Որքանով են դրանք իրական
«Վեցյակի» երկրների եւ Իրանի միջուկային գործարքը դեռ չի կայացել (դրա խոչընդոտները եւ հակառակորդները շատ են), բայց աշխարհի լրատվամիջոցների եւ քաղաքագետների մեծամասնությունը դրա մասին խոսում է որպես որոշված գործի մասին: Շատերն արդեն քննարկում են դրա հնարավոր հետեւանքները: Մեկնաբանությունների մեծ մասը, իհարկե, վերաբերում է Սաուդյան Արաբիայի եւ Իսրայելի ճակատագրերին: Սակայն, որոշ վերլուծաբանների կարծիքով, Իրանի նոր կարգավիճակի առնչությամբ երկյուղներ ունի նաեւ Մոսկվան:
Վերլուծաբանների մեծամասնությունը գտնում է, որ Իրանի միջուկային ծրագրի հետ կապված գործարքը ձեռնտու չէ Ռուսաստանին, որը կուզենար հակաիրանական պատժամիջոցների պահպանում: Անշուշտ, Մոսկվան շահագրգռված է Իրանի ներկա կարգավիճակի պահպանմամբ, երբ Ռուսաստանը այդ երկրի համար մնում է անշրջանցելի գործընկեր: Սակայն պետք է ընդունել, որ նման իրավիճակը շատ անկայուն է եւ կարող էր ավարտվել Իրանի կամ Սիրիայի դեմ ԱՄՆ-ի պատերազմով: Վերջինս, անկախ իր արդյունքից, լրջորեն կապակայունացներ Մերձավոր Արեւելքը, Հարավային Կովկասը եւ առհասարակ համաշխարհային տնտեսությունը: Ուստի միջուկային գործարքը Ռուսաստանի համար չարյաց փոքրագույնն է, նշում է «Էքսպերտ.ռու» կայքէջը:
Բնականաբար, միջուկային գործարքը չի նշանակում, թե ԱՄՆ-ի ու Եվրոպայի հետ Իրանի հարաբերություններն անմիջապես կջերմանան: ԱՄՆ-ի հետ տնտեսական հարաբերությունների կտրուկ խորացումն անհավանական է, քանի որ Իսլամական հեղափոխությունից ի վեր դրանք գոյություն չունեն: Ամեն ինչ նորից սկսել չի հաջողվի, քանի որ դրա համար անհրաժեշտ է ստանալ Կոնգրեսի համաձայնությունը, իսկ այնտեղ հակաիրանական տնտեսական պատժամիջոցների վերացման մասին առայժմ չեն էլ խոսում: Օբաման այնտեղ մեծամասնություն կազմող հանրապետականներին փորձում է համոզել գոնե չկասեցնել միջուկային գործարքը:
Ինչ վերաբերում է եվրոպացիներին, նրանք կջանան անմիջապես դուրս մղել ռուսական ու չինական ընկերություններին: Ռուսաստանի համար այս վտանգը միայն մասամբ է իրական, քանզի իրանցիներն առանձնապես չեն ձգտում Եվրոպայի հետ տնտեսական համագործակցության. երկրի պահպանողական վերնախավը Արեւմուտքի հետ բանակցում է հանուն պատժամիջոցների վերացման: Իրանում գտնում են, որ Արեւմուտքի ներթափանցումը կմեծացնի «գունավոր հեղափոխության» հավանականությունը, որը կտապալի այաթոլլահների վարչակարգը:
