Ներկայում Արցախի էներգետիկ խնդիրների լուծման համար հսկայական տեղ է հատկացվում հատկապես արեւային էներգիայի օգտագործմանը:Shtigen Group ընկերությունների խումբը եւ Telcell ընկերությունն հուշագիր են կնքել՝ համագործակցություն սկսելով «Արեւածագ Արցախում» նախագծի շրջանակում:
Նախագծի նպատակն է արեւային էներգիայի օգտագործմամբ Արցախում հաստատել էներգետիկ անկախություն եւ անվտանգություն:Ռազմավարական նշանակության նախագիծ է: Հնարավորություն է ստեղծվում «Արեւածագ Արցախում» նախագծի իրականացման համար նվիրատվություններ կատարել նաեւ Telcell տերմինալներով եւ Telcell Wallet էլեկտրոնային դրամապանակով:
«Արեւածագ Արցախում» նախագիծը, որը մեկնարկել է 2022թ ապրիլին, նախաձեռնել է Shtigen Group-ը՝ որպես առաջին քայլ 12 արեւային ջրատաքացուցիչ նվիրաբերելով արցախյան տարբեր բնակավայրերի՝ առաջնահերթություն տալով արցախյան պատերազմներում զոհված, հաշմանդամություն ստացած անձանց ու բազմազավակ ընտանիքներին: Նրանք առաջիկա 20 տարում անվճար տաք ջուր կունենան:Նախագծի շրջանակում արեւային ջրատաքացուցիչներով է համալրվել նաեւ Ստեփանակերտի «Արեւիկ» մանկական բուժմիավորումը: Առաջիկայում Արցախում նախատեսվում է եւս 100 բնակարանում տեղադրել արեւային ջրատաքացուցիչ:
Ներկայումս 31 արեւային ջրատաքացուցիչ տեղադրվել է միայն Կոլխոզաշեն համայնքում:Այսինքն գյուղի տնային տնտեսությունների գրեթե 50 տոկոսը ձեռք է բերել նշված համակարգերը: Տեղադրվող արեւային ջրատաքացուցիչների արժեքի 50 տոկոսը ֆինանսավորում է պետությունը, իսկ մնացածը բնակիչ-բաժանորդը: Սոցիալական որոշակի խմբերի պատկանող 33 ընտանիքի այդ հարցում աջակցել է Հայ օգնության միությունը:
Այժմ արեւային ջրատաքացուցիչների տեղադրման ծրագրից օգտվելու համար 9 համայնքից հայտագրված է եւս 90 շահառու:Արեւային ջրատաքացուցիչների տեղադրման շնորհիվ չգազիֆիկացված համայնքում բնակչի էներգետիկ ծախսերը կրճատվում են տարեկան մոտ 80 հազար դրամի չափով: Պետական ծրագրով անցած տարի 16 արեւային ջրատաքացուցիչ է տեղադրվել Արցախում գործող երկարօրյա դպրոցներում: Արեւային ջրատաքացուցիչներ են տեղադրվել Մարտունու շրջանի Թաղավարդ, Կարմիր շուկա, Սոս, Քերթ, Բերդաշեն, Աշան, Մարտակերտի շրջանի Հաթերք, Մաղավուզ, Չափար, Ասկերանի շրջանի Խրամորթ, Աստղաշեն, Պատարա եւ Շուշիի շրջանի Եղցահող գյուղերում գործող երկարօրյա դպրոցներում:
Արցախի կառավարության կողմից ընթացիկ տարվա մարտ ամսին հաստատվել է նաեւ բյուջետային եւ համայնքային բոլոր հաստատություններն էլեկտրաէներգիա արտադրող արեւային կայաններով ապահովելու ծրագիրը: 4 ԿՎտ հզորությամբ արեւակայաններ են շահագործման հանձնվել Ասկերանի շրջանի վարչակազմի, Մարտունու արհեստագործական ուսումնարանի շենքերում, իսկ 10 ԿՎտ հզորությամբ՝ Ստեփանակերտի թիվ 3 եւ 7 դպրոցներում:
Ծրագրի նպատակը կազմակերպության էլեկտրաէներգիայի սպառման սեփական կարիքները բավարարելն է: 4 ԿՎտ հզորությամբ արեւային կայանի դեպքում հնարավոր է տարեկան արտադրել մինչեւ 5600ԿՎտժ էլեկտրական էներգիա:
Այժմ օրենսդրական դաշտը թույլ է տալիս, որպեսզի էլեկտրաէներգիայի ավելցուկը վաճառվի «Արցախէներգո» ընկերությանը: Տեղադրվում են հիբրիդային եւ ցանցային կայաններ: Հիբրիդային հելիոկայանը հնարավորություն է ընձեռում նաեւ արտադրած էներգիայի ավելցուկը պահեստավորել: Հարկ է նշել,որ պատերազմից հետո Արցախը կարողանում է ապահովել էներգիայի ներքին պահանջարկի միայն 57 տոկոսը, իսկ մյուս մասը ներկրվում է Հայաստանի Հանրապետությունից:
Այժմ էլեկտրական հաղորդալարերն անցնում են Ադրբեջանի հսկողության տակ գտնվող տարածքներով: Կառավարության ծրագրի համաձայն աշխատանքներ են տարվում էլեկտրաէներգետիկական ցանցի անվտանգության եւ հուսալիության բարձրացման ուղղությամբ: Էլեկտրաէներգիայի օդային գծերը փոխարինվում են մալուխայինով: Էլեկտրաէներգիայի սեփական պահանջարկը բավարարելու նպատակով կխթանվի արեւային էներգիայի օգտագործումը: Արցախի բնակլիմայական պայմաններն այդ առումով բարենպաստ են: Մեկ քառակուսի մետր հորիզոնական մակերեւույթի վրա արեւի հոսքի ներուժը կազմում է տարեկան մինչեւ 1400 ԿՎտժ:
Ստեփան ՊԱՊԻԿՅԱՆ
Հայկական էներգետիկական ակադեմիայի հիմնադիր նախագահ
