Պորտուգալերեն ժողովածու Հայոց եղեռնի մասին

Սան Պաուլուի (Բրազիլիա) համալսարանի հրատարակչությունը լույս է ընծայել «Հայոց ցեղասպանությունը. նոր ժամանակների ցեղասպանության նախատիպ» պորտուգալերեն ժողովածուն: Հատորը նախաձեռնել են նույն համալսարանի փիլիսոփայության, գրականության եւ գիտության բաժնի դասախոսներ Մարիա Լուիզա Տուկկի Կառնեյրոն եւ Լուսինե Եղիազարյանը: Ինչպես նշված է հատորի ծանուցման մեջ, այն գիրք-հուշարձան է ի հիշատակ մեկուկես միլիոն հայ նահատակների, որոնք սպանվել են 1874-1923 թվականներին թուրք օսմանյան կառավարության կողմից: Հայերի կոտորածները բնութագրվում են որպես նախատիպ 20-21-րդ դարերում տեղի ունեցած այլ ժողովուրդների ցեղասպանությունների:

Հատորը բացվում է   Բրազիլիայի Դաշնային Հանրապետությունում 2020-2021 թթ. Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ եւ լիազոր դեսպան Արման Հակոբյանի խոսքով: Նախաբանի հեղինակն է բրազիլացի հայտնի իրավաբան Դալմո դե Աբրեու Դալլարին, որն ապրիլին հրաժեշտ տվեց կյանքին: Նախաբանին հետեւում են Մարիա Լուիզա Տուկկի Կառնեյրոյի եւ Լուսինե Եղիազարյանի Առաջաբանը եւ Լուսինե Եղիազարյանի եւ Սան Պաուլուում Հայաստանի հյուպատոսարանի խորհրդական Երվանդ Թամճյանի Ներածությունը: Գրքի շապիկի երկրորդ եւ երրորդ էջերին տեղ է գտել նաեւ բրազիլահայ ճանաչված գիտնական, քաղաքացիական ճարտարագետ, Սան Պաուլուի համալսարանի դեկան Վահան Հակոբյանի խոսքը:

Գիրքը պարունակում է տարբեր երկրների մասնագետների հոդված-ուսումնասիրություններ: Ժողովածուի առաջին բաժնում («Ցեղասպանությունը եւ մարդու իրավունքների խախտումը») ընդգրկված են Գրեգ (Գուրգեն) Սարգսյանի «Հայոց ցեղասպանությունը. նոր ժամանակների ցեղասպանության նախատիպ», Սթիվեն Լեոնարդ Ջեյքոբսի «Ռաֆայել Լեմկինը եւ Հայոց ցեղասպանությունը», Սեւան Ղարիբյանի «Հայոց ցեղասպանությունը եւ մարդկության դեմ ոճրագործության հայեցակարգի մշակումը» եւ Ռագըփ Զարաքոլուի «Թուրքիայում ռազմական ազգայնականության ժառանգությունը» աշխատությունները:

Երկրորդ բաժինը վերնագրված է «Պատմական, համեմատական հեռանկարները եւ միջազգային իրավունքը»: Այստեղ ընդգրկված են Ռուբեն Սաֆրաստյանի «Հայոց ցեղասպանության քաղաքականության ծնունդը (1876-1915)», Ռոբերտ Ֆ. Մելսոնի «Հայոց ցեղասպանությունը որպես ժամանակակից ցեղասպանության նախակարապետ եւ նախատիպ», Վահագն Տատրյանի «Ազգային եւ միջազգային քրեական օրենքների մերձեցումը Հայոց ցեղասպանության գործընթացներին» եւ Մարսիո Սելիգման-Սիլվայի «Հայոց ցեղասպանությունը եւ վատ հիշողությունը 20-րդ դարում» աշխատությունները:

Հաջորդ գլուխն է «Ժխտում, քաղաքականություն եւ կանխարգելում», որը կազմված է երեք հոդված-հետազոտությունից՝ Ռոջեր Ուինսթոն Սմիթի «Հիշողություն եւ ժխտում. Հայոց ցեղասպանության նշանակությունը 95 տարի անց», Խաչիկ Տեր-Ղուկասյանի «Հայոց ցեղասպանությունը միջազգային օրակարգում. մի գործ՝ մի նշանակման համար» եւ Հերբերթ Հիրշի «Հայոց ցեղասպանության դասերը ցեղասպանության կանխման համար»:

Վերջին՝ չորրորդ գլուխն է «Ազդեցությունը Բրազիլիայի վրա», որտեղ Մարիա Լուիզա Տուկկի Կառնեյրոն հանդես է եկել «Բրազիլիան ընդդեմ Հայոց ցեղասպանության», իսկ Հակոբ Քեշիշյանը՝ «Հայերի ներգաղթը Բրազիլիա. Ցեղասպանության ժառանգությունը» աշխատություններով:

Գիրքը եզրափակվում է հեղինակների մասին տեղեկություններով եւ Ցեղասպանության պատկերներով:

Հատորը նվիրված է Բրազիլիայում Հայաստանի նախկին դեսպան Աշոտ Եղիազարյանի, անվանի ցեղասպանագետներ Վահագն Տատրյանի եւ Հերբերթ Հիրշի հիշատակին:

Ա. Բ.