Այսպիսով, Արեւմուտքի եւ Իրանի տնտեսական ու քաղաքական հնարավոր մերձեցման հետ կապված մոսկովյան երկյուղն այնքան էլ հիմնավոր չէ: Վերլուծաբանները պատժամիջոցների վերացման դեպքում Ռուսաստանին սպառնացող ավելի լուրջ վտանգ են համարում իրանական ածխաջրածնային վառելիքի ազատ արտահանումը, ինչը կհանգեցնի դրա համաշխարհային գների անկմանը: Տվյալ դեպքում եւս փորձագետները մասամբ են իրավացի: Իրանցիները իրոք խոստանում են պատժամիջոցների վերացման դեպքում կտրուկ ավելացնել նավթի արտահանությունը: Ներկայումս Իրանն արտահանում է օրական մոտ 1 մլն բարել նավթ եւ խոստանում է այդ ցուցանիշն ավելացնել 2 կամ 2,5 անգամ, ապահովելով Եվրոպայում այսօր սպառվող նավթի գրեթե կեսը: Սակայն այդ արտահանության ծավալների աճին կխանգարի Արեւմուտքի տնտեսական սահմանափակումների ոչ թե ամբողջովին, այլ աստիճանական վերացումը, ինչպես նաեւ նավթը էժան վաճառելուց Իրանի հրաժարումը: Ըստ էության, իրանական քվոտային տիրացել է Սաուդյան Արաբիան, այնպես որ Թեհրանը կփորձի դա հետ ստանալ կա՛մ բանակցությունների միջոցով, կա՛մ էլ Եմենի եւ Սաուդյան Արաբիայի իրադրությունն ապակայունացնելու միջոցով:
Ինչ վերաբերում է «Նաբուկկո» խողովակաշարով դեպի ԵՄ իրանական գազի արտահանմանը, որով վախեցնում են «Գազպրոմին», լուրջ փորձագետները միաձայն ասում են, որ դա հնարավոր է առնվազն 10 տարի հետո: Մինչ այդ Իրանը ստիպված կլինի խողովակաշարերի ցանց կառուցել հարավային հանքավայրերից դեպի թուրքական սահման, կարգավորել հարաբերությունները Թուրքիայի հետ, բարձրացնել սեփական արդյունաբերության էներգաարդյունավետությունըՙ գազի սպառումը կրճատելու նպատակով: Իսկ 10 տարում շատ բան կարող է փոխվել, մանավանդ Մերձավոր Արեւելքում:
Փորձագետների կարծիքով, Մոսկվայի երրորդ «վախը» այն է, որ հակաիրանական պատժամիջոցների վերացման դեպքում իր ադզեցությունը Մերձավոր Արեւելքում զգալիորեն կթուլանա: Մինչեւ վերջերս դա իրոք ճշմարտանման էր, քանզի Իրանը տարածաշրջանում Ռուսաստանի գլխավոր գործընկերն էր, եւ Ռուսաստանի անշրջանցելիության ավարտը կթուլացներ Մոսկվայի ներկայությունը Մերձավոր Արեւելքում: Սակայն վերջին մեկ-երկու տարիներին ՌԴ իշխանություններին հաջողվեց գտնել այլընտրական հենարաններ. գլխավորապես Սիրիայի հարցում իր սկզբունքային դիրքորոշման շնորհիվ Ռուսաստանն ապացուցեց, որ ինքը, ի տարբերություն ԱՄՆ-ի, չի լքում դաշնակիցներին: Տվյալ հանգամանքը նպաստեց մասնավորապես եգիպտա-ռուսական կապերի ամրապնդմանը: Մոսկվային նաեւ հաջողվեց աշխատանքային հարաբերություններ հաստատել Սաուդյան Արաբիայի եւ Պարսից ծոցի երկրների հետ: Եվ հիմա արդեն Իրանին բնավ ձեռնտու չէ խզել Մոսկվայի հետ իր հարաբերությունները. չէ որ այդ դեպքում զենքի ու բարձր տեխնոլոգիաների մատակարար Ռուսաստանը, որն ունի նաեւ ՄԱԿ-ի ԱԽ-ում բանաձեւեր անցկացնելու կամ շրջափակելու հնարավորություն, հեշտությամբ կարող է մերձենալ ուրիշ երկրների հետ:
