Azg.am-ի զրուցակիցն է վերլուծաբան Թևան Պողոսյանը։
-Պարո՛ն Պողոսյան, եթե Հայաստանի կողմից Արցախ հումանիտար բեռ ուղարկելու գործընթացը շախմատային պարտիայի լեզվով ձևակերպեք, կարո՞ղ եք կիսել փորձագիտական որոշ շրջանակների այն կարծիքը, որ սա հայկական կողմից քայլ էր ձիով։
-Ինչ-որ անհասկանալի գործողություն է կատարվում, որի արդյունքները կարող են շատ վատը լինել։ Հիմա այն վիճակին են բերել, որ ուզում են խղճահարություն առաջացնել, հետո մեկ շաբաթ հետո ասեն՝ «Հիմա հո արցախցիներին չե՞նք սպանելու, դե լավ, հումանիտար բեռն Աղդամով տանենք»։ Հետո այդ նույն մեքենաները գնալու են՝ հումանիտար բեռն Աղդամով տանեն։ Հասկանալի չէ՞, թե սա ինչ խաղ է։
Եթե բեռի մասին չես պայմանավորվել, ինչպե՞ս կարելի է այդքան բեռ մեկ օրվա ընթացքում գտնել, մեքենաները լցնել, բեռնատարների վրա պաստառներ կպցնել, օտարերկրյա դեսպաններին Կոռնիձոր տանել։ Իրենք ի՞նչ են արել. այս կողմից շատ լավ սցենար է պատրաստվել։ Հասկանալի է, որ պատրաստված սցենար է, որը շատ վատ է խաղարկվելու և կրկին ծառայելու է թշնամու շահերն առաջ տանելուն։
Չգիտեմ՝ հայկական կողմն ում հետ է պայմանավորվել։ Եթե այստեղ որոշել են, որ սա անճարության քայլ է, և ոչ մի այլ բան հնարավոր չէ անել… Այս նույն ձևով, անճարությունից ելնելով՝ վաղն էլ կարելի է ինքնաթիռ լցնել, Արցախ ուղարկել։ Իսկ դրա փոխարեն ավելի լավ չէ՞ պատրաստվել, բանակն ուժեղացնել և 92 թվականի սցենարի նման ճանապարհը բացել։ Պետք է ոչ թե անճարության քայլ անել, այլ գիտակցված և հաշվարկված գործողություն։
Ինչ վերաբերում է քայլ ձիով ձևակերպմանը, ապա քայլ ձիովը կլիներ, որ ճանապարհը բաց լիներ, և բեռներն Արցախ հասնեին։ Ձիով քայլի փիլիսոփայությունը նրանում է, որ երբ այդ քայլն անում ես, հաղթանակ ես ապահովում։ Իսկ հիմա մենք ի՞նչ հաղթանակ ենք ապահովվում։ Մենք նույնիսկ չենք էլ խաղում, մենք նույնիսկ շախմատային տախտակի կողքը չենք։ Մենք ոչ տախտակի շուրջ խաղացող ենք, ոչ էլ՝ այլևս տախտակի վրայի քար։ Ֆիգուրներ կան, որ ուտում, կողքի են դնում, ահա այդ ֆիգուրներից ենք։
-Պարո՛ն Պողոսյան, այս ամենից դատելով՝ շախմատային պարտիան Ադրբեջանի օգտին է ծավալվում։
-Վեր կացեք, իրականությունը նայեք։ Առկա գործընթացների արդյունքներով կարո՞ղ եք ասել՝ որտե՞ղ է, որ Ադրբեջանը իր նպատակներին չի հասել, իսկ հայկական կողմը որևէ բանի է հասել։ Եկեք արդյունքը գնահատենք և ըստ դրա՝ դատողություններ անենք։ Միջազգային դատարանի թուղթ ունենք, բայց նույնիսկ դա չենք կարողանում կյանքի կոչել։ Ինչի՞ մասին ենք խոսում։
-Իսկ ըստ Ձեզ՝ մինչև ո՞ր պահը հայկական բեռնատարները կարող են մնալ Հակարիի կամրջի մոտ։
