Բորիս Նավասարդյանը Երեւանի Մամուլի ակումբից՝ Հայաստանում որակյալ լրագրության եւ լրատվամիջոցների ինքնակարգավորման ապագայի մասին
Երեւանի Մամուլի ակումբը ներկայումս հանդես է գալիս Հայաստանում ԶԼՄ-ների ինքնակարգավորման պետականորեն ճանաչված կազմակերպության ստեղծման օգտին: Քանի որ վերջին տարիների ընթացքում կեղծ լուրերի, ատելության խոսքի եւ ապատեղեկատվության շուրջ բանավեճերը անշեղորեն աճում են, իսկ լրագրողների հաղորդումների դեմ դատական գործերը մեծանում, նման մարմնի անհրաժեշտությունը մեծանում է: Գաղափարը պարզ է. ոչ կառավարական մարմնին կվստահվի լրատվամիջոցների դեմ բողոքների կարգավորումը, ուղղումներ եւ հայտարարություններ հրապարակելը, որակյալ լրագրության ֆինանսավորումը եւ բոլոր լրատվամիջոցներում էթիկական եւ պրոֆեսիոնալ լրագրողական աշխատանքի ընդհանուր շրջանակը որոշելը: Երեւանի մամուլի ակումբից Բորիս Նավասարդյանը ներգրավված է կառավարության հետ նման հասարակական կազմակերպություն ստեղծելու մասին օրենքի նախագծի շուրջ քննարկումներում եւ բացատրում է, թե ինչպես դա օգուտ կբերի հայկական մեդիա դաշտին:
– Պարոն Նավասարդյան, ինչպե՞ս է այս ծրագրի ֆինանսավորումը աշխատելու: Արդյոք դա կախված է նրանի՞ց, թե այս պահին ո՞ր կուսակցություններն են կառավարությունում, թե՞ դրա համար այլ մեխանիզմ է լինելու:
– Կառավարությունը միայն գումար է ներդնելու այս անկախ հիմնադրամում: Ըստ նախնական պատկերացման՝ ֆոնդի 50%-ը ներդնելու է կառավարությունը, իսկ մնացած 50%-ը՝տարբեր դոնորները: Հիմնադրամը կառավարվելու է հոգաբարձուների խորհրդի կողմից, որտեղ 12 հոգաբարձուներից 10-ը անկախ քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներ են, եւ միայն երկու տեղ, սա շատ նախնական է, կպատկանի կառավարությանը: Փաստորեն, ամբողջ հիմնադրամի ներսում ամբողջ ընթացակարգերը մշակվելու են այս հոգաբարձուների խորհրդի կողմից, եւ քանի որ մեծամասնությունը անկախ ժողովուրդն է, կառավարությունը չի կարող շահարկել դրամաշնորհների տրամադրումը: Դրամաշնորհները կտրամադրվեն երկու սկզբունքով: Մեկն այն է, որ լրատվամիջոցները պետք է լինեն լիովին թափանցիկ, լինեն ինքնակարգավորվող համակարգի մաս, եւ երկրորդ սկզբունքը առաջարկի որակն է: Այնպես որ, երկու նախապայմաններն էլ պետք է պահպանվեն, եւ որոշումը կկայացնի անկախ մարմինը: Այնպես որ, այն մարդիկ, ովքեր պետք է դրամաշնորհի վերաբերյալ որոշում կայացնեն, չպետք է շահերի բախում ունենան: Այն, թե ինչպես է աշխատելու այս հիմնադրամը, մշակվել է բրիտանական շատ հայտնի Dalberg խորհրդատվական ընկերության կողմից, ուստի այն հսկայական միջազգային փորձ ունի եւ հուսով ենք, որ այն կաշխատի:
– Հենց նոր բացատրեցիք, որ պետությունը 50%-ով կֆինանսավորի, իսկ ինչպե՞ս է որոշվում գումարի ծավալը:
Երբ մենք սկսեցինք այս բանակցությունները 2019թ.-ին, կառավարությունը պատրաստ էր կես միլիոն դոլար տրամադրել հիմնադրամին: Հիմա կարծում եմ, որ այդ թիվը կարող է աճել, քանի որ այն ժամանակ պարզ չէր, թե միջազգային դոնորներից քանիսն են պատրաստ ներդրում կատարելու: Այժմ մեր հաշվարկները մինչեւ չորս միլիոն դոլար են խոստանում: Ենթադրում եմ, որ միջազգային դոնորներից ավելի շատ գումար ստանալու այս հնարավորությունը կխթանի պետությանը մեծացնել իր տված գումարը:
– Այսպիսով, եթե ծրագիրը իրականացվի, գուցե նույնիսկ հաջորդ տարի, ապա ինչպե՞ս է փոխվելու մեդիա դաշտը:
– Կարծում եմ՝ որակյալ լրագրության համար ավելի շատ ռեսուրսներ կլինեն: Որովհետեւ որակյալ լրագրությունը հաճախ այնքան էլ լավ չի վարձատրվում: Այսպիսով, տաբլոիդները երբեմն շատ ավելի հաջողակ են ներկա շուկայական իրավիճակում, քան որակյալ լրատվամիջոցները: Բայց այդ ժամանակ մենք կունենանք բավականին մեծ գումար, որը կուղղվի որակյալ բովանդակությանը: Սա, մեր փոքր մեդիա միջավայրը, մեդիա էկոհամակարգը բավականին արագ կփոխի, ասենք, որակյալ բովանդակության համամասնությունը: Սա է մեր հույսը, սա է մեր ամբողջ ռազմավարությունը: Ուստի մենք ուրախ ենք, որ բավականին մոտ ենք դրա իրականացմանը, այդ մասին մտածում էինք Երեւանի մամուլի ակումբի հիմնադրումից ի վեր 27 տարի շարունակ: Հիմա ես տեսնում եմ, որ կան որոշ հնարավորություններ, եւ գլխավորն այն է, որ ընդհանուր իրավիճակը, քաղաքական, տարածաշրջանային իրավիճակն այնպիսին է, որ մեր ոչ բոլոր վառ գաղափարներն են ոչնչացնում:
– Պետք է եւս մեկ հարց տամ, քանի որ շատ են քննարկումները կեղծ լուրերի եւ սոցիալական մեդիայի մասին: Դուք նույնպե՞ս կարծում եք, որ ավելի որակյալ լրագրությունը կեղծ (fake) լուրերի վրա ազդելու հիմնական միջոցն է:
– Այո, ոչ միայն հիմնական ճանապարհն է, այլ միակ ճանապարհը, ներկա տեխնոլոգիական իրավիճակում առկա սահմանափակումների պատճառով, եւ եթե քիչ թե շատ ժողովրդավարական պետություն ես, այլ լուծում չկա, քան բովանդակության որակի վրա ազդելը: Հակառակ դեպքում տեղեկատվական ոլորտը կլցվի ատելության լեզվով, կեղծ լուրերով եւ այլն, որի դեմ կարելի է պայքարել միայն ավելի լավ այլընտրանքներ առաջարկելով:
Հարցազրույցը վարեց ԱԼՅՈՇԱ ՀԱՐԹՄԱՆԸ
