Խոստովանենք թե ոչ՝ համոզված ենք, որ դժվարին ժամանակներ ենք ապրում: Օրվա ընթացքում ժամ չի լինի, որ հեռուստաալիքներով տարածվող հաղորդումներում քաղաքագետներ ու վերլուծաբաններ ներկայացող շատ հաճախ պատանյակների տեսքով անձինք չխոսեն մեզ պատուհասած արհավիրքի մասին: Իրոք ծանր է, սակայն առայժմ ոչ այնքան, որ հարկ է վիճակը սարսափի միջավայր տեղափոխել, որտեղ երեք միլիոն հայաստանցիներ կողք-կողքի են կանգնած, ոմանց բնորոշմամբ` երեք միլիոն նապոլեոններ: ՀՀ շարքային քաղաքացին, որոնցից մեկն էլ սույն տողերի հեղինակն է, իր ոչ փոքր շրջապատի կարծիքը ներկայացնելով չի էլ քննարկում ներկայացված մոտեցումը:
Համոզմունքն առաջանում է մեզ հասու փաստերի ու գործընթացների ծանոթանալու արդյունքում, որոնք երբեմն ուղղակի ցնցող են: Ասենք` 1950-70-ականներին չափահաս տարիքում եղածներից ո՞վ էր լսելԿիրակոս Հովհաննեսի Մետաքսյանի, նույն ինքն` Կիրիլ Իվանովիչ Շոլկինի մասին, որը Չելյաբինսկ գերգաղտնի բնակավայրի միջուկային կենտրոնի առաջին գիտական ղեկավարն էր, միջուկային կենտրոնի գլխավոր կոնստրուկտորը, միջուկային հրթիռների գլխիկները տեղադրողը: Նրա արածից շատ բան չպատկերացնելով՝ ընդամենը նշենք, որ սույն այր մեր հայրենակիցը միակ հայ ԽՍՀՄ եռակի սոցիալիստական աշխատանքի հերոս էր, որը մահկանացուն կնքել է 1968 թվականին, երկնային կյանքի հազիվ 57-րդ տարում: Ի՞նչ կարող էր անել, այդպիսին էր ատոմի հետ աշխատող հազվագյուտ գիտնականների ճակատագիրը, որոնց թվում էր մեր ազգի ներկայացուցիչը:
Դժվար է համակերպվել այն մտքի հետ, որ մարդ արարածի մեր տեսակը անվերապահ համակերպվել է անզորի ու անօգնականի կարգավիճակի հետ, թեւաթափ է եղել: Հանրությունը ցավով է հիշում ընդամենը տարիներ առաջ իր մահկանացուն կնքած հասարակական ու գիտական գործիչԿարեն Վարդանյանի մասին, որի գործը հայոցս պետությունն ու պետականությունը ամրապնդելուն ուղղված ձեռնարկումների իրականացումն էր: Ճանապարհը նախանշել էր, որն այսօր պարտավոր են հաղթահարելով անցնել նրա հետեւորդները: Վստահել է պետք նրանց, քանզի եթե ինչ-որ բան անել հաջողվում է այլոց, դրա գերական ի զորու է մեր տեսակին: Թերեւս մեզ արհավիրքով սպառնացողներն արդեն տեղյակ են ինչ-ինչ արդյունքներից եւ զսպում են իրենց խոսքից գործի անցնելու ցանկությունը: Հայոցս հավերժության շահառուն ոչ միայն հավատում, այլեւս զգում է մեր կարգավիճակը:
Այն հաստատուն ունենալու համար մեզ կայուն թիկունք է պետք, որտեղ իշխանության արած չարած կիսատ-պռատ գործերի կողքին պետք է տեղ ունենա կայուն կայացումն ու զարգացումը, հավելյալ արժեքի ստեղծումը: Շատերի պես հավատալով նորօրյաների խոսքին, 2018-ից սկսյալ հանդիպեցի ՀՀ տնտեսական կայացման պատասխանատու պետական կառույց էկոնոմիկայի նախարարության վարչությունների պետերի հետ: Հարցս ընդամենը հետեւյալն էր. համաշխարհային գյուղոլորտի վիճակագրությունում թիվ 1 մշակաբույս է դարձել եգիպտացորենի հատիկը, որի արտադրությունը կազմում է 1.2 մլրդ տոննա, երբ ցորենի բերքը հազիվ 770 մլն տոննա է: Եգիպտացորենի այդ հսկայական բերքի հատիկը որպես անասնակեր օգտագործելու արդյունքում ֆերմերներն ամենուր կենդանիների մթերատվության հարցում ապահովում են բարձր ցուցանիշներ թե՛ կաթնատվության, թե՛ մսաճի առումներով: Ինչո՞ւ այս պարզ գործընթացը Հայաստանում չի կիրառվում: Կարիք առաջացավ լինել նաեւ փոխնախարարի մոտ. ավաղ…: Նախորդ տարվա նոյեմբերին կայացավ հանդիպում նախարարի հետ, որի արդյունքը հաստատ ավաղ է: Եվ սովորական հարցը` մինչեւ ե՞րբ ենք հավի միս ներկրելու, որի ծավալներն առանձին տարիներ մոտեցել են մինչեւ 40 հազար տոննայի, հնչում է ինքնաբերաբար: Չէ՞ որ խոսքը մի քանի տասնյակ միլիարդավոր դրամների մասին է, որոնք արտաքին առեւտուր կազմակերպողները դոլարների են փոխանակում ու ներկրումներ կազմակերպում: Այս տարիներին թուրքերը եգիպտացորենի հատիկի արտադրությունը 2 մլն տոննայից 7 մլն տոննայի հասցրեցին, հավի մսի ծավալը` 660 հազար տոննայից 2.3 մլն տոննայի, 1 բնակչի հաշվով 30 կգ-ի, երբ ՀՀ ցուցանիշը հազիվ 5 կգ է: Մեր առեւտրային կետերի ցուցադրություններում ներկայացվող հիշյալ ու այլ մթերքները հիմնականում ներկրված են, որը գրեթե չի հետաքրքրում մեր պաշտոնյաներին, որոնք նաեւ այս վիճակի անմիջական պատասխանատուներն են:
Իրոք տարօրինակ միջավայրում ենք ապրում: Նախարարներն ու ՀՀ վարչապետը կառավարության հեռարձակվող նիստերում սովորականից ավելի հաճախ են խոսում այնպիսի մանրուքներից, որպիսիք են դպրոցական հաստատությունների սանհագույցների ապակեպատ դռներն ու գյուղական համայնքների պուրակների նստարանների որակը եւ գրեթե չեն հիշում փոքր ու միջին գործարարությունը ծավալելու, սպառվող սննդի որակական հատանիշների, տրանսպորտային ահագնացող խցանումների ու պատահարներից աճող զոհերի, հայաստանաբնակներիս առօրյայի այլեւայլ աղավաղումների մասին:
Այսպես էլ ապրում ենք:
ԳԵՂԱՄ ՔՅՈՒՐՈՒՄՅԱՆ
