Ժամկետանց
Ժողովրդին մատուցվող ամեն ինչ պետք է ունենա իր պահպանման ու պիտանիության ժամկետները, որոնց մասին պարտադիր նշումներ են լինում խանութներում առաջարկվող ապրանքների վրա: Ձուն, օրինակ, նեխելու հատկություն ունի, պանիրը՝ բորբոսնելու, դեղամիջոցը՝ բուժական հատկությունից զրկվելու, տանձն ու խնձորը՝ լխկելու, 80-ականների սովետական արտադրության զենքները՝ չկրակելու եւ այլն:
Պիտանիության ժամկետը կախված է լինում արտադրանքի տարրալուծման մեխանիզմից՝ լույսի ազդեցությունից, ջերմությունից, խոնավությունից, քաղաքական իրավիճակից եւ այլ հանգամանքներից, եւ կարգավորվում է սննդամթերքի անվտանգության մասին ՀՀ կառավարության համապատասխան օրենքներով:
Իսկ ո՞վ է զբաղվելու մեր գրախանութներում վաճառվող գրքերի, օրինակ՝ բացատրական բառարանների «թողարկման» եւ «պահպանման» ժամկետների վերահսկման խիստ կարեւոր գործով, որի անհրաժեշտությունը փաստելու համար կարող եմ բազմաթիվ օրինակներ բերել:
Օրինակ, մեր բառարաններից եւ ոչ մեկում չկա ՔՊ-ի մասին որեւէ հոդաբաշխ բացատրություն:
Դրա փոխարեն պրպտուն միտք ունեցող հայը Ք-ի դիմաց կարդում է՝ «հայկական այբուբենի 36-րդ եւ վերջին գիրը», իսկ Պ-ի ամար՝ «26-րդ տառն ու շրթնային խուլ պայթական բաղաձայնը» ոչինչ չարտահայտող մակագրությունները: Անձամբ ես հասկանում եմ «վերջին գիրն ու պայթական» արտահայտությունների խորքային իմաստը: Սակայն ինձ զարմանք է պատճառում այդ հապավման դիմաց ՔՊ-ականների անձնուրաց ու անմնացորդ աշխատանքի մասին մեր բառարանների համառ լռությունը:
Հայկական բացատրական բառարաններում չկան նաեւ «ՀԵՐՈՍ» բառահոդվածին նվիրված եւ այդ գլխաբառի համար պատշաճ տեղեկություն պարունակող բացատրություններ, իսկ «ՀԵՐՈՍ» բառի հոմանիշների շարքում իսպառ բացակայում է «ՀԱՐԿԱՏՈՒ» եզրույթը:
Եվս մեկ օրինակ: ՀԱՅՐԵՆԻՔ բառահոդվածի դիմաց մեր ժամկետանց բառարանները միայն տալիս են հետեւյալ բացատրությունը՝ «Երկիր, որտեղ մարդ ծնվել է եւ որի քաղաքացին Է»: Սակայն նույն բառահոդվածի դիմաց գրված չէ, որ «հայրենիքը նույն պետությունն է, սիրո՞ւմ ես հայրենիքդ, ուժեղացրու՛ պետությունդ»:
Մեր բառարանների ժամկետանց լինելու փաստի մասին է վկայում նաեւ «ԳՈՅ» բառահոդվածի դիմաց ներկայացված ոչ լիարժեք բացատրությունը, թե իբր ԳՈՅ-ը մեր գիտակցությունից անկախ գոյություն ունեցող օբյեկտիվ ռեալություն է, եւ ոչ մի խոսք՝ ԳՈՅ թատրոնի ցեղապաշտական նկրտումների ու իրական արվեստից շեղվելու անհաջող փորձերի մասին:
Քաղաքական իրավիճակի իրական ոգին չարտահայտող մեր բառարանները ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ բառահոդվածը բացատրելիս զլացել են հիշեցնել, որ բոլոր մակարդակների ուսումնական կոչումներ շնորհող այդ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը մայրաքաղաքներում գործունեություն ծավալելու իրավունքից զրկված է:
Կարծում եմ, վերը նշված համոզիչ փաստերով ամրագրված օրինակները կարող են մեր բացատրական բառարանները վերանայելու, ինչու չէ, նաեւ գրախանութները փակելու համար հիմք ծառայել:
ԳՐԻԳՈՐ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ
