Ինչ են անում թուրքերը, երբ լռում են հայերը

Երկուշաբթին հայերիս համար սկսվեց  ապրիլքսանչորսյան տխուր տրամադրությամբ, հոգետանջ հուշերով, հարյուրամյա ձգվող ու դեռ շարունակվող թուրքական յաթաղանի դեմ  ընդվզող  կոչերով: Ինչպես ամեն տարի,այս տարի եւս Բելգիայի հայերը ջանասիրաբար կազմակերպել էին ոգեկոչման  տարատեսակ միջոցառումներ: Գերազանցիկ աշակերտի նման ամեն տարի նույն հերթականությամբ  մեր հայրենասիրական պարտքն ենք կատարում՝  նախ եկեղեցում ներկա գտնվելով մատուցվող պատարագին, հետո քայլերթով  դեպի  խաչքար,  ծաղկեպսակներ դնելով, հուզական ու հոգեհունչ ելույթներ  հնչեցնելով: Արդեն  108 տարի շարունակ բղավում ենք, բողոքում ենք, մեր բախտն ենք անիծում, թե թուրքերը մեզ կոտորել ու կոտորում են, ու հետո մեր միսիան ավարտած՝ տուն վերադառնում: Եվ  չենք սթափվում:  Հակառակը, որքան շատ ենք  հուզականն առաջ մղում, այնքան   նոր, առավել կատարելագործված մեթոդներով ենք կոտորվում, էթնիկ բնաջնջման  ենթարկվում:  108  տարի, եւ դեռ չենք հոգնել աշխարհին դժգոհելուց, 108 տարի  չենք հոգնում  կրկնված երգերն  անվերջ կրկնելուց: Ուրիշ  ի՞նչ ենք անում ի պատասխան: Ոչինչ: Ստացվում է, որքան շատ ենք կոտորվում, այնքան  մեր բանահյուսությունն էլ ավելի ենք հպարտորեն հարստացնում, ավելի պոետիկ ենք դառնում,սկսում ենք հուզական նոր ողբեր  երգել, բանաստեղծել,  թատրոնի եւ ֆիլմերի  մակերեսային սցենարներ  գրել ու դրանով  մխիթարվել: Մանկան նման ոգեւորվում ենք, երբ որեւէ օտարերկրացի մեզ  խղճում է, երբ  անմեղ զոհերի հիշատակը հավերժացնող խաչքարի մոտ օտարները մեզ ամոքող խոսքեր են շռայլում, հուսադրում, հավատացնում  թե կիսում են մեր ցավը:

Այս տարի եւս, ապրիլի  24-ին, Բրյուսելի  Անրի Միշո  (Henri Michaux) հրապարակում տեղակայված  խաչքար-հուշակոթողի մոտ բելգիական կառավարության ներկայացուցիչներն ու հայ համայնքին հավատարիմ խորհրդարանի պատգամավորները կրկին անգամ հաստատեցին իրենց  հարգանքն ու նվիրվածությունը, հավաստիացրեցին, թե հետեւողական են ադրբեջանական  ագրեսիայի դատապարտմանը, նորից վստահեցրին, որ ամեն հնարավոր միջոցներով, թե՛ հումանիտար, թե՛ դիվանագիտական, կաջակցեն  հայերին:

Ինչ խոսք, ականջահաճո, շոյիչ խոսքերն անորոշության, փակուղու մեջ հայտնվածներիս համար միշտ էլ  հուսադրող են, բայց  վաղուց արդեն ժամանակն է հասկանալու, որ օտարը մեզ չի կարող օգնել, եթե մենք մեզ չենք ուզում օգնել: 

Եթե նախորդ տարիներին ապրիլքսանչորսյան միջոցառումներին, կամ Հայաստանին եւ Արցախին սպառնացող ճակատագրական պահերին Եվրոպայի հայերն անմիջապես մեկ բռունցք էին դառնում, մեկ մարդու նման միասնական համախմբվում, այսօր արդեն դա էլ չկա, մարել է  հայերի ակտիվ մասնակցությունը: Քիչ-քիչ պառակտվում ենք,  այլեւս  անտարբեր ենք դարձել:

Ապրիլի 24-ին Բրյուսելի խաչքարի մոտ Ցեղասպանության  անմեղ զոհերի հիշատակի  արարողությանն   ավելի  մեծաքանակ  ներկայությամբ Բելգիայի կառավարության անդամներն էին, քան մեր հայրենակիցները: Բելգիայի տարբեր քաղաքներում, ուր  որոշակի հայ համայնք կա,  հայերը խաչքար են տեղադրել եւ ավելի  հարմարավետ են համարում  յուրաքանչյուրն իր համար  կամ բնակավայրին մոտ  ոգեկոչման արարողություն անցկացնել, քան  մայրաքաղաք Բրյուսել գալ: Ալարում են  համախմբվել, գոնե այդ օրը միանալ Մայր եկեղեցուն:
Մինչդեռ, ամեն մի խեղկատակ հումորիստի,կամ անտաղանդ երգչի համար ջանք չեն խնայում  թանկ գներով, դժվարությամբ տոմս հայթայթել ու 30, 50, նույնիսկ 100 կիլոմետր ճանապարհ կտրել՝ երեկոն հագեցնելու համար:

Հայաստանը օրհասական վտանգի առաջ հայտնված իրավիճակում  համախմբվելու փոխարեն՝ օրեցօր պառակտվում ենք, մեծ -մեծ քայլերով շատ արագությամբ հետընթաց կատարում:

Բելգիայում ապրող թուրք- ադրբեջանական համայնքի համար  վաղուց արդեն սովորական են դարձել հայ համայնքի ամենամյա  բղավոցները: Ինչպես ամեն տարի, թուրքերը գիտեն, որ ապրիլ 24-ին հայերը Թուրքիայի դեսպանատան առջեւ ընդամենը բղավելու, մի քանի ամոթանքի խոսքեր են շռայլելու, սուլոցներով «մարդասպան Թուրքիա» վանկարկումներով   պիտակավորելու ու գլխիկոր հեռանալու են: Թուրքական դեսպանատունն այդ օրը սովորաբար  փակ է, աշխատողների համար հանգստյան օր:  Թուրքերն ամենեւին  չեն ընդվզում, չեն պատասխանում  ճիշտ նույն կերպ: Մինչ մենք բղավելով, հայհոյելով  ենք մեր բողոքի ձայնը փորձում հասու դարձնել, նրանք լուռ, գործնական «քայլերով» են առաջ գնում: Օրինակ անցյալ տարի հենց ապրիլի 24-ին  պղծեցին  Բրյուսելում տեղակայված խաչքարը: Վառ կարմիր գույնով խաչքարի վրա նկարել էին «Գորշ գայլեր»ի խորհրդանիշ համարվող երեք կիսալուսին, իսկ վերնամասում գրել FUCK  PAYLAN արտահայտությունը՝  հասցեագրված Կարո Փայլանին:

Թուրքերի ակտիվ ջանքերով, Բելգիայի ներկայացուցիչների պալատը   ցեղասպանության  ժխտման օրինագծում  չներառեց Հայոց ցեղասպանությունը, չնայսծ նրան, որ բելգիական կառավարությունը երեք մակարդակով ճանաչել էր հայոց ցեղասպանությունը:
Թուրքերի ակտիվ ջանքերով Ֆրանսիայում  հայ երիտասարդներ սպանվեցին, միայն նրա համար, որ հայ են:

Թուրք երիտասարդները մեծ խմբաքանակով, պայթուցիկ նյութերով, քարերով  հարձակվեցին  հայի սրճարանի վրա, մարդկանց ահաբեկեցին եւ այդպես էլ չպատժվեցին:
Թուրքական ակտիվ ջանքերով բելգիական կառավարությունն ու Եվրոմիությունն աչք են փակում Արցախում եւ Հայաստանում ամեն օր պատահածներին:

Իսկ ի՞նչ ենք անում մենք այս ամենին ի պատասխան: Ոչինչ: Գործնական ոչինչ  չենք անում: Ոչ մի դատական հայցով  հետամուտ չենք լինում մեր իրավունքների պաշտպանությանը: Հույսներս դնում ենք բնության վրա, ուրախանում՝ թե երկրաշարժն ու ջրհեղեղը կավերեն մեր թշնամիների երկիրը:  Մերժել է պետք հուզականությամբ  ապրելը, բարձրախոսով միտինգներ անցկացնելը, հայհոյելը, դիվանագիտական ճակատում մեր գլուխը շոյելով՝ թուրքին աջակցելու վիրավորանքը կուլ  տալը: 108 տարի շարունակ բղավել ենք, մինչ մեզ կոտորել են: Կորցնում ենք մեր  ինքնությունը, մեր թանկ  գնով ձեռք բերված անկախությունը:

Զինվել է պետք եւ շատ արագ: Ուժն է ծնում իրավունք: Նույն ազդակներն են այսօր արդեն մտմտում խաչքարի մոտ ներկա, նույնիսկ նրանք՝ ովքեր  ոչ վաղ անցյալում հավատով  պայքարում էին դիվանագիտական հարթակներում:

ԱՐԱՔՍ ՍԱՖԱՐՅԱՆ

Բրյուսել