ԱՐԵՎԻԿ ՔԵՇԻՇՅԱՆ
Բաքվի Turan լրատվական գործակալությունը հանդես է եկել սենսացիոն նորությամբ: Մոտ ժամանակներս կարող է հայտարարվել «տարագիր Արեւմտյան Ադրբեջան (Իրեւան) Հանրապետության» հռչակման մասին: Այդ մասին հայտարարել է թուրքական Կայսերիի (Կեսարիա) համալսարանի պրոֆեսոր Գաֆար Չախմագլին : Նրա խոսքերովՙ սկզբում կստեղծվի հանրապետության Ազգային խորհուրդ, այնուհետեւ կանցկացվեն խորհրդարանական ընտրություններ, եւ, վերջապես, կձեւավորվի տարագիր կառավարություն:
Նրա խոսքերովՙ գլխավոր նպատակը բոլոր պատմական հողերի վերադարձն էՙ ներառյալ Երեւանը, Զանգեբասարը, Գոյչան, Զանգեզուրը, Գյումրին, Դարալագյազը եւ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում մնացող մյուս բոլոր հողերը:
Ինչ վերաբերում է Թուրքիային, այնտեղ խոսքը Կարսի եւ երկրի հարավ- արեւելքի մի քանի վիլայեթների մասին է, որտեղ, քրդական տարրի հետ մեկտեղ, նկատելի է ադրբեջանականան էթնիկ տարրի ներկայություն:
Բացի դրանից, գոյություն ունեն նաեւ Արեւմտյան Հայաստանի ու Թուրքական Քրդստանի նախագծեր եւ դրանց իրականացման ծրագրեր:
Նշենք, որ Չախմագլին Կայսերիի Արջիյաս համալսարանում դասավանդել է հայերեն, ինչպես նաեւ Ադրբեջանի, Թուրքիայի եւ Հայաստանի նորագույն պատմությանը նվիրված մի շարք գրքերի ու հոդվածների հեղինակ է:
Նկատի ունենալով Վաշինգտոնի եւ Թեհրանի ներկայիս լարված փոխհարաբերությունները, տրամաբանական կլիներ ենթադրել ադրբեջանական խաղաքարտի կիրառում Իրանում, այլ ոչ թե Թուրքիայում: Ռուս փորձագետ Ստանիսլավ Տարասովի կարծիքով, դա պայմանավորված է քրդական գործոնով եւ այն ենթադրություններով, թե Անկարան չի կարողանա իր վերահսկողության տակ պահել քրդերով բնակեցված հարավ-արեւելյան որոշ վիլայեթներ:
Ադրբեջանցի քաղաքագետ Մուբարիզոմ Ահմեդօղլուն ասել է. «Հայերի հետ հարկավոր է այսպես խոսել: Եթե մենք սկսենք նրանցից պահանջել Իրեւանը (Երեւան), Զանգեզուրը եւ Թուրքիայում Կարսի մարզին սահմանակից մասերը, որոնք նույնպես պատմականորեն պատկանում են Ադրբեջանին, ապա նրանք կազատեն մեր գրավյալ տարածքները եւ Զանգեզուրը: Իսկ մենք մեր հերթին նրանց կթողնենք Երեւանը եւ այն մասերը, որոնք սահմանակից են Թուրքիայի Կարսի մարզին»:
