Իմաստաբանական բառարան

Լեզուն եւ թնդանոթը

Ինձ այնքան էլ չի  հետաքրքրում  լեզուների գիտական դասակարգումը՝ գրական լեզու, շարժումների լեզու, խոսակցական… եւ այլն:  Այդ թեմային անդրադառնալու մենաշնորհը   բացառապես վերապահում եմ  լեզվաբաններին: Իմ ասելիքը միանգամայն այլ է: Ուզում եմ խոսել  լեզվի դասակարգման մեկ այլ  մեթոդաբանության մասին: Քանի որ,  իմ խոնարհ կարծիքով՝    գիտնականները մոռացել են  լեզուների դասակարգման ցանկում  ներառել նաեւ ինձ հետաքրքրող լեզուն:

Չեմ խոսելու նաեւ ճարտար,  միեւնույն ժամանակ՝   չարախոսության նպատակով   օգտագործվող  «օձի լեզվի»  մասին, որը պատահաբար, կամ էլ գիտակցաբար  դուրս  է մնացել լեզվաբանների կազմած ցանկից:  

Աչքաթող եմ  անելու նաեւ  «շան լեզուն»,  որը բնությունից մարդուն տրված սուր եւ խայթող մտքեր արտահայտելու համար է հորինված:

Բնակաբանար,  իմ  նախասիրությունների  դաշտից  դուրս է մնալու   նաեւ «եզան լեզուն», որը ջղախոտազգիների ընտանիքին պատկանող   բազմամյա խոտաբույս լինելու բերումով, ընդհանրապես կապ չունի իմ առաջարկած թեմայի հետ:   

Իմ զրույցի թեման  այն  լեզուն է, որն  այսօր օդի ու ջրի պես անհրաժեշտ է մեր երկրին: Խոսքս այն լեզվի մասին է,  որը   կարող է փոխարինել նաեւ զենքին: Քանզի, երբ խոսում են   դիվանագետները՝ լռում են թնդանոթները:

Ճիշտ եք կռահել, մտքինս դիվանագիտական լեզուն է, որին պետք է տիրապետեն ոչ միայն կարիերային դիվանագետները, այլ նաեւ  ժողովրդի կողմից ընտրված պատգամավորները, բարձր ղեկավարությունը, անգամ թնդանոթների մոտ կանգնած զինվորականները:
Իսկ ո՞րն է դիվանագիտական լեզվի առանձնահատկությունը:

Այդ լեզվի բառապաշարում պետք է բացակայեն մեղադրանքը, վերջնագիրն ու սպառնալիքը:
«Պարտադրանք» արտահայտող նախադասությունները տեղ չունեն դիվանագիտական լեզվում: Դիվանագիտական գրագրության մեջ չեն օգտագործվում  նաեւ «հրամայական» եղանակով կազմված նախադասություններ:  Դրանց փոխարինում են ըղձական եղանակի նախադասությունները:

Դիվանագետները բողոք արտահայտելու փոխարեն, գերադասում են հայտնել  իրենց մտահոգությունը, կամ  ավելի մեղմ  ձեւակերպումով՝   ափսոսանքը՝   գործընկեր համարվող երկրի կողմից թույլ տրված  ոչ  ցանկալի արարքի համար: 
Երբ դեսպանընկալ երկրից դեմարշի նպատակով դեսպանին հետ են կանչում, երկկողմ հարաբերություններում թյուրըմբռնումներ չառաջացնելու համար, հայտարարվում է, որ դեսպանը  վերադարձել է մի շարք հարցերի շուրջ քննարկումներ ունենալու նպատակով: 
Դիվանագետի  խոսքը պետք է ուղեկցվի  ժպիտով, ձեռքերի ոչ կտրուկ՝  սահուն  եւ կշռութավոր շարժումներով:

Դիվանագիտական լեզվին բնորոշ արտահայտությունները պատահական չեն ընտրվում: Դրանք մշակվել եւ հղկվել են դարերի ընթացքում, եւ հանձնարարելի են բոլոր նրանց, ովքեր երկրի ճակատագիրն են տնօրինում:    

Ու ես իմ ափսոսանքն եմ հայտնում,  որ  մեզանում  հաճախ  խախտվում   են  դիվանագիտական լեզվի  կանոնները:

ԳՐԻԳՈՐ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