-Նման բաները ժամկետով չեն։ Մինչև ունենք պարտված իշխանություն, մենք նորանոր պարտություններ ենք կրելու։ Իշխանություն կփոխվի, հնարավորություն կձևավորվի՝ նոր սցենար կլինի։ Եթե զուտ օրերի մասին խոսենք, սխալ կլինի։ Մի հոգի էլ ասաց՝ 7 օր նստացույց է անելու, հետո էլ՝կոշտ քայլեր։ Ո՞րն էր այդ կոշտ քայլը. այդպես էլ չտեսանք։
Կարո՞ղ է խղճահարություն է առաջանալու, և ԱՄՆ-ի նախագահ Ջո Բայդենը գալու է, առաջնմորդի բեռնատարներին։ Ամեն ինչ մեզնից է կախված։
-Պարո՛ն Պողոսյան, Հայաստանում հավատարմագրված դեսպանները մեկնել են Կոռնիձոր՝ տեղում ծանոթանալու գործընթացներին և հետևելու իրադարձությունների զարգացմանը։։ Ի՞նչ օգուտ կարող է տալ այս քայլը հումանիտար բեռի՝ Արցախ մուտք գործելու գործին։
-Ոչ մի օգուտ էլ չի տալու։ Մինչև հիմա ի՞նչ օգուտ է տվել։ Արդեն քանի օր է՝ Հակարիի կամրջի մոտ նույն վիճակն է, բեռնատարները կանգնած են տեղում։ Եթե այսքան ժամանակ ոչինչ չի փոխվել, ո՞վ է ասում, որ այսուհետ ինչ-որ բան է փոխվելու։
Ի՞նչ է արել հայկական կողմը՝ իրադարձությունների մեջ բեկում մտցնելու համար։ Լսե՞լ եք, որ ՀՀ կառավարության անդամները նստել են ինքնաթիռներ, մեկնել տարբեր մայրաքաղաքներ, որ տեղում միջազգային հանրությանը ծանուցի տիրող իրավիճակին, բանակցություններ վարի։
Մինչև այս պահը Արցախի կառավարության անդամները ցույցեր և կոչեր էին անում, բայց երկու օր է՝ ցույց չկա։ Ուրեմն աշխարհն ինչպե՞ս պետք է տեղեկանաԱրցախում տիրող իրավիճակի մասին։ Ես, օրինակ, միջազգային լրատվամիջոցներում կադրեր չեմ տեսել, որ աշխարհն էլ տեսնի։
Դե սպասեք, օտարերկրյա դեսպանները այսօր կգնան Լաչինի միջանցքի սկզբնամաս, հետո մի օր կնկարվեն, ֆեյսբուքում ու թվիթերում գրառումներ կանեն, հետո կասեն՝ մեր մայրաքաղաքներ իրավիճակի մասին զեկուցեցինք, բայց շաբաթ-կիրակի է, այնտեղ ոչ ոք չի աշխատում։ Երկուշաբթի օրը կասեն՝ դե արդեն նոր ամիս է սկսում, արձակուրդային է։ Այդպես 4-5 օր հետո նորից մի հայտարարություն կանեն…
Երբ ԵՄ ներկայացուցիչներն, ունենալով ֆանտաստիկ գործիքակազմ, ասում են, որ Ադրբեջանին ստիպելու գործիքակազմ չունեն, բայց համապատասխան գործիքակազմով իրենց շահերի համար ճնշում են Ռուսաստանին և Բելառուսին, հասկանում ես, որ ադրբեջանական նավթն ու գազն ավելի կարևոր են, քան արցախահայերի օրհասական վիճակը։
Խաղի ընթացքը կարող է փոփոխվել կամ խաղացողի փոփոխությամբ կամ գործողության փոփոխությամբ, որպեսզի միջազգային հանրությունը հասկանա՝ պետք է հաշվի նստի նաև Հայաստանի հետ։ Կա՛մ շախմատային տախտակը պետք է շարժվի, և դրա վրա եղած քարերը թափվեն, կա՛մ էլ խաղացողը պետք է փոխվի։
