Ռուսաստանցիների հոսքը փոխում է կյանքն այն երկրներում, որոնք նրանց ընդունում են

Ներկայացնում ենք «Նյու Յորք Թայմս» թերթում մարտի 14-ին հրապարակված հոդվածը, որի հեղինակն է Իվան Նեչեպուրենկոն

Ռուսները, փախչելով իրենց երկրից եւ նրա մղած պատերազմից, արագ վերափոխեցին Վրաստանի եւ Հայաստանի նման երկրների հասարակությունների կյանքը:

ԵՐԵՎԱՆ, Հայաստան. – Հեշտ կլինի «Տուֆը» շփոթել Ռուսաստանում ինչ-որ տեղ գտնվող մոդայիկ ակումբի հետ: Այնտեղ նվագում է մեդիտատիվ անկախ խումբը, մոսկվացիների ընտանիքը տնական կոսմետիկա է վաճառում, իսկ Սանկտ Պետերբուրգից եկած տատու-վարպետը դաջվածք է անում ինչ-որ մեկի ձեռքին:

Մինչդեռ «Տուֆը» գտնվում է Հայաստանի մայրաքաղաքում: Այն ստեղծվել է Ուկրաինա ռուսական ներխուժման եւ դրան հաջորդած ռուսների արտագաղթի (նրանցից շատերը դեռ շոկի մեջ են) հետեւանքով: «Այստեղ դու հասկանում ես, որ մենակ չես»,- ասում է 26-ամյա Տատյանա Ռասպոպովան Ռուսաստանից, որն օգնել է ակումբի ստեղծմանը:

Հայաստանն ու Վրաստանը Ռուսաստանի հետ ընդհանուր պատմություն ունեն, բայց  մարդկանց հոսքն ընդամենը մի քանի ամսվա ընթացքում վերափոխեց այնպիսի քաղաքներ, ինչպիսիք են Երեւանը՝ Հայաստանի մայրաքաղաքը եւ Թբիլիսին՝ Վրաստանի մայրաքաղաքը:
-Երեւանը գրեթե անճանաչելի է,- ասում է տեխնոլոգիաների ոլորտի հայ մասնագետ, 33-ամյա Րաֆֆի Էլիոթը:

Միշտ չէ, որ հեշտ է ստացվում: Ռուսները նպաստեցին տեղական տնտեսություններին. Թբիլիսիում այժմ անցկացվում են շների ջրաբուժության առաջին դասընթացները, սակայն բարձրացրել են նաեւ ապրուստի ծախսերը:
Եվ պատերազմը ստվեր է նետում ամեն ինչի վրա, նույնիսկ՝ Թբիլիսիի «Դասթ» տեխնո պարային ակումբի, որը խմբերից մեկի երաժշտությունը նկարագրում է որպես «սարսափելի պատերազմն ավարտելու ջանքեր»:

Sիկին Ռասպոպովան ասում է, որ «Տուֆի» գաղափարը ոչ թե իր հայրենիքը կրկնօրինակելն էր, այլ տեղացիների հետ կապեր հաստատելը: «Մեր նպատակը,- ասում է նա,- միավորվելն է»:
Երբեմն վերաբնակիչները վերստին հայտնագործում են իրենց նոր համայնքները, երբեմն էլ նորից հայտնագործում են իրենց:

Պավել Սոկոլովը ջրաբուժությամբ է զբաղվում, որպեսզի օգնի շներին հաղթահարել վնասվածքները, բայց իր հայրենի Մոսկվայում նա մարքեթինգի մասնագետ էր: Նրա խոսքով՝ նոր կյանքին հարմարվելը դժվար էր, բայց ի վերջո դա վստահություն հաղորդեց իրեն: «Մենք հասկացանք, որ մենք բանիմաց մարդիկ ենք եւ սովից չենք մեռնի»,- ասում է պարոն Սոկոլովը:

Մյուսները ժամանել են իրենց աշխատանքային գործիքներով: Երկու գործընկերներ Սանկտ Պետերբուրգից Թբիլիսի են եկել թատերական պարագաներով լի ճամպրուկներով եւ որոշել են փոքրիկ տիկնիկային թատրոն բացել երեխաների համար: Նրանք այն անվանել են «Իշայծյամ եւ լուսատտիկ»: «Միակ բանը, որ մենք կարող ենք անել կյանքի այս փուլում՝ թատրոնն է»,- ասում է 31-ամյա Դաշա Նիկիտինան:

32-ամյա մոսկվացի դերձակ Դմիտրի Չեռնիկովը Թբիլիսիում սրահ է բացել, որտեղ պատվերով կոստյումներ է կարում: «Մոսկվայում ես զրոյից եմ սկսել,- ասում է նա:- Մտածեցի, որ նույնը կարող եմ անել այստեղ»:

Ընդարձակվող ռուսական ներկայությունը նյարդայնացնում է որոշ տեղացիների, հատկապես Վրաստանում, որը 2008 թվականին սեփական պատերազմն է մղել Ռուսաստանի հետ: Թբիլիսիում ոմանք դուրս են գալիս Օտխիի կերամիկայի գործարանից, երբ տեսնում են ուկրաինացիների, որոնք աշխատում են ռուսների հետ կողք կողքի:

«Մենք կարծում ենք, որ մեր առաքելությունն է՝ ընդլայնել մարդկանց աշխարհայացքը»,- ասում է 37-ամյա Վլադա Օռլովան՝ համահիմնադիրներից մեկը:

Շատ ռուսաստանցիներ, գիտակցելով, որ իրենք գերզգայուն պայմաններում են, փորձում են զգուշորեն գործել: Նրանք իրենց զուսպ են պահում եւ իրենց նպաստն են բերում տեղական համայնքներին՝ նոր ծառայություններ առաջարկելով եւ զբաղվելով կամավորական աշխատանքով:

Երեւանում 36-ամյա Նատալյա Երմաչենկոն բացեց օստեոպաթիայի դպրոց, որտեղ սովորում են հիմնականում Ռուսաստանից տեղափոխված եւ նոր մասնագիտության կարիք ունեցող մարդիկ:
Ոմանք փորձում են փոխհատուցել Ուկրաինայի դեմ իրենց հայրենիքի սանձազերծած հարձակումը:

Այն բանից հետո, երբ Միխայիլ Կոնդրատեւը եղբոր՝ Ալեքսեյի հետ Մոսկվայից ժամանեց Թբիլիսի, նրանք այցելեցին ուկրաինացի երեխաների մանկապարտեզ եւ խիստ զարմացան խաղալիքների բացակայությունից: Եղբայրները որոշեցին փայտից քանդակել փոքրիկ գյուղեր՝ փոքրիկ ծառեր, ցանկապատեր, տներ, որպեսզի օգնեն երեխաներին իրենց տանը զգալ: Ի վերջո, բնակատեղիի փոփոխությունը մի զգացողություն է, որը նրանք լավ գիտեն: «Ասես նոր կյանք է սկսվել, կրկին երեխա ես»,- պատմում է 34-ամյա Կոնդրատեւը:

Մյուսները նետվել են բնապահպանական գործունեության եւ այլ տեղական գործերի մեջ:
Որոշ ռուսներ աշխատում են իրենց նոր հարեւաններին հասկացնել, որ իրենց երկրի վարած պատերազմն իրենցը չէ: Նրանց հայրենիքում արգելված է բողոքել ներխուժման դեմ, այժմ նրանք երբեմն ցուցապաստառներով են հանդես գալիս իրենց ընդունած երկրներում տեղի ունեցող հակապատերազմական ցույցերի ժամանակ:

Երեւանում մոսկվացի ռեստորատորները ուկրաինացի փախստականների համար գումար են հավաքել վերականգնված առանձնատան միջոցով, որը նրանք անվանում են Էսթետիկ ուրախությունների դեսպանություն: Մոդայիկ վայրն առաջարկում է ներգաղթի թեմատիկայով կոկտեյլներ, վինտաժ հագուստի խանութ եւ արեւային լոգանք ընդունելու բակ:

Այդուհանդերձ, հազվադեպ չեն դժգոհությունները նորեկներից: Ըստ որոշ գնահատականների, Թբիլիսիում միջին ռուսաստանյան ընտանիքը վեց անգամ ավելի շատ դրամ է վաստակում, քան միջին ընտանիքը Վրաստանում: Զայրույթի մասին վկայում են գրաֆիտիները:

Որոշ ռուսներ, սակայն, հիացած են իրենց հանդեպ ցուցաբերված ջերմությամբ:

Դմիտրի Սորոկինը Թբիլիսի է եկել սահմանափակ միջոցներով՝ ունենալով սոսկ ռեստորան բացելու գաղափար: Վարձատուն նրան նվիրել է սառնարան եւ երեք մետաղական սեղան, իսկ հարեւանը՝ պրոֆեսիոնալ բլենդեր: Դա բավական էր «Aut Vera» փողոցային փոքրիկ սրճարանը բացելու համար, որտեղ վաճառվում է հումուս եւ ֆալաֆել: «Ես երբեք այնքան օգնություն չեմ ստացել, որքան այստեղ,- ասում է 38-ամյա պարոն Սորոկինը:- Ես ավելի հյուրընկալ վայր չեմ տեսել»:

Արտագաղթածներից շատերը ռուսական հասարակության ամենաձեռներեց շերտերից են: Նրանք միլիոնավոր դոլարներ են ներդրել իրենց նոր հարազատ քաղաքներում՝ լցնելով սրճարաններն ու բարերը. դրանցից մի քանիսն ունեն մատուցողներ, որոնք այլեւս չեն խոսում հայերեն կամ վրացերեն, այլ միայն ռուսերեն:

«Այս մարդկանցից շատերը մեկ գիշերվա ընթացքում են տեղափոխվել եւ փորձում են վերստեղծել այն, ինչ կորցրել են»,- ասում է բարձր տեխնոլոգիական մասնագետ պարոն Էլիոթը:
Բայց ոմանք, ինչպես Պավել Ա. Յասկովը, լքեցին Ռուսաստանը ոչ սոսկ երկրից դուրս գնալու ցանկությամբ: Նա Երեւան ժամանեց անմիջապես այն բանից հետո, երբ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարեց Ուկրաինայում ռուսական բանակի մեծ զորակոչի մասին:

Ծնունդով մերձմոսկովյան մի փոքրիկ քաղաքից՝ պարոն Յասկովը եկավ ուսապարկով եւ քնապարկով, ու պատրաստ էր իր առաջին գիշերներն անցկացնել այգում: Շուտով նա աշխատանք գտավ արագ սննդի կրպակում եւ բնակարան վարձեց իր նման այլ ռուսների հետ:
Հայրենի Ռուսաստանում 22-ամյա Վյաչեսլավ Պոտապենկոն աշխատում էր կինոարտադրական ընկերությունում՝ որպես ռեժիսորի օգնական: Հիմա Երեւանում նա իր ապրուստն է վաստակում սննդի առաքումներով:

Անգլերենից թարգմանեց ԱՇՈՏ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԸ

Գլխավոր լուսանկարում՝ Ռուս կամավորները Երեւանում աղբ են հավաքում