ՌԴ մշակույթի նախկին նախարար Միխայիլ Շվիդկոյն, ինչպես հայտնի է, ներկայումս միջազգային մշակութային համագործակցության հարցերով նախագահ Պուտինի հատուկ ներկայացուցիչն է: Շվիդկոյի միջնորդությամբ է կազմակերպվել հայ եւ ադրբեջանցի մտավորականների, հասարակական գործիչների երկու հանդիպում:
Ընդհանուր առմամբ այդ հանդիպումների, այսպես ասած` «օգտակար գործողության գործակիցը» շատ ցածր է, եթե ավելին չասվի: Քանի որ կողմերից մեկը` Ադրբեջանը հայատյացություն եւ թշնամանք է սերմանում նաեւ մշակույթի եւ հասարակական գործիչների միջոցով: Այդուհանդերձ, հայկական կողմից նման հանդիպումների կազմակերպմանը որեւէ քաղաքական նախապայման կամ խոչընդոտ երբեւէ չի առաջադրվել: Թվում է, սակայն, որ վերաբերմունք փոխելու կամ գոնե որոշ ճշգրտումներ անելու հարկ կա: Դրան է մղում Միխայիլ Շվիդկոյի հարցազրույցը vesti.az-ին (տես` http://www.vesti.az/news/179740 ):
Ադրբեջանցի լրագրողի հարցին, թե «Դուք հավանաբար հանդիպել եք նաեւ ղարաբաղցի հայերի, ինչպե՞ս են նրանք արձագանքել Ձեր այցին», Շվիդկոյը հետեւյալ պատասխանն է տվել. «Նրանք հայտնվել են բավական բարդ իրավիճակում: Քչերը կարող են 20 տարի ապրել ինքնահռչակված պետությունում: Հեշտ չէր նայել նրանց դեմքերին` սպիներով, ցավով: Ահա թե ինչու ես կարծում եմ, որ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը պետք է լինի քայլ առ քայլ, մարդիկ, որ 20 տարի ապրում են այդ տարածքներում, իրենց կյանքը կտրուկ փոխել չեն կարող»:
Շվիդկոյի ասածից հասկացվում է, որ «կյանքը կտրուկ փոխելու» մասին ձեւակերպումը մարդկանց դեմքերի «սպիների» կամ «ցավի» մասին չէ: Մանավանդ որ դրան նախորդում է հակամարտությունը «քայլ առ քայլ կարգավորելու» նրա ցանկությունը կամ կարծիքը: Հետեւաբար, միջազգային մշակութային համագործակցության հարցերով ՌԴ նախագահի հատուկ ներկայացուցիչն ադրբեջանական լրատվամիջոցին խոստովանել է, որ հայ եւ ադրբեջանցի մտավորականների, հասարակական գործիչների հանդիպումները Լեռնային Ղարաբաղի «հակամարտության կարգավորման քայլերից» մեկն է, որ «այդ տարածքներում ապրող մարդիկ իրենց կյանքը ոչ թե կտրուկ փոխեն, այլ` աստիճանաբար»:
Փաստորեն Միխայիլ Շվիդկոյը vesti-az-ի միջոցով ադրբեջանական հանրությանը հորդորել է իր առաքելության մեջ Ադրբեջանի համար «վտանգավոր ոչինչ չտեսնել»: Իսկ դա արդեն քաղաքական ուղերձ է, որը ոչ մի կերպ չի կարող տեղավորվել մշակութային եւ հանրային մակարդակով կողմերի միջեւ շփումներ հաստատելու նպատակադրվածության շրջանակներում:
Անդրադառնալով ադրբեջանցի լրագրողի հարցադրմանը, որ «մարդկանց համար հեշտ չի լինի կտրուկ փոխել իրենց կյանքը նույնիսկ այն դեպքում, երբ ապրուստի միջոցներ չկա՞ն (Լեռնային Ղարաբաղում)», ՌԴ նախագահի հատուկ ներկայացուցիչն այս դիտարկումն է արել. «Դա (ԼՂՀ-ն) ինքնահռչակված ամենահարուստ պետությունը չէ, բայց նրանցից (արցախցիներից) ոմանց (՞- Վ. Ա.) համար թերեւս ներկա կացությունը թանկ է կոմֆորտից: Ես ուզում եմ, որ ադրբեջանցիներն ինձ ճիշտ հասկանան…»:
Սա արդեն հիշեցնում է «Պրավդա»-ի 1988թ. փետրվարյան հոդվածը, որ վերնագրված էր «Հույզեր եւ բանականություն» եւ Լեռնային Ղարաբաղի հայ մեծամասնության պահանջը բնութագրում էր որպես «մի խումբ ծայրահեղականների ձեռքի գործ» եւ կոչ էր անում, որ «աշխատավորությունը չտրվի անհիմն հուզականության, այլ առաջնորդվի բանականությամբ»:
Անցել է քառորդ դար: Մի՞թե դա բավարար ժամանակ չէ, որպեսզի «հույզերի եւ բանականության տեսության» ջատագովների համար պարզ լինի, որ Արցախում ոչ թե «ոմանք», այլ ամբողջ ժողովուրդն է ներկա ինքնիշխան կացությունը գերադասում ադրբեջանական «կոմֆորտից», որ մարդիկ «այդ տարածքներում ապրում են» ոչ թե «արդեն 20 տարի», այլ` հազարամյակներ ի վեր, որ Լեռնային Ղարաբաղը «տարածք» է Ադրբեջանի, եւ հայրենիք` հայ ժողովրդի համար:
Ի վերջո, Շվիդկոյն ակնարկում է, որ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի նախագահների «հերթական հանդիպում է նախապատրաստվում», ուստի չի բացառում, որ իր առաքելությունը «վերստին պահանջված լինի»: Գուցե արժե՞ մտածել «մշակութային երկխոսության» նպատակահարմարության մասին: Իսկ գուցե vesti.az-ը նենգափոխե՞լ է Շվիդկոյի մտքերը…
