Երեկ Հայաստանի Ազգային ժողովի նստաշրջանի վերջին օրվա սկիզբն ալեկոծվեց հայ խորհրդարանականների մի մասի բուռն արձագանքով մեկ օր առաջ հայ-ռուսական խորհրդարանական ակումբում անցկացված հանդիպման ընթացքում «Ռուսաստանն այսօր» միջազգայն լրատվական գործակալության տնօրեն եւ Կրեմլի գաղափարախոս Դմիտրի Կիսելյովի մի շարք հայտարարությունների առիթով: Նախ ՀԱԿ պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ հանդիպման ընթացքում հնչել են անհարգալից տոնով եւ ենթատեքստով հայտարարություններ Հայաստան պետության, հայոց լեզվի, հայ ժողովրդի նահատակների հասցեին, պահանջելով, որ արտգորխնախարարությունը persona non grata հայտարարի Կիսելյովի անձը: Հանդիպմանը մասնակցած ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր Հայկ Բաբուխանյանը հերքեց, որ վիրավորական ենթատեքստ է եղել, այլ բոլորը հանգիստ իրենց կարծիքներն են արտահայտել փոխադարձ հարգալից մթնոլորտում: ԱԺ նախագահ Գալուստ Սահակյանն էլ ասում էր, որ եթե եղել է խնդիր` կնայեն-կարձագանքեն, քանի որ հայոց լեզուն պետության անկյունաքարն է: Ալեքսանդր Արզումանյանը զգացմունքային ձեւով որակումներ տվեց կատարվածին, իսկ ՀՅԴ-ից Աղվան Վարդանյանը հիշեցրեց հայոց խորհրդարանում յուրաքանչյուր միջոցառում պետական լեզվով` հայերենով վարելու անհրաժեշտության մասին:
Կիսելյովի հետ հանդիպումը վարող ԱԺ փոխնախագահ Հերմինե Նաղդալյանը պարզաբանեց, որ անհարգալից տոն, Հայաստանին ուղղված վիրավորանք չի եղել, բոլորը կարողացել են շատ ակտիվ մասնակցել քննարկմանը, իրենց տեսակետը հայտնել:
Նշեմ, որ հանդիպման մեծ մասին անձամբ ներկա եմ եղել եւ իմ տպավորությամբ Դմիտրի Կիսելյովն, այնուամենայնիվ, սեւ-սպիտակ խորհրդային կլիշեների կրող է եւ այն, ինչ դիվանագիտորեն ստվերում են ուրիշները, նա բաց տեքստով էր ներկայացնում. ասենք` ասում էր, որ Ամերիկան փորձում է աշխարհում կառավարման նոր մոդել ստեղծել, անգլոսաքսոնական մոդելն աշխարհը միաբեւեռ տիրապետման մոդել է, իսկ Ռուսաստանն ի հակակշիռ ստեղծում է Եվրասիական միությունը, որը շատ ավելի հաջողված եւ բազմավեկտոր մոդել է , ու այնտեղ Հայաստանը կմնա հայկական: Բայց եւ չխորշեց դժգոհել Հայաստանում պետականորեն պարտադիր չուսուցվող ռուսերենի պարագայից կամ այն փաստից, որ քսանամյա հայ տաքսու վարորդը ռուսերեն հաշվել անգամ չգիտե: Կամ ասում էր` Ամերիկան օգտագործում է ՀԿ-ները` «օրանժ» հեղափոխություններով քաոս ու անկայունություն սերմանելու եւ մարիոնետային իշխանություն ձեւավորելու համար:
Ասեմ, որ երբ 1987-ին, Սովետի փլուզումից ընդամենը մի փոքր վաղ, երիտասարդ հայ լրագրողներիս Մոսկվա վերապատրաստման էին տանում, դասերի փոխարեն համարյա ամեն օր նույնն էինք լսում, հատկապես այն մասին, որ ազգություններն անկարեւոր են, կարեւոր է միայն մեծ, միաձուլված սովետական մշակույթը, ու լավ կլինի կամաց-կամաց մի կողմ թողնենք մեկուսացված-ազգային մոտեցումները: Այն ժամանակ ռուսները շատ բան չէին նկատում, եւ… Սովետը փլուզվեց: Սակայն նույն տիպի մոտեցումները մեկ օր առաջ նույն տոնայնությամբ (թեեւ մի փոքր այլ բովանդակությամբ) կրկնելը ցույց է տալիս, որ սովետական մտայնությունը շատ քիչ է փոխվել: Եւ Կիսելյովն այդ պատճառով հանգիստ կարող է այլ երկրում դժգոհել, որ այդ` այլ երկրում ռուսաց լեզվի դերն օրեցօր պակասում է, Երեւանում չեն մնացել ռուսական դպրոցներ, ռուսական մշակույթը երկրորդական է դարձել, եւ ապա ուսուցողական տոնով մեր ԱԺ փոխնախագահի շատ հավասարակշռված խոսքին պատասխանել, թե չի կարելի անվտանգության ինտեգրման առումով մի միություն ընտրել, մշակութային առումով` այլ (՞), կշտամբել, որ մեկուսացված շերտերն ու լրագրությունն «աշխատում են մեր դեմ»: Բայց լավ է, այնուամենայնիվ, բանավեճի ընթացքում Կիսելյովը երեւի հասկացավ` սա Հայաստանն է, այստեղ հայերեն են խոսում, ռուսական մշակույթն այստեղ բարեկամի կարգավիճակում է, լավ բարեկամի, բայց ոչ տանտիրոջ, ու անկախ նրանից ո՞ր միության մաս ենք կազմելու, հայերը շարունակելու են հայերեն հաշվել իրենց տանը:
ԼՂՀ մասին էլ խոսք գնաց. երբ Հայկ Բաբուխանյանը խոսքի մեջ ասում էր, թե եթե Ռուսաստանը ճանաչի ԼՂՀ անկախությունը, Կիսելյովն անմիջապես վրա բերեց, թե Ռուսաստանը կճանաչի Հայաստանի ճանաչելուց հետո: Իսկ այն կասկածին, որ լրագրողը հայտնեց Հայաստանից հետո Ռուսաստանի` ԼՂՀ-ն ճանաչելու հավանականության մասին` Կիսելյովը սեպեց, թե ամեն պետություն ինքնուրույն պետք է որոշում կայացնի, Ռուսաստանի խառնվելը ԼՂՀ հարցին ավտոմատ պատերազմի կբերի:
Արդյո՞ք հասկացավ Կիսելյովը, թե հայերս պատրաստ ենք կատարել Եվրասիական միության շրջանակում ռուսների պատկերացրած գործիքների ներդրումը հայոց կյանք մինչեւ այնտեղ, որտեղից հնարավոր չէ սպառնալ մեր ինքնիշանությանը, մեր, լեզվին, մեր մշակույթին, առհասարակ` պետական շահին:
Սակայն հետաքրքրականն ինքնին այն փաստն է, որ մինչեւ հուլիսի մեկը Եվրասիական միությանը Հայաստանի անդամակցության համար երկու-երեք տեխնիկական խնդրի հարթմանը տրված ժամանակի մեջ Հայաստան է գալիս Պուտինի քաղաքականության գլխավոր հրապարակախոսը քիչ է, հունիսի 22-23-ն էլ Հայաստան է գալու Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը, որի դեպքում կարծես թե կասկած չի կարող լինել, որ ինչ-որ չհարթվող խնդիրներ հարթելու հարկ կա իսկապեսՙ Եվրասիական միության հետ կապված, մանավանդ` Լավրովը Ադրբեջանից է գալու Հայաստան:
Հ.Գ.- Երեկ կրթության եւ գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանը լրագրողներին ասել էր, թե հայ-ռուսական հարաբերություններում փոխադարձ «մուննաթներով» խոսելը ընդունելի չէ, որ փոխադարձորեն օպերատիվ լուծվում են ծագող խնդիրները, որ ռուսերենի իմացությունը միջպետական պայմանագրերի շրջանակում է` որպես փոխադարձ շփման եւ անվտանգության առումով գործածելի լեզու, ու որ` ռուսաց լեզվին այլ սահմանադրական վիճակ տրված չէ: Ըստ նրա` հարցը քաղաքականացնել պետք չէ, բացի այդ` ռուսական կողմը մեր օրենսդրությամբ թույլատրելի չորս ռուսալեզու դպրոցը նույնիսկ չի հավատարմագրել: Ու երբ ռուսական գործիչները գալիս են Հայաստան` պետք է ճիշտ շփվեն Հայաստանի հասարակության հետ:
