Երկու օր է` մերձքաղաքական եւ մերձլրագրողական շրջանակները զբաղված են Զարուհի Փոստանջյանով` ԵԽԽՎ-ում Հայաստանի նախագահին ուղղված նրա հարցի համար (այդ մասին «Ազգը» գրել է): Ազգիս իշխանամետ հատվածը նրա փետուրներն է քամուն տալիս` ամենաթունդ որակումներով եւ հարցադրմամբ, թե ինչպե՞ս կարելի էր մեր չուզողների մոտ վարկաբեկել երկրի խորհրդանիշ նախագահին, այդպիսով` նաեւ երկիրը: Որակումների մեջ անգամ թուրք եւ դավաճան բառերն են հնչել: Այս տեսակետի ընդդիմախոսներն, ընդհակառակը, ճիշտ էին համարում ԵԽԽՎ ամբիոնն օգտագործելը ընդդիմադիր պատգամավորուհու կողմից, քանի որ առերես ուրիշ ոչ մի տեղ այդ հարցը նա չի կարողացել տալ նախագահին: Ընդդիմադիրներից շատերը չեն պաշտպանում Փոստանջյանի քայլը` նկատի առնելով, որ կարելի էր ավելի զուսպ ու բացառապես քաղաքական հարց ուղղել Սերժ Սարգսյանին` էլի երկրի իմիջը նկատի ունենալով, բայց իշխանամետների որակումները չկիսելով եւ ավելի զուսպ կեցվածքով: Համատարած դատափետումը` ընդհուպ բռնության կոչեր էքսցենտրիկ պատգամավորուհու նկատմամբ չկիսելով, նշենք սակայն, որ զուտ քաղաքական հարցը կարող էր զարդարել տվյալ պատգամավորուհուն ու նրա դավանած ուժին:
Մինչդեռ համաձայնեցված թե ինքնագլուխ` նրա հարցը երկրի հետ մեկտեղ իր դավանած ուժին էլ է կպել: Անգամ Փոստանջյանի խմբակցության ղեկավար Ռուբեն Հակոբյանն է նշել, թե ինքն այդպիսի հարց չէր տա ԵԽԽՎ ամբիոնից` նա չէր ցանկանա այդպիսով առիթ տալ Եվրոպային մեր երկրի նկատմամբ պատժամիջոցներ կիրառելու, եւ նաեւ այն պատճառով, որ քաղաքական տարր չկար հարցի մեջ, մինչդեռ մենք բազմաթիվ խնդիրներ ունենք բարձրացնելու հենց ԵԽԽՎ ամբիոնից:
Փոստանջյանի դիրքորոշումը նրա կուսակցության դիրքորոշումն են համարում ե՛ւ ավագ հանրապետականներ Գալուստ Սահակյանը , Սամվել Նիկոյանը , ե՛ւ նրանց երիտասարդ գործընկերները, նշելով, թե պատասխանատվությունն էլ պետք է կրեն նրա կուսակիցները: Ուրիշները խորհուրդ էին տալիս սպասել ԵԽԽՎ-ում Հայաստանի պատվիրակությահն վերադարձին` քայլեր ձեռնարկելուց եւ որակումներից առաջ: Սակայն Ազգային ժողովի նախագահ Հովիկ Աբրահամյանն այլ կարծիքի էր, երեւում է, քանի որ առանց սպասելու պատվիրակության վերադարձին` նա հայտարարեց Զարուհի Փոստանջյանին ԵԽԽՎ պավիրակության կազմում փոխարինելու որոշման մասին: Ըստ մամուլի` Զարուհին ձայնի իրավունք է ստացել, քանի որ նրան զիջել է ՀՀԿ-ական Արփինե Հովհաննիսյանը, նրան էլ դա հրահանգել է պատվիրակության ղեկավար Դավիթ Հարությունյանը: Սամվել Նիկոյանը նկատում էր, որ նման պատասխանատու օր կարելի էր թույլ չտալ Զարուհուն հարց ուղղել: Սակայն ամբողջ խնդիրն այն է, որ հատկապես ընդդիմադիրների հարց ուղղելու երեւույթն է ընկալելի ԵԽԽՎ-ում, այնպես որ Հայաստանն այդ մոտեցումը ոչ կարող էր անտեսել, ոչ էլ արգելել: Ուրիշ բան, եթե տեղյակ լինեին հարցի բովանդակությունից եւ փորձեին ընկերական զրույցներով կանխել:
Բոլոր դեպքերումՙ ԱԺ նախագահը երեկվա նիստի հենց առաջին պահին հայտարարեց, թե հաշվի առնելով ԱԺ պատգամավոր Զարուհի Փոստանջյանի վարքագիծը ԵԽԽՎ նիստի ընթացքում եւ Ազգային ժողովի կանոնակարգ-օրենքի 18-րդ հոդվածի 1-ին մասի «է» ենթակետի իր լիազորություններից օգտվելով եւ խորհրդակցելով Ազգային ժողովի խմբակցությունների հետ` մտադիր է փոփոխություն կատարել ԵԽԽՎ-ում Հայաստանի պատվիրակության կազմում: Նա նաեւ իր այդ հայտարարությունը համեմեց մեկնաբանությամբ. «Քաղաքական կարծիքը ազատ արտահայտելու իրավունքի երաշխավորումը ժողովրդավարության անկյունաքարերից մեկն է: Այն անհրաժեշտ պայման է ժողովրդավարական հասարակությունում պատշաճ քաղաքական բանավեճ ծավալելու համար: Այդուհանդերձ, քաղաքական կարծիքի արտահայտումը իր բնույթով բացարձակ իրավունք չէ:
ՀՀ Սահմանադրության 66-րդ հոդվածը նախատեսում է, որ պատգամավորիՙ իր կարծիքն ազատ արտահայտելու իրավունքը սահմանափակված է վիրավորանքի կամ զրպարտության անթույլատրելիությամբ: Այսինքն` այդ իրավունքը սահմանափակված է, երբ դրա կիրառումը շեղվում է իր իրական նպատակիցՙ ազատ քաղաքական բանավեճ ծավալելուց:
Նաեւ ԵԽԽՎ կանոնակարգի 21.6 հոդվածն է պարունակում մարդկային արժանապատվությունը ոտնահարող արտահայտությունների օգտագործման արգելք»:
Փաստորեն` Զ. Փոստանջյանի հարցը վիրավորանքի եւ զրպարտության առումով դիտարկելով, այո, այդպիսի որոշում կարող է ընդունվել, մանավանդ եթե նկատի ունենանք արդեն երկու օր Ազգային ժողովում եռացող կրքերն այս ուղղությամբ, հանրապետական երեւելի գործիչների թունդ մեղադրական հայտարարությունները:
Սակայն ռոտացիային չսպասելու եւ հարց տալու համար ԵԽԽՎ անդամին փոխարինելու սկանդալը կարող է նույնքան միջազգային ուշադրություն բեւեռել իր վրա, որքան Փոստանջյանի սկանդալային հարցն` ուղղված Հայաստանի նախագահին, սրան պատրա՞ստ են մեր իշխանությունները: Օրինակ` ազատդեմոկրատական Ալիկ Արզումանյանն ասում էր, թե դիվանագիտորեն սխալ է այդ ձեւով պատվիրակության անդամի փոխարինելը: Ինքը, Զարուհի Փոստանջյանը պատրաստ է պայքարել իր մանդատի համար` խոստանալով Հովիկ Աբրահամյանի հետ իրավական լեզվով խոսել:
Ընդ որում` Փոստանջյանի սկանդալային հարցը, որքան էլ տարօրինակ հնչի, մի քիչ օգնեց հայերիս` տեղեկատվական առումով. երեւի հազարավոր եվրոպացիք կամ այլազգիներ, ովքեր հետեւել էին ԵԽԽՎ նստաշրջանին, սկանդալային հարցի մասին կարդալով` համացանցում բացած կլինեն նախագահ Սարգսյանի ելույթը, որը չիմացողներին շատ լավ մատնացույց է անում եւ Հայաստանը շրջափակող հարեւանին, եւ եվրոպական Ղարաբաղը, եւ մեր նպատակները:
Իսկ ահա Հայաստանում Փոստանջյանի սկանդալի վրա սեւեռվելով` մի տեսակ լավ չեն նկատում Հայաստանի նախագահի ելույթի մի շարք նորությունները, որոնց վերաբերյալ կարելի է հետեւությունների հանգել:
Եթե շրջանցենք այդ ելույթի ավանդական թեմաները, ապա Մաքսային միությանն անդամակցելուց հետո եվրոպական արժեքներով պետական համակարգ ունենալու հաստատակամության եւ ԵՄ-ի` Հայաստանի կարեւոր գործընկեր լինելը վերահաստատելը` Վիլնյուսի գագաթնաժողովից առաջ մի շարք ենթադրությունների տեղիք է տալիս: Ենթատեքստ ուներ նաեւ, թե միշտ Հայաստանը հայտարարել է Արեւելյան գործընկերության պետությունների քաղաքակրթական ընտրության հարթության մեջ դիտարկելուն պատրաստ չլինելու մասին, բայց եւ` նպատակաուղղված շարունակելու է փոխշահավետ գործակցությունը ու չի ընդհատելու ԵՄ-ի հետ ընդլայնված հարաբերություններ ունենալու քաղաքականությունը: Ապա եւ` հավասարակշռել էր, որ Հայաստանը չի կառուցել նոր հարաբերություններ ի հաշիվ ռազմավարական դաշնակից Ռուսաստանի, մի խոսքով` առանցքային գործընկերների հետ հարաբերությունների եւ շահերի համադրումն էր եւ է Հայաստանի մոտեցումը, կամ, եթե հիշեցնենք, ավելի վաղի «եւ-եւ-ը»: Եվ որ` Ղարաբաը եղել է ու կմնա Եվրոպայի մաս, ԵԽ-ն էլ պետք է ուղղակի շփումներ նախաձեռնի Ղարաբաղի հետ, հակամարտությունների գոտիների համանան փորձը գործածելով: Իսկ դուք կենտրոնացել եք Զարուհու սկանդալային հարցի վրա:
