Սիրիայի հյուսիս-արեւելքում ամերիկացի եւ ռուսաստանցի զինվորականների միջեւ տեղի ունեցող միջադեպերի վերաբերյալ ստացված հաղորդումներից հետո (այնտեղ է գտնվում Ղամիշլի բնակավայրը), Սիրիայի գծով ԱՄՆ հատուկ ներկայացուցիչ Ջեյմս Ջեֆրին հանդես է եկել հայտարարությամբ, որով կոչ է արել պահպանել հակամարտությունների հաղթահարմանն ուղղված ԱՄՆ-Ռուսաստան համաձայնագրերը:
Հիշեցնենք, որ ամերիկացի զինվորականները քուրդ ապստամբների հետ համատեղ շարունակում են պարեկություն անել Սիրիայի հյուսիս-արեւելքում եւ պաշտպանել քրդերի վերահսկողության տակ գտնվող նավթի հանքավայրերը: Ջեֆրին նաեւ մտահոգություն է արտահայտել Իդլիբում տիրող իրադրության կապակցությամբ, որտեղ գործում է «Հայ՛աթ Թահրիր աշ-Շամ» խմբավորումը: Ինչպես տեղեկացնում է The Wall Street Journal թերթը, սիրիացի եւ թուրք զինվորականների միջեւ տեղի ունեցած բախումներից հետո ռուսաստանցի եւ թուրք զինվորականները չեղյալ հայտարարեցին իրենց համատեղ պարեկությունը թուրք-սիրիական սահմանում: Այս կապակցությամբ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հայտարարել է, որ հրադադարի վերաբերյալ կնքված ռուս-թուրքական համաձայնագիրը այլեւս չի գործում:
Եվ այստեղ Ջեֆրին հանդես է եկել Թուրքիայի պահանջների հետ շփման կետեր ունեցող առաջարկություններով, այն էՙ որպես առաջին քայլ կնքել Իդլիբում հրադադար հաստատելու համաձայնագիր, որպես երկրորդ քայլՙ նստել բանակցությունների սեղանի շուրջ եւ լուծել «Հայ՛աթ Թահրիր աշ-Շամ»-ի, Իդլիբում կառավարության վերահսկողությունից դուրս գտնվող բնակչության հարցերը: Այնուհետեւ ամերիկացի հատուկ ներկայացուցիչը ձռնարկել է եւս մեկ տրամաբանական քայլ: Նա հայտարարել է, որ Վաշինգտոնում հրաժարվել են Սիրիայի կառավարությունը փոխելու եւ նախագահ Բաշար Ասադին պաշտոնանկ անելու մտադրությունից: Բայց Ասադի կառավարությունը ստիպված կլինի փոխել վարքագիծը, թեեւ Վաշինգտոնում չեն հրաժարվում նրա վրա ճնշում գործադրելու փորձերից:
Այդ դեպքում ո՞ւմ հետ պետք է բանակցություններ վարվեն: Հընթացս ԱՄՆ-ը նաեւ հայտարարել է, թե չի ուզում ճնշում գործադրել եւ պահանջել Սիրիայից ռուսական զորքերի դուրսբերում: Բայց ամերիկյան դիվանագիտության «իմաստնությունը» դրանով չի ավարտվում, նշում է փորձագետ Ստանիսլավ Տարասովը: Վաշինգտոնում կուզենային փոխել Մոսկվայի վերաբերմունքը Թեհրանի հանդեպ: Ջեֆրին Մոսկվային կոչ է արել Սիրիայի կառավարության եւ Իրանի վրա իր ամբողջ ազդեցությունն օգտագործել, որպեսզի իրանական բոլոր ուժերը Սիրիայից դուրս բերվեն այն որոշման համաձայն, որը ենթադրում է Սիրիայից օտարերկրյա բոլոր ուժերի դուրսբերում, բացի ռուսականից, եւ վերադարձ 2011 թ. իրադրությանը: ԱՄՆ-ը այդ որոշումը խելամիտ է համարում եւ այն քննարկել է Ռուսաստանի հետ: «Ինչ վերաբերում է Իսրայելին, մենք հասկանում ենք, թե ինչու Իսրայելը իր համար սպառնալիք է տեսնում իրանական հեռահար հրթիռների համակարգերի մեջ, եւ լիովին հավանություն ենք տալիս սեփական անվտանգությունն ապահովելու Իսրայելի ջանքերին»: Ի դեպ, Արեւմուտքում առաջ է քաշվել մի վարկած, ըստ որի Ռուսաստանը ԱՄՆ-ից պահանջել է իրանական զորքերի դուրսբերման դիմաց մեղմացնել Թեհրանի դեմ ուղղված պատժամիջոցները:
Սիրիայի հարցում նկատելի է, որ Վաշինգտոնը ձգտում է հասնել Մոսկվայի հետ անմիջական երկխոսությանՙ երկրորդ պլան մղելով Թուրքիան եւ Իրանը: Նույնը նկատվում է նաեւ Իրանի առնչությամբ: Վերջերս այդ երկիր այցելեց Եվրոմիության արտաքին գործերի եւ անվտանգության քաղաքականության գծով գերագույն ներկայացուցիչ Ժոզեպ Բորելը: Նրա խնդիրների թվում էր Եվրոմիության միջնորդական դերի ուժեղացումը իրանական միջուկային ծրագրի առնչությամբ Թեհրանի եւ Վաշինգտոնի փոխհարաբերություններում: Ավելի վաղ, Ֆրանսիայի նախագահ Էմանյուել Մակրոնը հայտարարել էր, թե իրեն իբր հաջողվել է ԱՄՆ-ին եւ Իրանին համոզել մասնակցելու միջուկային ծրագրին առնչվող քառակողմ բանակցությունների: Բայց Իրանում Բորելի առաքելությունը ձախողվեց: Նրան հայտարարեցին, որ ԱՄՆ-ի հետ երկկողմ բանակցություններ չեն լինի: Բանակցություն կարող է տեղի ունենալ 5+1 ձեւաչափով, ինչպիսին էր իրանական միջուկային ծրագրին վերաբերող բանակցությունը (ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհրդի 5 մշտական անդամները եւ Գերմանիան): Հընթացս իրանցիները հայտարարեցին, որ պատժամիջոցները պետք է վերացվեն նախքան նոր հանդիպումները, եւ նկատելի է, որ ԱՄՆ-ը փորձում է խարխլել Աստանայում կնքված Ռուսաստան-Թուրքիա-Իրան դաշինքը, այնտեղ գտնել թույլ օղակ, է՛լ ավելի երկարաձգել ճգնաժամային հանգույցը, որպեսզի հետագայում Մերձավոր Արեւելքում խաղը շարունակի սեփական շահերից ելնելով:
Վաշինգտոնին չհաջողվեց Դամասկոսում հասնել կառավարության փոփոխմանը: Իրանի դեպքում նույնպես ոչինչ չի ստացվում: ԱՄՆ-ը Թուրքիային կարող է իր կողմը գրավել միայն քրդերի նկատմամբ քաղաքականության փոփոխման դեպքում, ինչը կապված է մերձավորարեւելյան քաղաքականության ուղղվածության լուրջ փոփոխությունների հետ: «Իսլամական պետության» դեմ մղվող պայքարում ԱՄՆ-ը գործընկերային հարաբերություններ է հաստատել գլխավորապես քրդական խմբավորումների հետ, որոնք հայտնի են որպես Սիրիայի Դեմոկրատական ուժեր: Քրդերը Սիրիայի կառավարության հետ վարել են բանակցություններ, բայց դրանք հաճախ եղել են անարդյունք: Թեեւ Դամասկոսը ունի անհրաժեշտության դեպքում քրդական պարտիան խաղարկելու հնարավորություն, ինչն անհանգստացնում է Թուրքիային: Սիրիայում խաղաքարտերի մեծ մասը մնում է Ռուսաստանի ձեռքին, եւ նրա հետ համաձայնության հասնելը այնքան էլ հեշտ չէ, նույնիսկ այն պայմաններում,երբ Ռուսաստանը Սիրիայում որոշակի խնդիրներ ունի Թուրքիայի եւ Իրանի հետ: Սակայն դաշնակիցների միջեւ լուրջ վեճեր դժվար թե ծագեն, թեեւ ընդհանուր առմամբ Մերձավոր Արեւելքում իրադրությունը մնում է անկայուն:
