«Թաւրիզից Ստալինեան Գուլագ. ընդհատւած պատմութիւն» գիրքը կհրատարակվի պարսկերենով

Թեհրանում գործող Հայկական հարցերի ուսումնասիրության կենտրոնի՝ ՀՈՒՍԿ-ի նախաձեռնությամբ հուլիսի 11-ին տեղի է ունեցել «Թաւրիզից Ստալինեան Գուլագ. ընդհատւած պատմութիւն» խորագիրը կրող գրքի ներկայացումը: 

Գիրքն անդրադառնում է «ԱԼԻՔ» օրաթերթի 1960-1971 թվականների խմբագրապետ, դոկտոր Բաղդիկ Մինասյանի կենսագրությանը, որն իր կյանքի ավելի քան 10 տարիները անց է կացրել ստալինյան ճամբարներում՝ աքսորվելով Սիբիր: Գրքի հեղինակն է Բաղդիկ Մինասյանի դուստրը՝ դոկտոր Ռուբինա Փիրումյան-Մինասյանը: 

UCLA-ի` ԱՄՆ-ի Կալիֆորնիայի պետական համալսարանի դասախոս, Հայ դատի եւ Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ բազմաթիվ գրքերի եւ հոդվածների հեղինակ դոկտոր Փիրումյանի խոսքով՝ միշտ իր պարտքն է համարել իր հոր կենսագրության այդ դաժան տարիները պատկերելով՝ ներկայացնել ստալինյան ոճրագործությունները հայ ժողովրդի դեմ, որն իր համար հանդիսացել է մղիչ ուժ եւ 2017 թվականին անգլերենով հրատարակել է իր հոր հուշերն այդ մասին հետեւյալ վերնագրով՝ «My father, A man of Courage and Perseferance, A Survivor of Stalin՛s GULAG» գիրքը:

Գրքում հեղինակը նկարագրում է հոր՝ Բաղդիկ Մինասյանի կյանքը՝ մանկությունից մինչեւ ՉԵԿԱ-ի կողմից նրա առեւանգումը Թավրիզից, աքսորը, ավելի քան 10 տարի անազատության մեջ մնալն ու վերադարձն Իրան: Այնուհետեւ հեղինակը ներկայացնում է երկու տասնամյակ շարունակ հոր գործադրած ջանքերն իր երբեմնի տեղն ու դիրքը հաստատելու ընտանիքում եւ համայնքում: Աշխատությունն ըստ էության հուշագրություն-հետազոտություն է՝ Երկրորդ աշխարհամարտին նախորդած եւ հաջորդած դեպքերի ու ստալինյան պատժամիջոցների համակարգի մասին: Այլ կերպ ասած՝ այն բանավոր պատմություն է՝ ընդհատված պատմության վերակազմության փորձ:

Հետաքրքրական է, որ գրքի երկու գլուխներում ներկայացված են համահեղինակ Բաղդիկ Մինասյանի անավարտ հուշերը, որը լրացրել է նրա դուստրը՝ դոկտոր Փիրումյանը:

Թերեւս ուշագրավ է այն հանգամանքոը, որ այս գիրքը սկզբում հայերենով չի հրատարակվել: Այդ մասին արժե մեջբերել հենց նրա՝ հեղինակի բացատրությանը: Ըստ նրա՝ դեռեւս Հայաստան այցելության ընթացքում, երբ ներկայացրել է գիրքը, առաջարկել են այն թարգմանել հայերենի: Եվ ահա ինքը քաջ գիտակցելով, որ հայ նոր սերունդը եւս անհրաժեշտ է իրազեկ դառնա այդ տարիների պատմությանը, անձամբ ինքն է հեղինակել գրքի հայերեն տարբերակը, որն անգլերենի համեմատությամբ պարունակում է ավելի շատ մանրամասներ: Գիրքը հրատարակել է ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության եւ ազգագրության ինստիտուտը: Փաստորեն, հայերեն թարգմանության հարցում հեղինակը փորձել է ընթերցողի սեղանին դնել բնագրից որեւէ կերպ չհեռացած մի աշխատություն՝ անձամբ գրելով հայերեն տարբերակը: 

Հարկ է նշել, որ գրքի ներկայացումից հետո Հայ դատի հանձնախմբի նախագահ Իսիկ Յունանեսյանն առաջարկել է ՀՈՒՍԿ-ի միջոցով գիրքը թարգմանել պարսկերենի ու տպագրել, որն էլ գոհունակությամբ է ընդունել հեղինակը: Այսպիսով, փորձ է արվելու իրանահայության որոշ գործիչներին պատուհասած ստալինյան բռնությունների մասին պատմող գիրքը դարձնել նաեւ պարսկալեզու ընթերցողի սեփականությունը: Դրա արդյունքում Իրանում հայագիտությունը՝ որպես մասնագիտություն ընտրած բազմաթիվ, հիմնականում՝ պարսիկ ուսանողների եւ հետազոտողների համար պարսկերենով պարզ կդառնա 20-րդ դարում հայ ժողովրդին մեծ վնասներ պատճառած ստալինյան բռնությունների պատմությունը:

Գիրքը նախատեսվում է խնդրո առարկա ժամանակաշրջանով զբաղվող տարբեր մասնագետների, ինչպես նաեւ լայն շրջանակի ընթերցողների համար:

ԿԱՐԵՆ ՄԿՐՏՉՅԱՆ

Իրանագետ