Չորեքշաբթի գրեթե ամբողջ օրը, երբ Երեւանը կեղծ «ահաբեկչության» տենդով էր վարակված, երկնքում հռնդում էին ռազմական ինքնաթիռները. մե՞ր, թե՞ ռուսներիՙ չգիտեմ: Հավանաբար թե՛ մեր, թե՛ ռուսների: Համենայնդեպս չեմ կարծում, որ այս անգամ վառելիքի հերթական խմբաքանակ ստանալու արդյունք էր դա: Նախորդ օրը Սիրիա-Թուրքիա սահմանագծի վերեւ թուրքերը խորտակել էին ռուսական միայնակ ռմբակոծիչը, եւ ավելի քան բնական էր, որ էլի Թուրքիայի հետ սահմանագծին, այս անգամ ա՛յս կողմից, արդեն մե՛ր երկնքում, լիներ ուժի ցուցադրություն, որը հիշեցներ մեզ հատկապես, որ տարածաշրջանում պատահող յուրաքանչյուր տագնապ ու վտանգավոր միջադեպ կապ ունի նաեւ մեզ հետ:
Այդ կապը ուղղակի առումով արդեն շեշտվեց նաեւ երեկ, երբ Ռուսաստանի 2-րդ քաղաքումՙ Սանկտ Պետերբուրգում, ՀԱՊԿ-ի վեհաժողովի խորհրդի նիստում, որտեղ քննարկվեց նաեւ խորհրդարանական վեհաժողովում ԱԺ պատվիրակության ղեկավար Շարմազանովի առաջարկըՙ հավաքական անվտանգությամբ իրար հետ շաղկապված երկրների հավաքական դիրքորոշման անհրաժեշտությունըՙ այս անգամ ՀԱՊԿ-ի անդամ երկրներից մեկիՙ Ռուսաստանին ուղղված թուրքական մարտահրավերը հավաքաբար դիմագրավելու վերաբերյալ: Այլ խոսքով, փաստորեն, Հայաստանը հետեւողական է իր դիրքորոշման մեջՙ արտաքին վտանգները միասնաբար դիմագրավելու հարցում: Ավելորդ է հարցնել, թե մեզ համար դա լա՞վ է, թե՞ վատ: Խաղաղասիրական ցանկությունները մեր պարագայում լուրջ կռվան չունեն: Սա՛ է իրականությունը: Ղարաբաղյան հակամարտության ֆոնին մեր երկիրը դժբախտաբար տարբերակներ չունի եւ պարտադրված է կառչելու դաշնակցային հարաբերություններից:
Նույն այդ ֆոնին, անալոգիական համեմատությամբ, իրարից կառչած են նաեւ հակադիր կողմերըՙ ի դեմս թուրք-ադրբեջանական դաշինքի: Երեկ Բաքվում էր Թուրքիայի արտգործնախարար Չավուշօղլունՙ Ալիեւի հետ հանդիպմանը նախապես հայտարարված օրակարգովՙ Ղարաբաղյան հիմնահարց: Դժվար չէ կռահել, թե թուրք արտգործնախարարն ինչպիսի՞ կամ ի՞նչ ինստրուկտաժ ներկայացրեց Անկարայի «կատաղած ձիուն»: Գրել եմ սրանից առաջՙ հայ-ադրբեջանական սահմանագծերի երկայնքով ու խորութամբ ստեպ-ստեպ սաստկացող գնդակոծություններն ու դիվերսիոն գործողությունները ձգտում են մեկ կողմից ընկճել Հայաստանին, իսկ մյուս կողմիցՙ անհանգստացնել Ռուսաստանինՙ «տաք» պահելով վերջինիս հետնաբակը: Թուրքական հաշվարկով ներկա պահը շատ հարմար է մագլցումը (էսկալացիա) սաստկացնելու համար, ի նախապատրաստումն Սիրիայում քրդական ուժերին ընդդեմ տեղի թյուրքմեններին արդիական զենքերով օժտելու ռուսական ծրագրերի, որոնց մասին վերջին օրերին, երբ Ռուսաստանը ձեռնպահ մնաց հակաթուրքական «ակն ընդ ական» տիպի անմիջական պատասխաններից, խոսում են միջազգային փորձագետները:
Երկուշաբթի օրը Փարիզում նախատեսված Պուտին-Էրդողան հանդիպումը դժվար թե տեւական կարգավորման հաստատման համար որեւէ հիմք ստեղծի Ռուսաստան-Թուրքիա հարաբերություններում: Այդ հանդիպումը առավելագույնը կարող է պայմաններ ստեղծել հետագայում ուղղակի բախումներից զերծ մնալու համար: Մանավանդ որ Ռուսաստանի համապատասխան մարմինները հրահանգավորված են արդեն ընդդեմ Թուրքիայի պատժամիջոցների ցուցակ ստեղծել: Նշանակում է, որ Սիրիայում եւ ողջ տարածաշրջանում սաստկանալու է «փոխանորդային պատերազմը» (proxy war), ինչը ցարդ վարում էին ամերիկացիներն ու եվրոպացիները: Այդ պատերազմում Հայաստանին վիճակված է ավելի վտանգավոր մարտահրավերներ ընդունել Ադրբեջանից:
Ինչպես տեսնում ենք, ոգեւորության հիմքեր չկան: Կա՛ զգոնության եւ անսխալ մարտունակության պարտադրանք:
