Օրեր առաջ, երբ ԱՄՆ զինված ուժերը գտնվում էին դուրսբերման վերջին փուլում, «Թալիբան» շարժումը հայտարարեց, որ զգալի առաջխաղացումներ է ունեցել և արդեն վերահսկում է Աֆղանստանի 85%-ը։
Ռուսաստանում մամլո ասուլիսի ժամանակ «Թալիբան» շարժման առաջնորդները պարծենում էին, որ խումբը վերահսկում է Աֆղանստանի 398 շրջաններից շուրջ 250-ը, հայտնում է Agence France-Presse պարբերականը:
«Թալիբան» շարժման բանակցող Շահաբուդդին Դելավարը ասում էր, որ խումբը չի պատրաստվում բռնի ուժով վերցնել մարզկենտրոնները: Բայց երբ «Թալիբան» խմբավորումը ԱՄՆ-ի հետ համաձայնություն ձեռք բերեց 2020 թ. Փետրվարին՝ ճանապարհ բացել ԱՄՆ-ի դուրս գալու համար, խմբավորումը չի երաշխավորել, որ չի հարձակվի վարչական կենտրոնների վրա, պարզաբանեց Դելավարը:
Թալիբանի կողմից տարածքային հսկայական ձեռքբերումների մասին պնդումները հնարավոր չէ ինքնուրույն ստուգել: Բայց Աֆղանստանից շարունակվում են հաղորդումներ հայտնվել խմբի առաջխաղացման մասին, որոնք սպառնում են Քաբուլում Աֆղանստանի կառավարության կայունությանը:
Այս շաբաթվա սկզբին Տաջիկստանի պաշտոնյաները հայտնել էին, որ Թալիբների հետ ծանր մարտերից խուսափելու համար ավելի քան 1000 աֆղանացի զինվորներ փախել են Տաջիկստան, որը գտնվում է Աֆղանստանի հյուսիս-արևելքում: BBC- ն հաղորդեց, որ երկու շաբաթվա ընթացքում աֆղանական զինվորներն արդեն հինգերորդ անգամն են, ընդհանուր թվով գրեթե 1600 զինվորական, անցնում սահմանը:
AFP պարբերականի զեկույցի համաձայն, Թալիբները իրենց պնդմամբ վերահսկողություն են Իրանի հետ մեծ սահմանագիծ ունեցող Իսլամ Քալա քաղաքը, և այդ սահմանագծով Աֆղանստանը մեծ առևտուր է իրականացնում Իրանից:
Եվ մինչ Պենտագոնը հինգշաբթի օրվա զեկույցում քարոզում էր Աֆղանստանի օդուժը ապահովող կրակի ուժը, խոսքը վերաբերում էր Աֆղանստանի մայրաքաղաք Քաբուլի պատասխան հարվածներ հասցնլուն, կարծես Թալիբները փորձում են չեզոքացնել այդ առավելությունը: Reuters պարբերականը ուրբաթ հաղորդեց, որ վերջին ամիսներին առնվազն յոթ աֆղան օդաչուներ են սպանվել բազայից դուրս, հնարավոր է `«Թալիբան» խմբավորման գործակալների կողմից:
Պենտագոնի մամուլի քարտուղար Ջոն Քիրբին հինգշաբթի ճեպազրույցի ժամանակ ասաց, որ ԱՄՆ-ը և դաշնակիցները «վերջին 20 տարիների ընթացքում մեծ ջանքերի և մարդկային կորուստների գնով» Աֆղանստանի զինված ուժեր ստեղծելու ուղղությամբ կարողացել են մարտունակ դիրքեր ստեղծել` թալիբների առաջխաղացումներին դիմակայելու համար:Ջո Բայդենի ԱՄՆ-ի զորքերի դուրսբերման վերջնաժամկետի մասին հայտարարությունից անմիջապես հետո Քիրբին լրագրողներին ասաց․ «Աֆղանստանի կառավարությունն ԱՄՆ-ի օգնությամբ ունի մասնագիտացված օդուժ և հակաօդային պաշտպանություն, իսկ Թալիբան խմբավորումը՝ այս ոլորտներում ունի մասնագիտացված անձնակազմի խնդիր»։ «Նրանք դաշտում մեր գնահատականներից ավելիին են ընդհունակ, բացի դա, նրանք ունեն ժամանակակից զենքեր, և նրանց զինվորականները վերապատրաստում են անցել այդ զենքերը գրագետ և ճշտգրիտ օգտագործելու համար»:
Քիրբին ասաց, որ ԱՄՆ-ը կշարունակի ֆինանսական աջակցություն և սարքավորումներ տրամադրել աֆղաններին, այդ թվում ՝ UH-60 Black Hawk ուղղաթիռներ և A-29 Super Tucano ինքնաթիռներ:
Բայց աֆղանները մեծապես կախված են օտարերկրյա կապալառուների օգնությունից ինքնաթիռները զինելու և սպասարկելու հետ կապված խնդիրների աջակցության հարցում։ Այս ամենի հետ կապված ԱՄՆ զինված ուժերը դեռ փորձում են նոր կոմունիկացիաներ հաստատել Աֆղանստանում և այնտեղից դուրս գտնվող տեխնիկական սպասարկման անձնակազմերի միջև: Ամենայն հավանականությամբ օգնությունը կտրվի հետևյալ տարբերակով, աֆղանական սպասարկողներին հեռակա օգնություն կտրվի վիդեոկոնֆերանսի միջոցով, ինչը կարող է դժվարություններ առաջացնել` հաշվի առնելով երկրում առկա անհամապատասխան ենթակառուցվածքը:
Հինգշաբթի Սպիտակ տանը լրագրողների հարցերին պատասխանելիս Բայդենը նշել է, որ ԱՄՆ-ը կշարունակի աջակցել Քաբուլին` հավելելով, որ Աֆղանստանի կառավարությունն ունի ինքնապաշտպանության ուժեր և սարքավորումներ:
«Հարցն այն է ՝ արդյո՞ք դրանք կստեղծեն համախմբման տեսակ՝ դա անելու համար»: նա ասաց. «Խնդիր չէ` նրանք ունեն համապատասխան ունակություններն ու կարողությունները։ Հարցն այն է, նրանք դա կանե՞ն »:
Բայդենը նշել է, որ կարծում է, որ Աֆղանստանը խաղաղություն և անվտանգություն գտնելու միակ ճանապարհը Աֆղանստանի կառավարության կողմից Թալիբանի հետ խաղաղության համաձայնագրի մշակումն է:
Նա խոստովանեց, որ հակամարտությանը, հավանաբար, կհանգեցնի նրան, որ «Թալիբան» շարժումը կվերահսկի Աֆղանստանի առնվազն որոշ հատվածները:
«Հավանականությունը, որ Աֆղանստանում կգործի մեկ միասնական կառավարություն, որը վերահսկում է ամբողջ երկիրը, շատ քիչ է», – ասաց Բայդենը:
