ԴԱՄԱՍԿՈՍԸ ԲԱՐՁՐԱՑՆՈՒՄ Է ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԱՐՑԸ

ԱՐԵՎԻԿ ՔԵՇԻՇՅԱՆ
Երբ Սիրիայի խորհրդարանը օրերս Առաջին աշխարհամարտի տարիներին Օսմանյան կայսրությունում իրականացված հայերի զանգվածային կոտորածները ճանաչեց ցեղասպանություն, անմիջապես գտնվեց այդ քայլի բացատրությունըՙ թուրք-սիրիական հարաբերությունների կտրուկ սրումը Իդլիբում տիրող իրադրության պատճառով, գրում են ռուսաստանցի քաղաքական վերլուծաբանները: Դամասկոսը որոշել է Անկարային հիշեցնել նրա պատմական ցավոտ հարցի մասին, մանավանդ որ Դեր Զորի անապատով հայերին տարել էին դեպի ոչնչացում: Դա հանրահայտ փաստ է, թեեւ Սիրիան երկար ժամանակ շրջանցել էր այն: Այժմ, ինչպես գտնում է հայտնի արեւելագետ Եվգենի Սատանովսկին , անհրաժեշտություն է ծագել Հայոց ցեղասպանության հարցը հիշատակելու որպես ոչ միայն Թուրքիայի եւ Հայաստանի, այլեւ հենց Սիրիայի պատմության մաս:Իսկ եթե իրադրությունը գնահատենք լայն համատեքստում, հաշվի առնելով նախորդ տարի ԱՄՆ Կոնգրեսի ընդունած համանման բանաձեւը, ապա կարելի է նկատել, որ սիրիացի խորհրդարանականները ձգտում են շփման եզրեր գտնել ամերիկացի կոնգրեսականների հետ եւ ստանալ ԱՄՆ-ում ազդեցիկ հայկական լոբբիի աջակցությունը, վերջինիս ուշադրությունը բեւեռել Սիրիայի խնդիրների վրա: Ինչպես գրում է The New York Times թերթը, թուրք պաշտոնական անձինք ամերիկյան Կոնգրեսի որոշումը համարում են վրեժխնդրություն այն բանի համար, որ վերջերս թուրքական զորքերը սկսել են քրդերին դուրս մղել նրանց վաղեմի տարածքներից: Քրդական թեման շարունակելով նշենք, որ Սիրիայի Դեմոկրատական խորհրդի ղեկավար Մուստաֆա Մաշայխի խոսքերովՙ սիրիացի քրդերի եւ Դամասկոսի միջեւ վերջերս կայացած բանակցություններում որոշակի առաջընթաց է ձեռք բերվել: Ի հայտ է եկել ճանապարհային քարտեզի ստեղծման հնարավորություն, որը նախատեսում է Սիրիայի հյուսիս-արեւելքում քրդական ինքնավարության կազմավորում: Այդ նախագծի դեմ հանդես է գալիս Թուրքիան: Նա վախենում է, որ իրադարձությունների այդպիսի ընթացքը կարող է խթան դառնալ նաեւ Թուրքիայում համանման ինքնավարության ձեւավորման համար: Ընդսմին Անկարան սերտորեն համագործակցում է Իրաքի հյուսիսում ստեղծված քրդական ինքնավարության հետ:Բայց այստեղ ի՞նչ կապ ունեն հայերը: Մերձավորարեւելյան որոշ լրատվամիջոցներում հայտնվել են հաղորդումներ այն մասին, թե Սիրիայի խորհրդարանում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման բանաձեւի նախաձեռնողը իբր եղել է Իրանը, որպեսզի հայկական գործոնի կիրառման միջոցով աշխարհաքաղաքական մեղմիչ ստեղծի քրդերի դեմ: Բավական է վերհիշել Թուրքիայի էկոնոմիկայի նախարար Նիհաթ Զեյբեկչիի այն հայտարարությունը, թե «2016 թվականի ամռանը Թուրքիայում տեղի ունեցած հեղաշրջման փորձի նպատակը եղել է երկրի բաժանումը Հայաստանի եւ Քրդստանի միջեւ»: Անկարայում նաեւ ընդգծում են, որ «Հայկական հարցը սկիզբ է առել 1678 թվականին Իրանում հայկական բուրժուազիայի ձեւավորման հետ մեկտեղ: Վերջինս առեւտուր էր անում Մետաքսի ճանապարհի վրա եւ երազում էր Անատոլիայում հայկական անկախ պետականությունը վերականգնելու մասին»:Ենթադրենք, թե այդպես է: Բայց մնում է պատմությունը մեր ժամանակների հետ կապելու հարցը: Հայերը նաեւ ունե՞ն արդյոք նման խաղի իրականացման ներուժ: Սիրիայի ժողովուրդների հետ համերաշխության կոմիտեի համանախագահ Օլեգ Ֆոմինի խոսքերովՙ հայերը Սիրիայում ունեն հայրենասիրական դիրքորոշում, մարտնչում են թե՛ սիրիական բանակում, եւ թե՛ աշխարհազորի ինքնապաշտպանական ջոկատներում: Իսկ «երբ ռազմական գործողությունները դադարեն, այդ ժամանակ հնարավոր կլինի խոսել քաղաքական բարեփոխումների, սահմանադրության փոփոխությունների մասին, քանի որ սիրիացիները նույնիսկ բարձր մակարդակներում շատ դրական կարծիք ունեն հայերի մասին»:Ներկայումս Սիրիայում աշխատում են ականազերծումներով զբաղվող հայ մասնագետներ, բժշկական անձնակազմ: Բացի դրանից, թուրքերի ռազմական գործողության ծավալումից ի վեր էթնիկ հայերի անվտանգության առնչությամբ հայկական կողմն ունի երկյուղներ: Ինչ վերաբերում է Իրանին, նա առանձնահատուկ վերաբերմունք ունի ինչպես հայերի, այնպես էլ Հայաստանի նկատմամբ, իսկ Սիրիայում ուրվագծված է ընդհանուր վերաբերմունք արտաքին խաղացողների ընկալման հարցում, չնայած այն բանին, որ Թեհրանի ու Երեւանի կարծիքները միշտ չէ, որ կարող են համընկնել տեղային եւ արտաքին խաղացողների շահերին:Լինելով շրջապատման մեջ, Իրանը պատրաստ է օրախնդիր դարձնել Հայկական հարցը, ինչը կնպաստեր նաեւ երկրի միջազգային նկարագրին: Սրանում առկա են որոշակի բացառիկություն եւ դեպի Արեւմուտք Թեհրանի լայն քաղաքական-դիվանագիտական շրջադարձի հնարավորություն, կարծում է ռուս փորձագետ Ստանիսլավ Տարասովը : Բայց ով էլ եղած լինի խորհրդարանում Սիրիայի Հայոց ցեղասպանության ճանաչման նախաձեռնողը, Սիրիայում հնարավոր է Թուրքիայի պատմական ցավոտ հարցերի վերարծարծումը, որոնք, միմյանց վրա կուտակվելով, ստեղծում են բարդ ու խճճված աշխարհաքաղաքական պատկեր, որտեղ Անկարայի յուրաքանչյուր քայլ ոչ միայն չի պարզեցնում իրավիճակը, այլեւ է՛լ ավելի է բարդացնում այն:Խմբ. կողմից.- Ռուս վերլուծաբանները, եւ ոչ միայն նրանք, իրենց եզրակացություններում ելնում են հիմնականում այժմյան ռազմաքաղաքական տվյալներից, այնինչ շատ կարեւոր են նաեւ պատմական տվյալները: Այս առումով բնավ մտահան պետք չէ անել, որ նույնՙ 1915-16 թթ.ին սիրիացի ու լիբանանցի մտավորականների մի մեծ խումբ, Դամասկոսի եւ Բեյրութի կենտրոնական հրապարակներում կախաղան բարձրացվեցին օսմանյան թուրքերի կողմիցՙ զսպելու համար այդ երկու ժողովուրդների ըմբոստական շարժումները թուրքական լծի դեմ: Ավելին, շատ ավելի ուշ, մինչեւ Սիրիայում ծագած ռազմական ու ահաբեկչական կռիվները, սիրիական պաշտոնական քարտեզներում ներառված էր Ալեքսանդրեթը (այժմՙ Հաթայ), որը ֆրանսիական դավաճանությամբ 1938 թ.ին բռնակցվեց Թուրքիային: Այնպես որ, թուրք-սիրիական հարաբերություններում թշնամանքը միշտ է առկա եղել, հաճախ առանց արտաքին դրսեւորումների, հաշվի առնելով այլեւայլ հանգամանքներ, ինչպես Սիրիա-Իսրայել հակամարտությունը::

ԴԱՄԱՍԿՈՍԸ ԲԱՐՁՐԱՑՆՈՒՄ Է ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՀԱՐՑԸ

ԻՆՉՈ՞Ւ ԱՅՍՔԱՆ ՈՒՇ

ՏՐԻՊՈԼԻԻ ՆԱՎԱՀԱՆԳՍՏՈՒՄ ԽԱՖԹԱՐԻ ՈՒԺԵՐԻ ՀՐԵՏԱԿՈԾՈՒԹՅԱՆՆ Է ԵՆԹԱՐԿՎԵԼ ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՆԱՎԸ

Համանման Հոդվածներ

Թողեք Հայաստանն ի՛նքն անի ի՛ր ընտրությունը

«TRIPP նախագիծը իրանական քաղաքական դիսկուրսում. Պաշտոնական դիրքորոշումներ եվ պահպանողական շրջանակների գնահատականներ»

Գերմանական մամուլը՝ հայության եւ Հայաստանի մասին

Յստակեցում՝ պատասխանելով մեզի ուղղուած բազմաթիւ հարցումներուն

ՏՐԻՊՈԼԻԻ ՆԱՎԱՀԱՆԳՍՏՈՒՄ ԽԱՖԹԱՐԻ ՈՒԺԵՐԻ ՀՐԵՏԱԿՈԾՈՒԹՅԱՆՆ Է ԵՆԹԱՐԿՎԵԼ ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՆԱՎԸ

Ամենաշատ ընթերցվածը

Իսկ ո՞վ է ասել, որ Փաշինյանը վերընտրվելու է, որ դեռ մի բան էլ պատրաստվում է մեկնել Մոսկվա՝ Պուտինի հետ հանդիպման. Գագիկ Համբարյան

Գյումրիում մուտք են գործել 18-ամյա լրագրող Արամ Դավթյանի բնակարան և բերման ենթարկել նրան

Փաշինյանի արցախատյացության մասին վկայում են գրեթե 30-ամյա վաղեմության փաստերը. Ստեփան Հասան-Ջալալյան

Կասեն՝ Հայաստանը պետք է տարրալուծվի օտար եկվորների մեջ՝ համաձայն ենք. Արմեն Այվազյան

“Վահան Թեքեյան” Սոցիալ-Մշակութային Հիմնադրամ

Welcome Back!

Retrieve your password

Add New Playlist