«Times of Israel» բլոգից արտատպված Ուիլյամ Ուայների «Ոչ մի կեղծ քարոզչություն չի կարող ստվեր գցել հրեաների եւ հայերի հարյուրամյա հարաբերությունների վրա» հոդվածը «Արմինյն Միրոր-Սփեքթեյթր» շաբաթաթերթում կոչ էՙ ուղղված հրեական զանգվածային լրատվամիջոցներին զգուշանալու ադրբեջանա-թուրքական հակաքարոզչությունից: Ուայները Հայաստանում «Մենորա» հրեական մշակութային կենտրոնի նախագահն է, ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ եւ Իսրայելի կոմպոզիտորների լիգայի անդամ:
Օսմանյան կայսրությունում իրականացված Հայոց ցեղասպանության հարյուրամյա տարելիցի այս օրերում մի զզվելի, նույնիսկ վտանգավոր երեւույթ է նկատվում, որի հեղինակներըՙ ադրբեջանա-թուրքական քարոզչական մեքենայի ներկայացուցիչները, փորձում են հրեական մամուլում վարձու հեղինակների պատվիրված հոդվածներով սեպ խրել հայերի եւ հրեաների հարյուրամյա հարաբերությունների միջեւ:
Նման մի հոդված տպագրվել էր Մ. Նահանգներում ամենահեղինակավոր հրեական «Նյու Ալգեմայներ» պարբերականում, որը հետագայում երեւաց նաեւ «Ջերուսալեմ փոստում» եւ «jns.org» կայքում: Ալեքսանդր Մուրինսոնի (Alexander Murinson) հոդվածը փորձ էր միաժամանակ փրկելու Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի օրեցօր վատացող հեղինակությունը արեւմտյան աշխարհում եւ հայ-իրանական մերձեցումները ներկայացնելու իբրեւ Իսրայելի դեմ ուղղված գործընթաց:
Այս հիմար մարտավարությունը նպատակ է հետապնդում Իրանի հանդեպ բացասական ընկալում ունեցողներին մղել բացասաբար վերաբերվել նաեւ հայերին եւ Հայաստանին: Մինչդեռ իրականությունն այն է, որ Հայաստանի բարեկամական հարաբերությունները Իրանի հետ ուղղված չեն եւ չեն կարող մտադրված լինել ընդդեմ որեւէ երրորդ երկրի: Ողջամիտ մարդիկ այս մասին վաղուց գիտեն:
Իրանի հետ նույնիսկ ամենալարված իրադարձությունների ժամանակահատվածներում Մ. Նահանգներն ու եվրոպական երկրները առիթը բաց չեն թողել պաշտոնապես հայտարարելու, որ լիովին հասկանում են Իրանի հետ փոխշահավետ հարաբերությունները խորացնելու Հայաստանի քաղաքականությունը: Եվ եթե Իրանի հետ Հայաստանի բարեկամական հարաբերությունները բացասաբար չեն անդրադառնում Ամերիկայի եւ եվրոպական երկրների հետ Հայաստանի հարաբերությունների վրա, ապա ինչո՞ւ պիտի դրանք ուղղված լինեն ընդդեմ Իսրայելի: Հաշվի առնելով Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը եւ Թուրքիայի կողմից Հայաստանի սահմանի միակողմանի փակումը, չի կարելի թերագնահատել Իրանի հետ վերջինիս տնտեսական եւ քաղաքական ներգործության կարեւորությունը:
Մյուս կողմից, Երեւանում շատ լավ հասկանում են Իսրայելի հետ հարաբերությունների զարգացման կարեւորությունըՙ հաշվի առնելով նրա դերը Մերձավոր Արեւելքում եւ հրեական սփյուռքի գործոնը: Ոչ ոք Երեւանում չի հակադրի Իրանի հետ հարաբերությունները Իսրայելի հետ հարաբերություններին կամ Ռուսաստանի հետ հարաբերություններըՙ հարեւան Վրաստանի հետ հարաբերություններին: Դա աբսուրդ է: Իր աշխարհաքաղաքական դիրքի հետեւանքում Հայաստանը պարտավոր է լավ հարաբերություններ պահպանել ինչպես Իրանի եւ արեւմուտքի հետ, այնպես էլ Ռուսաստանի եւ Վրաստանի հետՙ անկախ նրանց միջեւ գոյություն ունեցող անհամաձայնություններից: Իսրայելի հասարակությունը լիովին հասկանում է այս բարդ իրավիճակը, քանի որ Իսրայելն էլ գտնվելով լուրջ խնդիրներ ունեցող մի տարածաշրջանում, չի կարող բաց թողնել իր հարեւանների հետ բարեկամական հարաբերություններ մշակելու որեւէ առիթ: Ի դեպ, այս ուղղությամբ տարված Երեւանի հաջող քաղաքականությունը աննկատ չէր մնացել միջազգային լրատվամիջոցների կողմից (որպես օրինակ նշեմ «Իր հակառակորդներին դիմագրավելիս Ամերիկան, ի դեմս Հայաստանի, ունի իր թաքուն լծակը» հոդվածը):
Չնայած Մուրինսոնը իր նախկին սխալներից որոշ դասեր քաղել է եւ սույն հոդվածում նա փորձում է մանկամտորեն թաքցնել իր սերտ հարաբերությունները ադրբեջանական քարոզչական մեքենայի հետ, այդուհանդերձ հստակ երեւում է, որ նա Հայաստանին վատաբանում է «դարակազմիկ հայտնաբերում» անելով, որ ի հակադրություն Ադրբեջանի, Հայաստանի բարձրաստիճան պատվիրակությունները չեն բարեհաճում հաճախակի այցելել Իսրայել, մոռանալով, որ երկրների միջեւ քաղաքական երկխոսությունը մեծ մասամբ կախված է փոխադարձության սկզբունքից: Իսրայելն էլ իր հերթին չի պահպանում Հարավային Կովկասի երկրներ կատարած իր այցելությունների հավասարությունը: Իսրայելի վարչապետը, նախագահը եւ արտգործնախարարը, օրինակ, այցելել են Ադրբեջան: Բայց ոչ Հայաստան, այն դեպքում, երբ Հայաստանի նախագահը եւ արտգործնախարարը տարիների ընթացքում այցելել են Իսրայել: Դեռ այս տարվա մարտի 5-ին Հայաստանի արտգործնախարար Էդուարդ Նալբանդյանը Իսրայել այցելեց ներկա գտնվելու Հայոց ցեղասպանության հարյուրամյա տարելիցին նվիրված Երուսաղեմի սիմֆոնիկ նվագախմբի համերգին: Նա նաեւ հանդիպեց Իսրայելի նախագահ Ռուվեն Ռիվլինի հետ: Հրապարակված պաշտոնական մամլո հաղորդագրությունում համոզմունք էր արտահայտված, որ նախարարի այցելությունը նպաստելու է Հայաստան-Իսրայել հարաբերությունների ամրապնդմանը: Հանդիպման ընթացքում քննարկվել էր հայ եւ հրեա ժողովուրդների համատեղ պատասխանատվության հարցերըՙ մարդկության դեմ կատարված եւ կատարվող հանցագործությունների կանխարգելման գործում:
Հիշատակման արժանի է, որ իր հոդվածում Մուրինսոնը Նալբանդյանի այցը բնութագրել էր հակա-թուրքական եւ հակա-ադրբեջանական կոնտեքստում: Դժվար է ասել, թե ինչն էր ստիպել նրան այդպիսի գնահատական տալ այցին: Ամենայն հավանականությամբ ադրբեջանա-թուրքական քարոզչության այն մտասեւեռուն համոզմունքը, որ ամեն միՙ «մարդկության դեմ գործադրված հանցագործություն» արտահայտության հետեւում Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի դեմ ուղղված քայլ պետք է տեսնել:
Նույնքան անընդունելի եւ անհեթեթ արարք է 1500-ամյա անցյալ ունեցող Երուսաղեմի հայկական թաղամասը եւ քաղաքական ու մշակութային նշանակություն ներկայացնող հայ առաքելական պատրիարքարանը ներկայացնել որպես Իսրայելի դեմ գործող հաստատություն: Սա վառ օրինակ է հայերի եւ մասնավորապես Իսրայելի հայկական համայնքի դեմ ատելություն սերմանելու չափազանց պարզունակ այն երեւույթի, որը նման է 1930-ական թվականների գերմանական մամուլում երեւացող «հրեական դավադրության» մասին շինծու հայտարարություններին:
Հիշեցնեմ, որ 1967-ին կողմերի միջեւ ստորագրված հուշագրի դրույթներով, Իսրայելը ճանաչում է պատրիարքի, պատրիարքարանի եւ վերջինիս գործունեության իրավունքները եւ հայկական մշակույթի պահպանման նշանակությունը Մերձավոր Արեւելքում: Այս կոնտեքստում որեւէ փորձ ներկայացնելու պատրիարքարանը որպես Իրանի ազդեցության ներքո գտնվող մի կառույցի, հավասար է անբարոյականության եւ որեւէ առնչություն չունի ճշմարտության հետ: Բարեբախտաբար այս հանգամանքը պարզ ու հստակ է բոլոր ողջամիտ մարդկանց համար: Տարօրինակ է, որ իրեն «փորձագետ» համարող Մուրինսոնը հակառակն է ցանկանում պնդել:
Ակնհայտ է, որ նրա եւ իր տեսակի մյուս լրագրողների առաջ քաշած դրույթները պարունակում են հայերի հանդեպ ուրիշ, օտար մարդկանց ատելությունը եւ սոսկ վարձու լրագրության արտահայտություններ են: Այս ժանրի լրագրողները փորձում են ազգային զգացմունքները չարաշահելու եւ քաղաքական հետին նպատակներ հետապնդելու միջոցով հրեաներին տրամադրել հայերի դեմ: Նրանց վարքագիծը ես համարում եմ բացարձակապես անազնիվ: Զանգվածային լրատվությունը կոռումպացնելը վտանգավոր մտադրություն է: Դադարեցրե՛ք այն, պարոնայք: Հասկանում եմ, որ մեր օրերում ամեն ինչ կարելի է գնել, բայց ոչ ոք դեռեւս չի ջնջել մասնագիտական էթիկա կոչված հասկացությունը: Այդ պատճառով, որպես հրեա, ես մի անգամ եւս կոչ եմ անում լրագրողներին եւ փորձագետներին խուսափել հրեաների անունից խոսելու եւ հրեաների վզին մի նոր, գոյություն չունեցող հակամարտություն փաթաթելու փորձերից: Նաեւ հրեական զանգվածային լրատվամիջոցներից խնդրում եմ տեղ չհատկացնել նման կեղծ ու կողմնակալ վերլուծական հոդվածներին:
