…Նա նստում է Գյումրու Սբ. Յոթվերք եկեղեցու դիմացի բանուկ մայթի միշտ նույն նստարանին, առջեւը՝ գետնին փռված շորի վրա խնամքով դարսած, ակնհայտորեն՝ վաճառելու համար նախատեսված մի 3-4 զույգ բրդյա գունավոր տաք գուլպա, մի զույգ չստեր կամ ծալված մի շոր, ուրիշ ինչ-որ մի բան, դրանց ետեւում՝ հատ-հատ դրված մանրադրամներ, որոնց նշանակությունն այդտեղ առաջին պահին, քիչ հեռվից չես կարող միանշանակ գնահատել: Խնամված, պատկառելի տեսքով լուռ ու համեստ նստած ծեր մարդու մի ձեռքը միշտ հենված է ձեռնափայտին, եւ ձեռքն ու ձեռնափայտը միասին համաչափ դողում են:
Արդեն որերորդ անգամ, հերթական կիրակին եկեղեցի այցիս տեսնելով նրան նույն տեղում այդպես նստած, եկեղեցուց դուրս գալուց հետո որոշ տարածությունից մի երկու րոպե ուշադիր հետեւեցի: Ի վերջո ընդհանուր պատկերացում կազմելով ինչն ինչոց է, մոտեցա:
Երբեմն մարդու ցավը հարցնելն ու սրտակից լինելը, նրան խոսելու, արտահայտվելու առիթ տալն էլ կարող է թեկուզ փոքրիկ հոգեկան աջակցություն լինել: Նստեցի կողքին: Հարց տվեցի… Ղարաբա՛ղցի եմ, ասաց, ու արցախյան հնչերանգն էլ խոսքում զգացվեց: Ասաց՝ 40-քանի տարի ապրել է Բաքվում: Սումգայիթի դեպքերից հետո նախ եկել է Հայաստան:
– Հետո, երբ Շուշին ազատագրվեց, ուրախացանք, գնացինք էնտեղ ապրեցինք: Երբ մյուս պատերազմին թուրքերը Շուշին գրավեցին, գնացինք Ստեփանակերտ…
Բայց Ստեփանակերտն էլ, ավաղ, վերջնական հանգրվան չեղավ, ու հիմա այստեղ են: Ապրում են վարձով, ամիսը 130 հազար դրամ է վճարը, մի երեւի 30 հազար էլ կոմունալ ծախսերն են լինում:
– Նստում էսպես մուրացկանություն եմ անում, որ հասցնենք: Տանտերն ասում է՝ վարձը տվեք կամ տանից դուրս եկեք…
Տեսնում եմ՝ ինքը մուրացկան չէ, ուղղակի հիմա կարիքի մեջ է եւ ապրելու նվազագույն պայմանը չկորցնելու համար նաեւ փող է հավաքում: Մեր զրույցի ընթացքում ոչ հաճախ, բայց մանրադրամ դնողներ լինում էին, երեւի եկեղեցուց դուրս եկած մի ջահել կին էլ 1000-դրամանոց մեկնեց: Ինքն ամեն մեկին շնորհակալություն հայտնում, բարի խոսքով օրհնում է:
Հարցրի՝ ի՞նչ ընտանիք ունի: Ինքն է, կինը եւ 51 տարեկան աղջիկը՝ փոքր երեխայի հետ: Ինքն 87 տարեկան է, երեւում էլ է, որ առողջությունն արդեն այն չէ, մեկ ամիս առաջ էլ վիրահատվել է՝ լեղապարկն են հեռացրել: Կինը 80 տարեկան է, բավական առողջ, եփութափը կարողանում է: Երկուսով 75 հազար թոշակ են ստանում՝ Արցախում ստացածից մի փոքր պակաս, բայց թոշակը տան վարձի ու կոմունալի ընդհանուր գումարի կեսն էլ չէ: Իսկ աշխատանք-բա՞ն. ակնարկս աշխատունակ տարիքի աղջկան էր վերաբերում: Պարզվեց՝ աղջիկն էլ առողջական խնդիր ունի, բացի այդ էլ՝ «աշխատանք չկա»:
– Բայց պետությունը չի՞ օգնում,- հարցնում եմ:
– Չէ, կտրել են,- պատասխանում է:- Ասում են՝ ձեզ վաուչեր ենք տալու, որ տուն առնեք: Է, ո՞ւր է…
Դեմն էլ Շիրակի խստաշունչ ձմեռն է: Ինչպե՞ս օգնել իր տունուտեղից զրկված այս ծեր, բարի ու տառապած մեր հայրենակցին, բնավեր եղած նրա ընտանիքին: Գյումրին, այստեղ ապրողն էլ, իհարկե, դեռ քիչ խնդիրներ չունի: Դրանով հանդերձ՝ մենք ե՞րբ պիտի նորից ինչ-որ չափով դառնանք այնպիսին, որ ապրենք նաեւ մեր հայրենակցի, մեզ նմանի ցավով, գոնե այնքան որ, օրինակ, դեկտեմբերի 7-ին՝ երկրաշարժի զոհերի հիշատակի օրը, ծաղիկ ծախողը չթանկացնի ծաղիկները, այսպիսի դեպքում էլ այս կամ այն բնակարանատերը չօգտվի հայրենակցին պատուհասած դժբախտությունից առաջացած նեղ վիճակից ու բազմապատիկ չթանկացնի իր ազատ բնակարանի վարձը:
Երեւի մեր պետությունն անում է ինչքան կարող է, բայց խնդիրներ դեռ կան ու կլինեն: Դիմում եմ քաղաքիս այն կազմակերպություններին, հաստատություններին ու անհատներին, որոնք կկարողանային հնարավորինս աջակցել եւ օգնել այս ընտանիքին:
Հիշենք՝ բարին անելը, բարիք գործելը, նաեւ, անողին վեհացնում է:
ԳԵՂԱՄ ՄԿՐՏՉՅԱՆ
