուրք-թաթարական հակահայ ցեղասպանական նկրտումների ողջ էությունը։ Հայաստանը, իր մայրաքաղաքով հանդերձ, նշանակետ-թիրախ ընտրելու այդ ծրագրի տրամաբանության մեջ է տեղավորվում թուրք-թաթարական նվաճողական, ավելի ճիշտ՝ ցեղասպանական քաղաքականությունը, որը թեեւ ինչ-որ չափով ընդմիջվեց շուրջ 70 տարի տեւած սովետական դադարով, սակայն նոր թափով շարունակվեց 20-րդ դարի վերջերից ու շարունակվում է մինչ օրս եւ կշարունակվի մինչեւ..
Լաչինի միջանցքի փակումով, Ստեփանակերտում ու հարակից մի քանի շրջաններում ծվարած արցախահայության շրջափակման գործելաոճն իր սկիզբն է առել դեռեւս 1991 թ.ի վերջերից, երբ Թուրքիան իր սահմանը փակեց Հայաստանի դիմաց, մինչ թաթարները օրումեջ գազախողովակ էին պայթեցնում մեր երկրի հյուսիս-արեւելքում։ Շրջափակումն այդ ժամանակ սկսվեց՝ միեւույն նպատակով՝ «բռնագաղթեցնել կամ ոչնչացնել» սկզբունքով, որը ուղեկցվեց, բնավ չմոռանանք, Անկարայի աղմկալի պոռչտուքներով, թե իբր, Մեծամորի ատոմակայանը մեծ վտանգ է սպառնում Թուրքիայի համար, թե, անպայման, պետք է անհապաղ փակել աղետ խոստացող այդ «Չեռնոբիլը»։ Տեսնո՞ւմ եք, «բնապահպանական» թեման, որպես եվրոպացի կանաչների ու կապույտների սիրած խոսույթի առարկա, միշտ է օգտագործվել եւ օգտագործվելու է թուրքերի ու թաթարների կողմից, հոգ չէ թե այս օրերին նույն Թուրքիան միանգամից 2 ատոմակայան է կառուցում նույն՝ ռուսական տեխնոլոգիաներով ու մասնակցությամբ։
Այլ պայմաններում,- նկատի ունեմ՝ միջազգային հրապարակում քարոզչական հարթակներ մեր չունենալու հանգամանքը, որի մասին վերջերս այս սյունակում անդրադարձ կատարվել է,- մենք պիտի կարողանայինք խորքային բացատրություն տալ, լուսաբանել ու փաստել, որ թուրք-թաթարական ցեղասպան քաղաքականությունն արդեն երկու դար շարունակում է կիրառվել հայության դեմ, ծրագրային ձեւով, նշանառությամբ։
Այն չի դադարել նույնիսկ սովետական տարիներին, թեեւ այլ՝ սողոսկուն գործելակերպով, հայարմատ ազգաբնակչությանը գաղթեցնելու, վաղնջական բնակավայրերից նրան հեռացնելու քաղաքականությամբ, որի ցցուն եւ արյունալի դրվագներից մեկը եթե Կիրովաբադն էր, մյուսը՝ Գանձակը, ապա ամենասարսափելին Սումգայիթն էր։
Եթե ունենայինք քարոզչական այդ մեխանիզմը, ապա թաթարների հայահալած քաղաքականության ամենահասկանալի օրինակը պիտի լիներ Ստեփանակերտի Մետաքսի կոմբինատի պարագան, որի վերջնարտադրանքի՝ այսինքն ներկարարության բաժինը Բաքվի կառավարության կարգադրությամբ տեղափոխվեց Գանձակ, որպեսզի հնագույն ժամանակներից շերամաբուծության ու մետաքսագործության մեջ մեծահռչակ արցախցիք, նույնիսկ սովետական շուկայում, չունենային արդյունահանման արժանի որեւէ ապրանք ու Արցախի (ԼՂԻՄ) անունը չարձանագրվեր որեւէ տեղ։ Ահա՛ այսպիսի ինքնավարություն, որի մասին այսօր էլ շարունակում է բարբաջել ու խոստանալ կաշառասուն եւ կաշառատու Իլհամ Ալիեւը, որի արտաքին գործերի նախարար Ջեյհուն Բայրամովը ՄԱԿ-ի ամբիոնից վայրահաչում էր՝ «Չկա՛ Լեռնային Ղարաբաղ»…
Արդեն 12 օր փակ պահելով արցախահայության կյանքի ճանապարհը, Բաքուն, փաստորեն, էշավարի, մեզ տալիս է մի դաժան առիթ, որը օգտագործելու պարագայում կարող էինք աշխատեցնել հենց ի՛ր դեմ եւ հօգուտ Արցախյան հարցի վերջնական պարզաբանմանը։ Դա գոյաբանական, եւ ո՛չ թե տարածքային հարց է, որի լուծումից կախված է Հայաստանի եւ բովանդակ հայության ազգային լինելության խնդիրը։
Ավա՜ղ, չունենք, չենք ստեղծել հասկացնել-համոզելու այդ միջոցները ո՛չ միայն պետական գործիչների, այլեւ միջազգային հասարակական կարծիքի ասպարեզում։
Ավա՜ղ, մենք չենք օգտագործում նույնիսկ՝ ներսում ունեցած մեր միջոցները մեր ժողովրդի բոլոր խավերին հասկացնել-զգացնել տալու պահի ու վիճակի լրջությունը։ Ընդհակառակը՝ շքեղորեն, շռայլորեն, չտեսորեն զարդարելով-լուսավորելով մայրաքաղաքի հրապարակներն ու փողոցները՝ իշխանությունները ներսում թե դրսում ուզում են ցույց տալ, որ իրենց վեջը չի 120 հազար հայության ճակատագիրը եւ շարունակում են երեւալ գոհ ու երջանիկ, շփոթի մատնելով նույնիսկ մեզ բարիկամեցողներին։ Շարունակում են իրենց անհեթեթ իշխանավարությունը ի ցույց դնել հանգիստ եւ բնականոն։ Business as usual ոճով։
Թուրք-թաթարները ոչինչ չեն կարող տալ մեզ, բացի խեղդամահությունից։ Նշանակետը ամբողջ Հայաստանն է, ողջ հայությունը։
ՀԱԿՈԲ ԱՎԵՏԻՔՅԱՆ
