Վաղուց էի երազում ծանոթանալ Գագիկ Գինոսյանին, մոտիկից, արժանանալ նրա հետ զրուցելու պատվին: Ասում են. «Զգույշ եղիր երազելիս, երազանքդ կարող է իրականանալ»: Հետո պարզվեց, որ միայն ես չեմ երազել եւ իրականացրել իմ երազանքը: Ինքը՝ Գագիկ Գինոսյանն էլ դեռ իննսունականներից է երազել լինել Սերբիայում, ծանոթանալ սերբ մարդուն, ձեռք բերել սերբ բարեկամներ, իր իսկ խոսքերով՝ աշխարհի փրկությունը ակնկալում է սերբ «խենթից»:
Աշնանային գույների խրախճանքին ավելացավ եւս մեկ տոն. Գագիկ Գինոսյանն իր ղեկավարած «Կարին» համույթի երեք կրտսեր անդամների հետ մեկ շաբաթով հյուրընկալվեց Սերբիայում: Մշակույթի նախարարության հայտարարած «Միջազգային մշակութային համագործակցություն» նախագծի սահմաններում «Ակցիա կույրերի համար» ոչ կառավարական կազմակերպությունը, Լուկա Յոկսիմովիչ Բարբաթի գլխավորությամբ, եւս մեկ անգամ իրականացրեց հայանպաստ ծրագիր: Նախագծով ստացված նյութական աջակցությամբ կարողացանք հոգալ փոխադրամիջոցի ծախսերը, եւ թերեւս այդքանը…
Իրենց կարճատեւ այցի ընթացքում, շփվելով իրենց համար միանգամայն անծանոթ մարդկանց հետ, նրանք սիրվեցին եւ սիրեցին… Ռուզաննան, Մխիթարը եւ Լիլիթը. կարծես թե ամբողջ կյանքում իրար ճանաչել էինք, այնքա՜ն հարազատություն, այնքա՜ն ջերմություն բերեցին նրանք իրենց հետ Հայաստանից:
Վեց օրում չորս տարբեր միջոցառում անցկացրինք. երկուսը՝ Բելգրադում, երկուսն էլ՝ Վրնյաչկա Բանյա քաղաքում: Բելգրադում հայ քառյակը, հայկական դրոշի գույներով շապիկներով, որի հեղինակային իրավունքը պատկանում է Գագիկ Գինոսյանին, պարուսուցում անցկացրեց հայ եւ սերբ մասնակիցների հետ: Հետաքրքրությունը մեծ էր, խանդավառությունը՝ անչափ: Գլխավոր համերգը կայացավ «Չուկարիցա» մշակույթի կենտրոնում: Ծրագրում ընդգրկված յուրաքանչյուր երգի ու պարի (Կարնո քոչարի, Ետ ու առաջ, Տալտալա, Սախոյի խաղը, Յարխուշտա եւ այլն) ծագման մասին ընդգրկուն ներկայացրեց Գագիկ Գինոսյանը: Ամենատպավորիչը Չալմը դանգը կամ Դաշույններով պարն էր: Նման կրակոտ պար, որ ուղեկցվում էր միմիայն կոպալի նվագակցությամբ, մեծ հայտնություն էր թե՛ հայ, թե՛ սերբ հանդիսատեսի համար:
Նույն համերգը տեղի ունեցավ մեկ օր անց Վրնյաչկա Բանյայի մշակույթի դղյակում, որը գեներալ Բելիմարկովիչն ավանդել է իր հայրենակիցներին: Այստեղ առավել հանդիսավոր էր ամեն ինչ. ասես 1922 թվականից դղյակի օժանդակ սենյակներում ապաստան գտած հայ փախստականների հոգիներն էին թեւածում այդ լուսավոր սյունազարդ սրահում: Վրնյաչկա Բանյայում երկօրյա մեր հյուրընկալը Չեդոմիր Արթինովիչն (Արթինյան) էր: Հայկական ծագման նրա պատմությունը արժանի է առանձին հոդվածով ներկայացվելու:
Մենք հանդիպում ունեցանք «Վրնյաչկի վեզ» տարեցների ինքնագործ մշակութային համույթի հետ: Նրանց պարը՝ կոլոն դիտելուց հետո Գագիկ Գինոսյանը նրանց ասաց. «Այնքան ավյուն, որքան կա ձեր մեջ, երբեմն չունի քսանամյա երիտասարդը»: Ինքնագործ համույթի ղեկավարն էլ իր հերթին շեշտեց հայ եւ սերբ ազգերի բարեկամության եւ սերտ կապերի կարեւորությունը: Ուստի շուտով, մեկ անգամ էլ կրկնելով ցուցադրվող պարաքայլերը, սերբական խումբն արդեն միայնակ կատարեց քոչարին:
Սիրելի՛ «Կարին», մենք սպասում ենք ձեզ, բաղձում ենք կրկին վայելել ազգային պարարվեստի ձեր պարգեւած հաճույքը: Թո՛ղ հարատեւի Արեւմտյան Հայաստանի տարազների, բարբառների եւ ոգու կենդանացման գաղափարը:
ԱՆՈՒՇ ԲԱԼԱՅԱՆ
Բելգրադ
