«Ամերիկացի բարի սամարացիները» վավերագրական ֆիլմի ստեղծագործական կազմը, ուսումնասիրելով Միացյալ Նահանգների, Հունաստանի, Լիբանանի եւ Հայաստանի տարբեր արխիվների, գրադարանների ու թանգարանների փաստագրական նյութերը, կենտրոնացել է մինչ այժմ սակավ հանրայնացված կամ դեռեւս չբացահայտված փաստերի վրա եւ էկրանային 90 րոպեում տեղավորել 7 երկրներում՝ ԱՄՆ-ում, Գերմանիայում, Իրանում, Հունաստանում, Լիբանանում, Հայաստանում եւ անգամ Թուրքիայում արված նկարահանումների նյութը: Ֆիլմը Հայոց Ցեղասպանության եւ այդ ընթացքում հայությանը օգնություն ցուցաբերած ամերիկացիների մասին է, որոնց թվում ե՛ւ շարքային անհատներ են, ե՛ւ դեսպաններ ու հյուպատոսներ:
Նման բովանդակությամբ կինոնկարն, ըստ պրոդյուսեր Մանվել Սարիբեկյանի, անհրաժեշտություն էր. «Անցած տարվա նոյեմբերի 20-ին Լոս Անջելեսում կայացած համաշխարհային պրեմիերայի ժամանակ եւ մինչ այդ անկախ հետազոտողների հետ աշխատելիս բազմիցս համոզվեցինք, որ թե՛ մենք՝ հայերս, եւ թե՛ ամերիկացիները տեղյակ չենք Ցեղասպանության տարիներին ամերիկացիների եւ ԱՄՆ-ի վերաբերմուքին ու գործին»:
Ասելիքի ճշգրտությունը որպես խորհրդականներ ապահովել են տարբեր ցեղասպանագետներ, պատմաբաններ, գիտական կենտրոնների պատասխանատուներ եւ աշխատակիցներ՝ ԱՄՆ-ից, Հունաստանից, Լիբանանից, Շվեդիայից եւ, իհարկե, Հայաստանից: Ֆինանսապես աջակցել են միջազգային բազմաթիվ ընկերություններ, ՀՀ կառավարությունը՝ Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնի միջոցով: Ֆիլմի բնօրինակն անգլերեն է, արդեն կա հայերեն թարգմանությունը, որի հայաստանյան պրեմիերան կայացավ մարտի 18-ին, «Մոսկվա» կինոթատրոնում:
Ռեժիսոր Արա Մնացականյանի սահմանմամբ՝ նպատակը հետեւյալն է. «Ամերիկացի բարի սամարացիները» ստեղծվել է ցույց տալու համար Հայոց Ցեղասպանության տարիներին ամերիկացիների ցուցաբերած միջամտության արդյունավետությունն ու օգնության ծավալը, բացի այդ՝ մարդասիրական գործի համար շնորհակալ լինելու եւ համամարդկային ոճրի հանդեպ անհատի ու պետության կեցվածքի կարեւորությունն ընդգծելու նկատառմամբ»:
Ֆիլմում զուգորդված են ցեղասպանությունը վերապրած հայերի ու այլազգիների եւ նրանց ժառանգների վկայությունները, որոնք վերահաստատվում են այլազգի անկախ հետազոտողների ուսումնասիրած փաստական նյութերով եւ ընդգծվում Արտաշես Քարթալյանի հեղինակած երաժշտությամբ: Փոխհաստատող ու բացահայտող փաստերի շարքը ներկայացնում է ամերիկացի պատմաբան, ցեղասպանագետ Փոլ Լեւինը, որի մանկության հուշերում պահպանված են Միացյալ Նահանգներ հասած հայ գաղթականների կերպարներն ու ճակատագրերը: Մեկ այլ ամերիկացու՝ Ամբեր Կարլինսի հեղինակած սցենարի եւ պրոդյուսեր Մանվել Սարիբեկյանի մտահղացման համաձայն՝ Լեւինը որպես ուսումնասիրող եւ ֆիլմի պատմիչ պետք է անցներ «Ամերիկացի բարի սամարացիների» ողջ ուղին եւ լիներ ֆիլմի կենտրոնական գործող անձը: Սակայն նկարահանումների փուլում վրա հասած նրա անժամանակ մահը կորուստ եւ ընդհատված գործը պատշաճորեն ավարտել պարտադրեց: Ռեժիսոր Արա Մնացականյանը գտավ ելքը՝ տարբեր երկրներում նկարահանումներին ներգրավելով օտարազգի այլ պատմաբանների, իսկ տեսաշարն ամբողջացվեց վավերագրական եւ խաղարկային դրվագների համադրմամբ:
«Դժվար էր խաղարկային դրվագներում ժամանակհատվածի պատկերը ստանալը, քանի որ Հայաստանում այլեւս չունենք հագուստի, կենցաղային իրերի, ժամանակն արտացոլող այլ պարագաների որեւէ բազա, բայց ելքեր գտանք: Թուրքիայում ներկայանում էինք որպես վրաստանյան նկարահանող խումբ ու փորձում առանց բացահայտվելու գործն ավարտել: Հաջողվում էր», – մանրամասնեց բեմադրող օպերատոր Աշոտ Մկրտչյանը՝ ունեցած մեծ ու փոքր դժվարությունները գնահատելով որպես աշխատանքային ընթացք:
Պրոդյուսեր Մանվել Սարիբեկյանն էլ նույնկերպ է գնահատում «Ամերիկացի բարի սամարացիները» Netflix, Amazon, Hulu եւ այլ համակարգեր ներառելու ու տարբեր լեզուներով թարգմանելու գործը, որն արդեն նախաձեռնել է:
«Ամերիկացի բարի սամարացիները» պրոդյուսեր Մանվել Սարիբեկյանի մտահղացած «Երախտագիտության քարտեզ» կինոնախագծի երկրորդ ֆիլմն է, առաջինը՝ «Փրկության քարտեզն» էր՝ (ռեժ. Արամ Շահբազյան) Հայոց Ցեղասպանության ընթացքում ու դրանից հետո եվրոպացի 5 միսիոներուհիների հայանպաստ գործունեության մասին, երրորդը կլինի «Գթության ոսկե շղթան», որում կներկայացվեն Նոր Զելանդիայի եւ Ավստրալիայի իրականացրած մարդասիրական ծրագրերն ու դրանց համար ջանք չխնայած անձինք: «Երախտագիտության քարտեզ» կինոնախագծի յուրաքանչյուր ֆիլմ «Ման փիքչերս փրոդաքշըն» ընկերության ստեղծած առանձին ամբողջական միավոր է, որն ունեցել է պետական եւ մասնավոր աջակցություն: Վերջինի պարագայում նախագծի երկրորդ ֆիլմը կթարգմանվի տարբեր լեզուներով, իսկ երրորդը՝ սցենարից կվերածվի ֆիլմի:
ՆԱՆԱ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
