| ՅԱԿՈԲ ՄԻՔԱՅԷԼԵԱՆ Հայաստանի Լեզուի Կոմիտէն վերջերս սկսած է հրապարակել օտար բառերու հայերէնները, այն բարի ցանկութեամբ, որ մարդիկ սկսին հայերէններով փոխարինել օտարամուտ բառերը, որոնք այնքան բազմացան, յատկապէս գրական-լրատուական ոլորտին մէջ, որ իսկապէս փորձանք դարձան եւ մտահոգիչ կերպով աղաւաղեցին մեր լեզուն:Բարի ցանկութիւնը կը մնայ ցանկութեան սահմաններուն մէջ, եթէ առաջարկը կիրարկելու ճամբաներն ու հնարաւորութիւնները նկատի չեն առնուած: Այնպէս չէ, որ մարդիկ անհամբեր կը սպասէին որ Լեզուի Կոմիտէն հրապարակէր հայերէն տարբերակները, որպէսզի իրենք ալ անմիջապէս որդեգրէին եւ սկսէին մաքրել իրենց լեզուն: Օտար բառեր գործածող գրող-լրագրող-խօսնակները գիտակցաբար կը գործածեն այդ օտարաբանութիւնները, որպէսզի ռուսական մամուլի եւ տեղեկատուական ոլորտի աշխատակիցներէն ետ չմնան: Օտար բառը միջազգային է, մինչ հայերէնըՙ շատ տեղական, նոյնիսկ «գաւառական» բարբառի նման է, որ գնահատող աչքով չի դիտուիր, կրնայ նոյնիսկ քմծիծաղի առարկայ դառնալ, անշուշտ ըստ իրենց:Չեմ գիտեր, արդեօք «ժուռնալիզմ» ուսանողներուն ուսուցիչները երբեւէ կը թելադրե՞ն հայերէն բառապաշարը իւրացնել եւ գործածել իրենց ապագայ աշխատանքային ասպարէզին մէջ. կը կասկածիմ:Հայկական գրաւոր, թէ բանաւոր լրատուամիջոցներուն հետեւողները յստակ կը զգան, որ յատուկ ճիգ կը թափուի օտար բառեր եւ եզրեր օգտագործելու: Ասիկա նոյնպէս օտար դիպուկ բառ մը ունիՙ «սնոպիզմ», ցուցադրասիրութիւն, ուրիշին կապկելու մոլութիւն:Իմ համեստ կարծիքով, Կոմիտէն բառերը հրապարակելով պէտք չէ բաւարարուի, այլՙ այդ բառերուն գործածութիւնը ընդհանրացնելու, նոյնիսկ պարտադրելու միջոցներ գտնէ: Պետական մակարդակով որոշում պէտք է առնուի օտար բառերէն հրաժարելու, ոչ յեղափոխութեան ձեւով, որ կրնայ վատ հակազդեցութեան պատճառ դառնալ, այլՙ ատենը անգամ մը փոխարինելի բառերու փոքր ցանկ մը հրատարակէ եւ պարտադրէ մամուլին, ձայնասփիւռին եւ հեռատեսիլին, որ յետ այդու տուեալ բառերը պէտք է փոխարինուին հետեւեալ բառերով…: (Հայաստանի վերանկախացումէն ետք յաջողեցան որոշ բառեր փոխարինել հայերէնով, ինչպէս պրեզիտենդ-նախագահ, մինիստր- նախարար եւ այլն):Ըսեմ նաեւ, որ Լեզուի Կոմիտէին կողմէ ցարդ հրապարակուած բառերը ընդհանրապէս ճարտարագիտական- մասնագիտական բառեր են, կամ գրական հայերէնին ուղղուած, որոնց կիրառումը եթէ կենսական կարեւորութիւն ունի, – ապա, ըստ իս,- կարեւոր է նաեւ խօսակցական լեզուին մէջ օգտագործուած օտար բառերը հայերէնով փոխարինելը: ժողովուրդը հարկ է կամաց-կամաց մաքրէ իր խօսած լեուն, «շալվար» չըսէ, այլՙ տաբատ, «յուբկա» չըսէ, այլՙ փէշ, «գազար» չըսէ, այլՙ ստեպղին, «փոշմանել» չըսէ, այլՙ զղջալ, «զիպիլ» չըսէ, այլՙ աղբ եւ այլն:Տպագրուած եւ եթերուած հայերէնէն շատ աւելի տարածք կը զբաղեցնէ խօսակցականը մարդոց կեանքին մէջ, եւ այդ ոլորտին մէջ ալ պատանի ու երիտասարդ սերունդի առօրեայ խօսակցական լեզուն լուսարձակի տակ առնուելու է ու լեզուական նշդրակով վիրահատելու է ու հեռացնելու է թրքերէնէ ու արաբերէնէ ներմուծուած բառերը, որոնցմով կը վխտայ շարքային քաղաքացիին լեզուն:Ոչ թէ դժուար է, այլ շա՛տ դժուար գործ է երկար տարիներ նստուածք