Հասարակական վայրերում փակցված «Չծխել» պահանջագիր-ցուցանակի կողքին մենք չենք տեսնում մեկ այլ ցուցանակ, ինչը կպատասխանի մեր հարցին. «Եթե չծխել, բա ի՞նչ անել»: Առհասարակ, երբ ինչ-որ բան արգելում ես, ավելի կարեւոր է առաջարկես դրան փոխարինող ինչ-որ բան, քան հիմնավորես արգելքդ: Ասենք, եթե ծաղիկների այգու դիմաց տեղադրված է մի ցուցանակ, որտեղ գրված է` «Չտրորել», ավելի կարեւոր է ոչ թե այն, թե ինչու, քանի որ սա ինքնին պարզ ու հասկանալի է գոնե բանական մարդկանց համար, այլ այն, որ նույն վայրում մեկ այլ ցուցանակ էլ լինի` «Կարող եք դիպչել եւ հոտ քաշել»: Սա արդեն ծաղկասերների իրավունքների հարգում կլինի, այլ կերպ ասածՙ մարդկանց կտրվի ոչ թե հերթական արգելքը, այլ այլընտրանք, մարդիկ հստակ կիմանան, որ ծաղիկները տրորելու փոխարեն իրենք կարող են դիպչել եւ հոտ քաշել նրանցից: Սա հասկանալուց հետո շատերը կկենտրոնանան ոչ թե արգելքի վրա, այլ իրենց ընձեռված հնարավորության, եւ միայն տրորելու խրոնիկ անուղղելիությամբ տառապողները կշարունակեն տրորել ծաղիկները:
Հիմա աշխարհում ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության ծխում է ավելին քան 2 մլրդ մարդ, ընդ որում այդ մարդիկ նշվում են ոչ թե որպես ծխողներ, այլ` «նիկոտինից կախվածության մեջ գտնվողներ», այսինքն նրանց ուղղակի արգելելը` նիկոտին ընդունել, ճիշտ չէ, ինչը, փաստացիորեն, տեղի է ունենում աշխարհի մի շարք երկրներում: Ինչ-որ բանից կախվածության մեջ գտնվող մարդուն պետք է այլընտրանք առաջարկել: Տարածված էլեկտրոնային սիգարետները այդ այլընտրանքը չեն ծխող մարդու համար, քանի որ նույն Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության կարծիքով դրանք եւս վնասում են մարդու առողջությանը եւ չեն վերացնում մարդու օրգանիզմի կախվածությունը սիգարետից: Հետեւաբար այլ բան է պետք մտածել: Ի՞նչ, այս պարագայում սա կարեւորը չէ, կարեւորն այն է, որ առանց ծխելուն այլընտրանքը առաջարկելու հնարավոր չէ արդյունավետ պայքարել ծխելու դեմ:
Բայց շատ շեղվեցինք:
Հայաստանում առաջարկում են իշխանություն փոխել. ոմանք համաձայն են, ոմանք չեն ցանկանում, ոմանք համաձայն չեն, չեն ցանկանում, բայց իշխանափոխության գործընթացի մեջ են: Բայց այս` իշխանափոխության առաջարկության մեջ բացակայում է ամենակարեւորըՙ լավ, փոխել, բայց ումո՞վ, ո՞րն է այսօրվա իշխանության այլընտրանքը: Եթե այն կա, եւ իրական այլընտրանք է, ոչ թե այդպես իրեն անվանում է, ապա ինչո՞վ է այն տարբերվում, կամ տարբերվո՞ւմ է արդյոք, գործող իշխանություններից: Օրինակՙ մականունավոր գործիչների առատությամբ չի տարբերվում, երկրի արտաքին քաղաքական` վիճահարույց կուրսի ընդունման տեսանկյունից չի տարբերվում, միեւնույն «շկոլա»-ի մասը կազմելու առումով չի տարբերվում, բիզնես-ընտանեկան, եթե ոչ կլանային շահերի բավարարման ցանկությամբ եւ նպատակներին հասնելու միջոցների ընտրության առումով եւս չի տարբերվում:
Ուրեմն ինչպե՞ս կարելի է պայքարել ծխելու դեմ առանց առաջարկելու ծխելուն այլընտրանք, եւ, որն ավելի ճիշտ է, ինչպե՞ս կարելի է պայքարել ծխելու դեմ` ծխելով:
