«Ազգ»ի երեկվա՝ հունվարի 31-ի համարում, իմ սովորական սյունակում, անդրադառնալով Հայոց ցեղասպանության մասին վերջին օրերին Ցյուրիխում ու Երեւանում Ն. Փաշինյանի ցափռտուքներին՝ հոդվածումս գործածել էի «համբակ» բառը, որն ըստ երեւույթին գրավիչ է թվացել սոցցանցերի որոշ հռետորների, որոնք այսօր օգտագործում էին այն, նույն եւ հարակից հարցերին անդրադառնալիս։
Առարկություն չունեմ, ընդհակառակն, «համբակը» հայերեն բառ է, բոլորս իրավունքն ու հաճույքը ունենք մեր հարուստ լեզվի բառապաշարից օգտվելու։ Սակայն ինքս մտավախությունը ունեմ, որ այդ բառն օգտագործելիս, որը շատ բնութագրական է Նիկոլի համար, չգիտեն դրա իմաստը։
«Համբակ» բառը շատ գործածական է եղել 19-րդ դարի 2-րդ կեսին հատկապես Թիֆլիսում, անուսներին ու գիտուններին իրարից տարբերակելու դեպքերում։ Եթե հիշում եք, աշուղ Ջիվանին իր հանրահայտ՝ «Խելքի աշեցեք» երգում օգտագործել է այն. «… ասպարեզը համբակներուն է մնացեր»։
Այո, հայրենիքը, պետությունը, կառավարումը «համբակներուն է մնացել»։
Բայց ի՞նչ է կամ ո՞վ է համբակը։
«Հայկազյան», «Աղայան» եւ մյուս բառարաններում տրվել է բացատրությունը այդ բառի։ Սակայն լավագույնը ներկայացվել է իմ պաշտելի «Մալխասյանցում»։
«Համբակ՝ նորածին երեխայ, դեռահաս երեխայ, դեռահաս երեխայ, մանուկ, երիտասարդ, աշակերտ, թերուս, թերավարժ, դեռ սովորող, իմաստակ», գրում է մեծն Ստեփանոս Մալխասեանցը այս բառի դիմաց։ Ամենաճիշտ, ամենահարմար բացատրությունը այս պարագայում, ըստ ինձ, «թերուսն» ու «իմաստակն» են։ Մարդը թերուս է, բայց կարծում է ամեն բան գիտի, իմաստակ է, բայց կարծում է՝ իմաստուն է։ Մեկ խոսքով՝ վտանգավոր է ամեն դիրքում, մանավանդ՝ պատահմամբ երկիր ղեկավարողի դիրքում։
ՀԱԿՈԲ ԱՎԵՏԻՔՅԱՆ