տուած ու սերունդէ- սերունդ փոխանցուած բառապաշարը փոփոխութեան ենթարկելը, սակայն, ինչպէս չինական առածը կ՛ըսէՙ ամենաերկար ճամբորդութիւնն ալ մէկ քայլով կը սկսի:Ես կը կարծեմ, որ նախանձախնդրութեան պակաս կայ, սեփականը գուրգուրանքով անաղարտ պահելու մասնաւոր մտահոգութիւն չկայ շատերու մօտ, ընդհակառակը, արդիականացման մոլուցքով տարուածները, մեր լեզուն ալ կ՛ուզեն «արդիականացնել», զայն խճողելով երբեմն այնքան դժուարահունչ օտար բառերով, որոնք իւրացնելու եւ վերարտադրելու համար յատուկ ճիգ պէտք է, երբ անոնց հայերէն տարբերակները այնքան պարզ են եւ դիւրահունչ:Մեր լեզուն մեր ինքնութեան գրաւականն է. քանի-քանի օտար լեզուաբաններ ու գրչի մարդիկ հիացումով արտայայտուած են անոր մասին, մնաց որ մե՞նք անլուրջ վարուինք անոր հետ: |
Wildberries-ը նվազեցնում է միջնորդավճարը այն վաճառողների համար, ովքեր ապահովում են արագ առաքում մինչև գնորդ
ՄԵՐ ԼԵԶՈՒՆ ԵՒ ԼԵԶՈՒԻ ԿՈՄԻՏԷՆ
Լրահոս
Հարգելի դեսպաններ, այսօր դուք կանգնած եք բարոյական լուրջ ընտրության առջև՝ ում հետ եք համագործակցում և ում եք աջակցում Հայաստանում. Զարուհի Փոստանջյան
ՀՀ-ում Ռուսաստանի Դաշնության դեսպան՝ պարոն Սերգեյ Կոպիրկինին ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպան՝ տիկին Քրիստինա Քվինին ՀՀ-ում Եվրոպական միության պատվիրակության ղեկավար՝ պարոն Վասիլիս...
Փաշիստական իշխանությունների կողմից ժողովրդի նկատմամբ իրականացվող ամենազզվելի բաներից մեկը թուրքերի և ադրբեջանցիների հանդեպ վախի մշտական գեներացումն է. Արման Աբովյան
Վախն ու սարսափը սրանց համար դարձել են յուրաքանչյուր հայի անհատականությունն ու կամքը կոտրելու գործիք՝ փորձելով հայերին վերածել վախեցած, սարսափից դողացող...
Գագիկ Ծառուկյանի մոր՝ Ռոզա Ծառուկյանի առողջական վիճակը կտրուկ վատացել է
Կտրուկ վատացել է Գագիկ Ծառուկյանի 93-ամյա մոր՝ Ռոզա Ծառուկյանի, առողջական վիճակը: Պատճառը խուզարկության ժամանակ որդու նկատմամբ կիրառված անօրինական բռնությունն է:...
Ալեն Սիմոնյանն արձակուրդ է գնացել
Հուլիսի 13-ից օգոստոսի 2-ը ներառյալ 8-րդ գումարման Ազգային ժողովի նախագահ Ալեն Սիմոնյանը գտնվելու է ամենամյա արձակուրդում: Այդ ժամանակահատվածում Ազգային ժողովի...
199 մլն 500 հազար դրամ՝ Վարդավառի համար. բոլորը՝ մեկ մարդու պես, ներկա գտնվել Հանրապետության հրապարակում
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Մեր տեղեկություններով, պետական գերատեսչությունների աշխատողներին, հատկապես Երեւանի քաղաքապետարանի եւ թաղապետարանների աշխատակիցներին հորդորել են կիրակի՝ հուլիսի 12-ին,...
Փաշինյանը մտադիր է Գագիկ Ծառուկյանին պատկանող «Արարատցեմենտ» գործարանի ժամանակավոր կառավարիչ նշանակել էկոնոմիկայի փոխնախարար Էդգար Զաքարյանին
«Հրապարակ» թերթը գրում է. «Մեր տեղեկություններով, Փաշինյանը մտադիր է Գագիկ Ծառուկյանին պատկանող «Արարատցեմենտ» գործարանի ժամանակավոր կառավարիչ նշանակել էկոնոմիկայի փոխնախարար Էդգար Զաքարյանին, որն...
“Վահան Թեքեյան” Սոցիալ-Մշակութային Հիմնադրամ
Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են։ Կայքի նյութերը տարածելիս հղումը կայքին պարտադիր է։©2026 «ԱԶԳ» վերլուծական