Հասարակական-քաղաքական գործիչ Էդգար Ղազարյանը տպավորություն ունի, որ Հայաստանում ամենաակտիվ աշխատող պաշտոնյան մեր երկրում ԱՄՆ դեսպանն է։
«Տիկին դեսպանը գրեթե ամենօրյա հանդիպումներ ունի տարբեր ոլորտներում։ Նա կարծես ավելի շատ է աշխատում, քան նույնիսկ հայաստանյան պաշտոնյաները. հայաստանյան որևէ նախարար իր գործունեության մասին ամենօրյա լրատվություն չունի, ինչքան Միացյալ Նահանգների դեսպանը Հայաստանում»,-ասում է Ղազարյանը։
Ըստ նրա՝ հարց է առաջանում՝ իսկ ինչո՞վ է պայմանավորված նման ակտիվությունը, արդյոք մյուս դեսպանները ևս ունեն նման ակտիվություն, ի՞նչ դեր են ստանձնել, ինչքանո՞վ է դա թույլատրելի։
«Նախկինում լինելով դեսպան՝ պետք է ասեմ, որ դեսպանների հիմնական խնդիրը երկկողմ հարաբերությունների զարգացումն է ՝ թե՛ քաղաքական, թե՛ տնտեսական, և թե՛ մշակութային առումներով։ Բայց որոշ դեպքերում կան դեսպաններ, որոնց գործունեությունը երկկողմ հարաբերությունների իմաստով գրեթե ոչինչ չի փոում, բայց նրանց ցուցաբերած ակտիվությունը չափազանց մեծ է մեր երկրի ներքին քաղաքական կյանքում։
Պետք է հասկանալ՝ ինչքանով է դա պահանջված, ինչքանով է դա արդարացված, որովհետև դիվանագիտական հարաբերույթունների կարևորագույն սկզբունքներից մեկը երկրի ներքին գործերին որևէ կերպ չմիջամտելն է։ Ցանկացած դեսպանություն մաս է կազմում իր երկրի արտաքին քաղաքական համակարգի, իսկ ԱԳՆ-ն գործադիր իշխանության մաս է։ Այսինքն՝ դեսպանն իր երկրի կառավարության ներկայացուցիչն է»,- ասաց Էդգար Ղազարյանը՝ հավելելով, որ Հայաստանում դեսպանություններ և ռեզիդենտ դեսպաններ այս պահին ունի 41 պետություն։
Հասարակական-քաղաքական գործիչը հիշեցրեց՝ եթե Ադրբեջանն ինչ-որ պահի հարձակվի Սյունիքի վրա, ստացվում է, որ ակամայից պետք է զավթի նաև Կապանում Իրանի գլխավոր հյուպատաոսությունը։ Սա կդիտվի հարձակում Իրանի վրա, և Իրանը կարող է որոշում կայացնել՝ ինչ քայլեր ձեռնարկել Ադրբեջանի դեմ։
«Նույն մտադրությամբ Կապանում հյուպատոսություններ բացելու մտադրություն ունեն նաև Ռուսաստանը և Ֆրանսիան։ Թերևս դրանով էլ հենց պայմանավորված է, որ ՀՀ իշխանությունները թույլ չեն տալիս, որ Ռուսաստանը գլխավոր հյուպատոսություն բացի Կապանում, որովհետև եթե Ադրբեջանը հարձակվի Սյունիքի՝ այդ թվում՝ ՌԴ հյուպատոսության վրա, Ռուսաստանի ձեռքերն ազատ կլինեն Ադրբեջանի դեմ գործողություն իրականացնել։ Այսինքն՝ այստեղ գոյություն ունի չափազանց լուրջ ռազմաքաղաքական բաղադրիչ»,- նշեց Էդգար Ղազարյանը։
Վերադառնալով Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանին՝ հասարակական-քաղաքական գործիչը նկատեց՝ նա ամենուր է, գրեթե ամենօրյա ռեժիմով հրավիրված է Հայաստանում կազմակերպված կարևոր միջոցառումներին, որոնց մասնակցում են նաև ՀՀ բարձրաստիճան պաշտոնյաները։
