Երջանկությունից գժվում ենք

Հայաստանը երջանիկ երկրների շարքում աշխարհում 87-րդն է, իսկ տարածաշրջանում՝ առաջինը: Երջանիկ լինելու, ուղղակի ցնծալու եւս մի առիթ ունենք՝ 200-ից ավելի անհետ կորած ու ռազմագերի ունեցող, Արցախից ձեռքերը լվացած, նոր պատերազմի շեմին կանգնած Հայաստանի Ազգային ժողովն ընդունեց վայրի կենդանիներին կրկեսում օգտագործելու արգելքի մասին օրինագիծը:

Հայաստանում լիարժեք պաշտպանված են վայրի կենդանիների շահերն ու անվտանգությունը: Ոչինչ, որ Հայաստանի եւ Արցախի  ժողովրդի շահերն ու անվտանգությունը ոտնահարվում են, ջնջվել-վերացել  են, իսկ օրենսդիրն ու գործադիրը մեծ հաշվով թքած ունեն:

ԱԺ  նախագահ Ալեն Սիմոնյանի գլխավորած 11 հոգանոց պատվիրակությունն 8 օրով մեկնել է Ինդոնեզիա՝ Բալի: Լուրջ գործի են. մասնակցում են միջխորհրդարանական 144-րդ վեհաժողովի բացման հանդիասավոր արարողությանը: Պատերազմական  ու «հրադադարային» ամենօրյա ագրեսիայի ենթարկվող Հայաստանի պատվիրակությունը Բալիի ամբիոնից խոսել  է ոչ ավել, ոչ պակաս՝  կլիմայից: Ժողովուրդն ասում է՝ բոլոր երգերը երգել էինք, մնացել էր «Սարի սմբուլը»: Թե ինչ է արժեցել պետբյուջեի վրա 11 հոգանոց կազմի 8-օրյա գործուղումը Բալի, դեռեւս հայտնի չէ, բայց հետեւողական կլինենք ու կպարզենք:

Ի դեպ, միայն Ալեն Սիմոնյանի՝ օգոստոսից-հունվար պաշտոնական գործուղումների ծախսը պետբյուջեի վրա նստել  է  ավելի քան  120.000 դոլար:

Վայրի կենդանիների իրավունքների պաշտպանություն, բոհեմական Բալի, է՞լ ինչ է պետք լիարժեք երջանիկ լինելու համար: Ռեֆորմներ… Փաշինյանին բարկացրել են. «Ո՞վ է ասում, թե մենք ռեֆորմ չենք անում: Սննդի օբյեկտներում ծխելու արգելքը՝ մեկ, աղի օգտագործման արգելքը՝ երկու»: Ափսոս, վայրի կենդանիների՝ կրկեսում օգտագործելու արգելքը, նաեւ սնդիկավոր ջերմաչափերի ներմուծման ու վաճառքի արգելքը  մի քանի օր ուշ  ընդունվեցին  Ազգային ժողովում, թե չէ Հայաստանի գերագույն ռեֆորմիստը երրորդ ու չորրորդ  դարակազմիկ ռեֆորմի մասին էլ կասեր:

Է՞լ ինչ է պետք կատարյալ երջանիկ լինելու համար. իհարկե, գնաճ: Էկոնոմիկայի նախարարի մակրոտնտեսական հանճարեղ վերլուծություններն ու եզրահանգումները պետք է հնարավորինս շատ տարածել. «Գնաճ կա, բայց մարդիկ սկսել են ավելի լավ ապրել»: Նախարարի նշած  «փաստը» հանգիստ կարելի է ռեֆորմ համարել: Ոչ պակաս ռեֆորմ է տնտեսվարողների մարդասիրական վարքագիծը, ինչից ոգեւորված՝ Վահան Քերոբյանը հայտարարել է. «տնտեսվարողները ժողովրդի պանիկան զսպելու համար են ապրանքների գինը բարձրացրել, որպեսզի անհարկի գնումներ չանեն»:

Ժողովրդի մասին մտածող նախարարը գների վերահսկման ու զսպման գործառույթը գցում է Մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովի վրա, սա էլ՝ նրա վրա: Բայց, մեկ է, դրանից մեր երջանկության հորմոնների արտադրությունը չի նվազում:

Մեր երջանկությունը չի կարող խաթարել նաեւ այն, որ ադրբեջանցիները Արցախ մտնող գազատարի փականի վրա նստած՝  մեկ աջ են պտտում, մեկ ձախ: Արցախը դարձյալ գազ չունի. հումանիտար աղետը վերածվել  է ճգնաժամի:

Իսկ ձնառատ ու ցուրտ Արցախում երջանիկ հումորն անսպառ է. արցախցիները կատակում են. «Երկու գազերին ղաթումը լավ ա հսցրինք լղացանք»:

 Անհատների նախաձեռնությամբ Հայաստանից գազով լցված բալոններ ու նավթավառներ են ուղարկվում Արցախ: Միաժամանակ ԱԺ քպական պատգամավոր Անդրանիկ Քոչարյանը հայտարարում է. «Մենք պետք է միակամ լինենք ու սովորենք գազատարը փակ վիճակում ապրել»: Ժողովուրդն ասում է՝ կուշտը սովածին մանր է բրդում:  Այսպիսի հայտարարության հեղինակն իր ընտանիքի հետ  վաղուց պետք է Արցախում լիներ, շարքային արցախցու պես գիշերը քներ տասը ծածկոցի տակ կուչ եկած, տաք ջրով շիշը գրկած, իսկ առավոտյան շարքային արցախցու պես ձյան պատնեշները ոտքով ճեղքելով՝ հասներ Խրամորթ, Թաղավարդ ու ադրբեջանցու դիտակետերի առաջ փորձեր խրամորթցու ու թաղավարդցու պես ուղիղ մեջքով կանգնել, ոչ թե  գազով տաքացված սենյակից մեծ-մեծ հայտարություններ անել:

Մեր երջանկությունն իրեն ափեափ է զարկում, երբ լսում ենք ԱԺ-ի պատգամավորների բոցաշունչ ելույթները: Իշխանական երեսփոխանները ընդդիմադիրների վրա են ցեխ շպրտում, ընդդիմադիրները՝ իշխանականների: Ու այդպես,  օրերը շաբաթ են դառնում, շաբաթները՝ ամիս,  ու հայրենի երեսփոխանների քարտային հաշիվների վրա պետբյուջեից կլորիկ գումարներ են նստում: Ով ավելի բարձր կգոռա, ով ավելի շեշտված սարկազմ ու իրոնիա կարտահայտի, ում աջ հոնքն ավելի շատ կբարձրանա  բղավելու ժամանակ, նա էլ առաջինը կմոնտաժի ու  սոցցանցերում կտեղադրի իր ելույթը՝ սպասելով «լայք»-երի, «սրտիկ»-ների ու զանազան «դիպուկ» մեկնաբանությունների:  Մենք էլ երջանկությունից գժված՝ արդարության կոչնակ կհնչեցնենք՝ Օ՜, Աստվածներ, որպես երջանիկ երկիր, ինչո՞ւ ենք աշխարհում 87-րդը, ոչ թե գոնե 2-րդը՝ ինչ-որ Ֆինլանդիայից հետո:

Ընդդիմությունն օրենքի նախագիծ էր ներկայացրել, որով քրեական պատիժ էր նախատեսվում նրանց նկատմամբ, ովքեր կասկածի տակ կդնեն Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունը կամ կարդարացնեն թշնամու կողմից Հայաստանի տարածքի նկատմամբ ոտնձգությունները:

Նախագիծը չընդունվեց: Իշխանությունը դեմ է նախագծին, որովհետեւ այն համարում է ընդդիմության քարոզչություն, որով  նա իբր ուզում է հասնել իշխանության:

Թե այդ նախագծով ընդդիմությունը մտադիր էր իշխանության ներկայացուցիչների, եթե ոչ գործողությունները, ապա գոնե գարշելի հայտարարությունները սանձահարել, ուրեմն պիտի քաջ գիտակցեր, որ խորհրդարանական մեծամասնությունը դեմ է քվեարկելու: Բացի այդ, անսանձին մարդկային մեթոդներով սանձելն անհնար է: Օրինակ. «Ես անձամբ ընդունում եմ Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը» հայտարարող Հովիկ Աղազարյան քպական պատգամավորին ի՞նչը կարող է սանձահարել:

Թշնամին մեկուկես տարի է՝ Հայաստանի սահմաններից ներս եկել-դիրքավորվել է, շուտով նաեւ կտնավորվի, որովհետեւ, ինչպես հայտնի է, Հայաստանի տարբեր մարզերում անծանոթ, օտարախոս   մարդիկ գալիս, սովորականից ավելի թանկ գնով տներ են առնում: Արագածոտնի մարզի գյուղերում  մի քանի տասնյակ տներ նոր ու անծանոթ տերեր ունեն: Նույն վիճակն է Արցախի Մարտունիում ու Մարտակերտում, որտեղ ադրբեջանցիները, տարատեսակ հոգեբանական ճնշումներ գործադրելով, տեղացիներին ստիպում են իրենց տներն ու ունեցվածքը թանկ գներով վաճառել իրենց՝ ասելով՝ միեւնույն է, վաղ, թե ուշ, հեռանալու եք այստեղից:

Իշխանական մի երեսփոխանուհի՝ Հռիփսիմե Գրիգորյանը, պատրաստակամություն է հայտնել. «Պետք լինի, ադրբեջանցիների ձեռքն էլ կսեղմենք, կժպտանք էլ, որ մեր անվտանգությունն ու շահերը պաշտպանենք», ճանապարհ տվեք, թող գնա, Արցախի գազը փակած ադրբեջանցիների ձեռքը սեղմի, ժպտա, մեր անվտանգությունն ու մեր շահերը պաշտպանելու ձեւերը, կարծես, լավ գիտե:

Վերջում՝ երջանկության  սանձակոտոր ջղաձգումներ, երբ տեսնում ու լսում  ենք Վահագն Ալեքսանյանին, երբ նա ինքնամոռաց խոսում է այն մասին, որ դեռ 2002 թվականին է Ռոբերտ Քոչարյանը Մեղրին փոխանակալ Արցախի հետ: Վկայի, ականատեսի համոզվածությամբ ասում  է տակավին երիտասարդ մի երեսփոխան, որը 2002-ին ընդամենը 8 տարեկան էր: Ասում է՝   այդ ընթացքում փորձելով նմանակել իր առաջնորդին, խոսել, մատը թափ տալ նրա նման, ձայնին տալ նույն  սղոցող հնչերանգը, ձեռքեր տարուբերել նույն հաճախականությամբ: Ինչե՜ր է տեսել ձեր տան հայելին, Ալեքսանյա՛ն:

Թե աշխարհում մեզանից երջանիկ մեկը կա, այդ  հայելի՛ն է:

ՆԱԻՐ ՅԱՆ