Ինչպես ավելի վաղ տեղեկացրել էինք, Ադրբեջանում նախագահական «ընտրությունների» առթիվ ռուսաստանյան կողմից արձագանք հնչել է ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Լուկաշեւիչի մակարդակով: Կարճառոտ հաղորդագրության հիմնական ասելիքն այն էր, որ Ռուսաստանն առաջիկա տարիների երկկողմ հարաբերություններում ակնկալում է «ռազմավարական գործընկերության որակապես նոր մակարդակ»:
Մենք նաեւ անդրադարձել էինք ադրբեջանական «ընտրություններին» ԱՄՆ պետական դեպարտամենտի տված գնահատականին, ըստ որի դրանք «միջազգային ստանդարտներին ոչ համապատասխան էին»: Վաշինգտոնի այս պաշտոնական վերաբերմունքը Բաքվում մեծ շփոթություն է առաջացրել: Այնքան, որ Իլհամ Ալիեւի աշխատակազմի ղեկավար Ռամիզ Մեհթիեւը հանդես է եկել ԱՄՆ կառավարությանը «մերկացնող» հայտարարությամբ:
Ըստ այդմ, «ամերիկյան գործընկերները խնդրել էին, որ ընդդիմության թեկնածու Ջամիլ Հասանլիին գրվի 25 տոկոս, ինչը հավանաբար ոչ թե ընկերական խորհուրդ էր, այլ` պահանջ»: Բաքվում ԱՄՆ դեսպանատունը Մեհթիեւի ասածները բնութագրել է մի բառով` «կեղծիք»: Դեսպանատունը միաժամանակ հերքել է Ադրբեջանի ՊՆ մամլո ծառայության հաղորդագրության մեջ դեսպան Մորնինգսթարին վերագրած միտքը, թե «ընտրությունները մնացել են անցյալում, իսկ հետընտրական գնահատականները չեն կարող փոխել քվեարկության արդյունքները»:
Ադրբեջանի ՊՆ մամլո ծառայության արձագանքը չի ուշացել: Այնտեղից դեսպան Մորնինգսթարին սպառնացել են հրապարակել իր եւ Սաֆար Աբիեւի առանձնազրույցի ձայնագրությունը եւ «ապացուցել, որ դեսպանի խոսքերը մեջբերված են բառացի»: Ինչո՞ւ է Սաֆար Աբիեւը ձայնագրել Միացյալ Նահանգների դեսպանի հետ առանձնազրույցը եւ որքանո՞վ է դա համապատասխանում դիվանագիտական պատշաճությանը` թողնենք մի կողմ:
Չափազանց կարեւոր է թվում ԱՄՆ կառավարության հետ այս բանավեճում Ադրբեջանի հարձակողական ոճը: Արդյոք Ադրբեջանն այն երկի՞րն է, որ կարող է Վաշինգտոնի հետ խոսել «կոմպրոմատների» կամ «սպառնալիքների» լեզվով: Իհարկե` ոչ: Երեկ այս առթիվ ուշագրավ մեկնաբանություն է արել քաղաքագետ Զարդուշտ Ալիզադեն` ասելով, որ Վաշինգտոնում «Ռամիզ Մեհթիեւին նույնիսկ չեն էլ ճանաչում»:
Այդ դեպքում ինչո՞վ բացատրել ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունները հնարավորինս սրելու` Իլհամ Ալիեւի վարչախմբի նպատակադրվածությունը, որը գրեթե անթաքույց է դրսեւորվում: Նույն Ռամիզ Մեհթիեւը նկատել է տվել, որ Ադրբեջանը «կարող է այլ ընտրություն կատարել»: Այս կապակցությամբ Զարդուշտ Ալիզադեն նկատել է, որ «ԱՄՆ-ը Ադրբեջանից ստացել է այն ամենն, ինչ իրեն պետք է, հիմա կանդամակցի՞ Ադրբեջանը Մաքսային միությանը, թե՞ ոչ, դրանից նրա համար ոչինչ չի փոխվի»:
Քաղաքագետի ասածը կարելի է հասկանալ այնպես, որ Իլհամ Ալիեւի վարչախումբը կարծես թե նույնիսկ ուրախ է, որ Վաշինգտոնն ինքն է «ապահարզանի» առիթներ տալիս: Այս տրամադրվածությունը մի փոքր մանվածապատ, բայց բավական աներկիմաստ ձեւակերպել է Ադրբեջանում իշխող վարչախմբի գլխավոր գաղափարախոսներից մեկը` նախկինում Հեյդար Ալիեւի մամլո խոսնակ, այժմ New Baku Post-ի գլխավոր խմբագիր Թոֆիգ Աբասովը. «Եթե դեպի արեւմտյան կողմնորոշումը վերածվում է, ոչ, ոչ թե հույսերի փլուզման, այլ վստահության խորտակման, ապա ժամանակը չէ՞ հրաժարվելու արեւմտյան վեկտորից, որը հանդես է գալիս որպես նյարդայնացնող գործոն: Եվ ոչ միայն հանուն նրա, որ գոյություն ունի կատարյալ այլընտրանք` եվրասիականության տեսքով»:
Կրկնենք, գաղափարի հեղինակը գործող ադրբեջանական իշխանությանը չափազանց մոտ կանգնած լրագրող-վերլուծաբան է: Բացառված է, որ Թոֆիգ Աբասովը «վեկտորի փոփոխություն» է առաջարկում առանց Իլհամ Ալիեւի իմացության: Շատ ավելի հավանական է, որ նա պարզապես խոսափողի դեր է կատարել, ինչից ենթադրելի է, որ Իլհամ Ալիեւը հնազանդորեն կատարում է Ռուսաստանի նախագահ Պուտինից ստացած հրահանգները:
Այն է` արհեստականորեն լարվածություն է սադրում Միացյալ Նահանգների հետ հարաբերություններում, որպեսզի այդ կերպ արդարացնի եվրասիական վեկտորին նախապատվություն տալու որոշումը: Ե՞րբ այդ մասին կհայտարարվի պաշտոնապես, երեւի չարժե տրվել գուշակությունների: Կարեւորն այն է, որ Ադրբեջանում իշխող վարչախումբը ոչ ԱՄՆ-ում, ոչ Եվրոպայում արդեն հոգեհարազատ ոչինչ չի տեսնում:
Իսկ ճի՞շտ է Զարդուշտ Ալիզադեի ենթադրությունը, թե Միացյալ Նահանգների համար նշանակություն չունի` կանդամակցի՞, թե՞ ոչ Ադրբեջանը Մաքսային միությանը, ցույց կտա իրադարձությունների հետագա ընթացքը:
