Գեղարքունի մարզի Ազատ գյուղում տեղի ունեցած ողբերագական միջադեպի բոլոր հանգամանքներն ու դեպքի մանրամասները ներկայացնելուց առաջ նախ պետք էր լսել դեպքի մասնակից զինվորականներին, ապա նոր միայն կառավարության նիստի ժամանակ առաջինը հայտնողի մոլուցքով տարված՝ շտապել է ասել, թե ինչ ու ինչպես է կատարվել միջադեպը: Տեսակետը ռազմական փորձագետ, «Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Վիտալի Մանգասարյանինն է, որ «Ազգ»ի հետ զրույցում ասում է՝ մինչեւ շտապողականություն դրսեւորելը հանգիստ պայմաններում պետք էր լսել, թե ինչ են պատմում կենդանի մնացած ժամկետային զինվորականները: Մանգասարյանի համոզմամբ՝ կառավարության նիստի ժամանակ Փաշինյանի նկարագրածն ու դեպքի վերաբերյալ նախնական վարկածի հանրայնացոuմը պարզապես սարսափ է, քանի որ առանց հանգամանքերի շղթան պարզելու՝ ամբողջ մեղքն ու պատասխանատվությունը սպայական կազմի վրա դրվեց:
«Ի՞նչ տեղի ունեցավ,- ասում է նա,- բոլորովին հակառակի ականատեսը եղանք: Կառավարության նիստի ժամանակ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, հայտարարելով, թե միջադեպի մեղավորը սպան է, սլաքները դեպի սպայակազմն ուղղվեց: Սպան, փաստացի, Փաշինյանի ձեռամբ՝ որպես ահաբեկիչ ներկայացվեց: Իսկ ամենասարսափելին այն է, որ հրապարակային կերպով հայտարարվում է, թե սպան, հնարավոր է, բենզինով լի տարան միտումնավոր է զինվորների ուղղությամբ նետել»:
Միեւնույն ժամանակ Մանգասարյանը նաեւ հարց է բարձրացնում՝ կարո՞ղ ենք արդյոք մեզ նման «շռայլություն» թույլ տալ ու սպայական անձնակազմի նկատմամբ, որոնց պատրաստման համար, ի դեպ, պետութունը 10-15 տարի ժամանակ է ծախսում, նման տեսակ արհամարհական ու նվաստացուցիչ վերաբերմունք ցուցաբերենք: Դա, փաստացի, միջադեպի առնավազն քաղաքական պատասխանատվությունն իրենց վրայից գցելու ու այլ մեղավորներ գտնելու հերթական փորձն էր: Իսկ այլ մեղավորները տվյալ դեպքում ավելի ցածր օղակներում գտնվող սպաները կամ զինվորականներն են: Նորմալ երկրում եթե նման բան տեղի ունենար, ապա պաշտպանության նախարարը վաղուց արդեն հրաժարականի դիմում գրած կլիներ, բայց Հայաստանում կառավարման ու կադրերի նշանակման այնպիսի ճգնաժամ է, որ հստակ չէ՝ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանի հրաժարականից հետո ո՞վ կարող է զբաղեցնել երկրի համար առաջնային նշանակության կարեւորագույն այդ պաշտոնը: Եվ, հետեւաբար, հետեւելով իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության կադրային քաղաքականությանն ու անտրամաբանական նշանակումների ընթացքին, հանգում ենք ժողովրդական հայտնի խոսքին՝ մինչեւ չգա հետինը, չի հիշվի առաջինը»,- ներկայացնում է մեր զրուցակիցը:
«Հենակետ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավարն «Ազգ»ի հետ զրույցում, անդրադառնալով պաշտպանական գերատեսչության նախորդ տարվա բյուջեի խնայողություններին, հարց է բարձրացնում՝ փաստորեն ՊՆ-ում իմացել են, թե ինչ պայմաններում են ապրում ժամկետային զինվորներն ու այդ կացարանները կարգի բերելու մասով ոչինչ չե՞ն արել: «Ի՞նչ արժեք կամ նշանակություն ունեն խնայված միջոցները, եթե մեր զինվորներն անմարդկային պայմաններում են մնում, կացարանների վիճակը, մեղմ ասած, բարվոք չէ: Այդ խնայողություններով ի՞նչ խնդիր են լուծում, ո՞ւմ են ինչ ցույց տալիս: Եթե բյուջեում փող կա, ու դա չես ծախսում, ապա ոչ թե պետությանն ես լավություն անում, այլ թերանում ես աշխատանքիդ մեջ, լավ չես աշխատում: Ազգային ժողովի բարձր ամբիոնից խորհրդարանի պաշտպանության ու անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Անդրանիկ Քոչարյանը հայտարարություն էր անում ու մեղադրում ընդդիմադիր պատգամավորներին, թե, իբր, վերջիններս սահման են գնում, տեսնում՝ դիրքերը կահավորված են, բայց երբ հետ են գալիս, դիրքերի «լավ կահավորված, հրաշալի» վիճակի մասին հայտարարություն չեն անում: Հիմա, փաստորեն, այս խայտառակ վիճակը, հա՞, պետք է ներկայացնեին ընդդիմադիրները»,- բարձրաձանում է Մանգասարյանը:
Ռազմական փորձագետն անդրադառնում է նաեւ ՀԱՊԿ զորավարժությունները Հայաստանում չանցկացնելու հանգամանքին: Ըստ նրա՝ հիմնվելով վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի այն բացատրության վրա, թե ՀԱՊԿ զորավարժությունների Հայաստանում անցկացումը տարածաշրջանի երկրները որպես ուժի ցուցադրման ակտ կարող են ընկալել, հռետորական հարց է տալիս՝ կարո՞ղ ենք ենթադրել, որ հակառակորդին չնեղացնելու ու որպես ագրեսոր հանդես չգալու տրամաբանությունից է բխում հանգամանքը, որ պատերազմից երկու տարի անց Հայաստանի զինված ուժերը զորավարժություններ չեն անցկացնում, պաշտպանության նախարարության մի շարք կարեւորագույն պաշտոններ էլ առ այս պահը շարունակում են թափուր մնալ:
ՍԵՎԱԿ ՎԱՐԴՈՒՄՅԱՆ