Մի կողմից դա, ըստ բանախոսի, լավ է, բայց այլ հարց է, թեդ որքան է նրա գործունթյունը նպաստում երկկողմ հարաբերությունների զարգացմանը, կամ արդյոք ԱՄՆ-ում ՀՀ դեսպան Լիլիթ Մակունցը կարող է ազատորեն այցելել ԱՄՆ զինված ուժեր և հանդիպումներ ունենալ ԱՄՆ պաշտպանության նախարարի հետ։ Ղազարյանի խոսքով՝ առավել հավանակն է, որ նա միայն հեռվից հեռու է տեսել ամերիկացի բարձրաստիճան պաշտոնյային։
«ԱՄՆ նախկին դեսպանն էլ աննախադեպ քայլ էր կատարել. իր առաքելության ընթացքում մեկնել էր Ադրբեջան և այնտեղ հանդիպում էր ունեցել Իլհամ Ալիևի հետ։ Նա առանց հայ պաշտոնյայի ուղեկցության՝ հայտնվել էր թշնամական երկրում և հանդիպել թշնամական պետության ղեկավարի հետ։ Կարծում եմ՝ եթե ԱԳՆ ունենայինք, նրան 72 ժամ պետք է տրամադրվեր՝ Հայաստանը լքելու համար»,- ասաց Ղազարյանը։
Ըստ հասարակական-քաղաքական գործչի՝ պակաս ակտիվություն չի դրսևորում նաև Հայաստանում ԵՄ դեսպանը։ Կառույցի պաշտոնական կայքից մասնավորապես հայտնի է դառնում, որ դեսպանը ևս հանդիպումներ է ունեցել և ունենում լայն շրջանակների հետ։ Մինչդեռ պակաս ակտիվություն է դրսևորում Հայաստանում ՌԴ դեսպանը՝ վերջին երկու ամսվա ընթացքում ընդամենը մի քանի միջոցառման մասնակցություն։
Հարաբերական ակտիվություն է դրսևորում նաև Ֆրանսիայի դեսպանը, այն դեպքում, երբ արաբական երկրների դեսպանների գործունեությունն ակտիվությամբ աչքի չի ընկնում։
Էդգար Ղազարյանը նաև անթույլատրելի համարեց ՍԴ նախագահի հետ տարբեր երկրների դեսպանների հանդիպումները, քանի որ անգամ ՀՀ կառավարության պաշտոնյաները ՍԴ նախագահին կարող են հանդիպել բացառապես դատավարության ընթացքում։
«Մինչդեռ օտաերկրյա դեսպաններից շատերը ոչ միայն հանդիպում են ՍԴ նախագահին, այլև ավելի ուշ պարզ է դառնում, որ կողմերի միջև, օրինակ, պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել, որ հայկական պատվիրակությունն ամերիկյան ֆինանսավորմամբ մեկնի ԱՄՆ՝ ճանաչողական այցի»,- ասաց հասարակական-քաղաքական գործիչը։
Շատ դեպքերում, Էդգար Ղազարյանի խոսքով, նրանք զուտ զվարճանքների համար են մեկնում, հետո էլ համապատասխան տեսանյութեր տեղադրում իրենց սոցցանցերում։
«ԱՄՆ դեսպանության արտոնյալ վիճակն ինչո՞վ է պայմանավորված. դա ՀՀ իշխանությունների վրա ունեցած մեծ ազդեցության հետևանք է, և փաստացի ստացվում է, որ մեր երկրի հանրային հարաբերությունների վրա որոշ դեսպանությունների ազդեցությունն ավելի մեծ է, քան ՀՀ իշխանությունների ազդեցությունը»,- ամփոփեց Ղազարյանը։
