Լույս է տեսել անվանի գիտնական, Հայկական էներգետիկական ակադեմիայի հիմնադիր նախագահ,բազմաթիվ ակադեմիաների անդամ,Ռուսաստանի բնագիտության ակադեմիայի պրոֆեսոր, «Ազգ»-ի աշխատակից Ստեփան Պապիկյանի «Հայաստանի եւ Արցախի ջրաղացները» գիրքը: Գրքում ներկայացվում է Հայաստանի եւ Արցախի ջրաղացների պատմությունը սկզբնավորումից մինչեւ մեր օրերը: Բերված են հարուստ տվյալներ եւ վերլուծություններ կապված Հայաստանի եւ Արցախի ջրաղացների զարգացման հետ:
Գրքում տեղ է գտել նաեւ աշխարհի ջրաղացների վերաբերյալ տեղեկատվություն:
Գիրքը նախատեսվում է ոչ միայն գիտնականների, ուսանողների եւ հատկապես տվյալ բնագավառի մասնագետների համար: Տպագրվել է ՀՀ ԳԱԱ Մ. Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտի գիտխորհրդի որոշմամբ եւ Հայկական էներգետիկական ակադեմիայի գիտխորհրդի երաշխավորությամբ
Գրքի պատասխանատու խմբագիրն է՝ տնտեսագիտության դոկտոր, ՀՀ ԳԱԱ Մ.Քոթանյանի անվան տնտեսագիտության ինստիտուտի տնօրեն Դավիթ Հարությունյանը:
Գիրքը գրախոսել է տնտեսագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր, ԵՊՀ-ի ամբիոնի վարիչ Աշոտ Մարկոսյանը: Նա մասնավորապես գրում է. «Հայաստանի եւ Արցախի ջրաղացները» աշխատությունը հեղինակի երկար տարիների աշխատանքի արդյունք է: Հեղինակը օգտագործելով բազմաթիվ աղբյուրներ՝ գրել է ջրաղացների պատմությունը սկզբնավորումից մինչեւ մեր օրերը: Հավաքվել է հսկայական թվով փաստաթղթեր եւ այլ նյութեր, որոնք պատմական,ճանաչողական եւ իմացաբանական տեսակետից մեծ արժեք են ներկայացնում: Ս. Պապիկյանը դեռեւս չի մշակել անձնական արխիվում գտնվող բազմաթիվ վավերագրեր: Այն անտարակույս կօգտագործվի հետագա աշխատանքի համար: Անշուշտ, ծանր եւ շատ պատասխանատու գործ է կատարվել:,,
Հեղինակը հիմնավորում է, որ ջրաղացների օգտագործման պարագայում կմեղմանա տվյալ տարածաշրջանում ոչ միայն էներգետիկական եւ պարենային անվտանգությունը, այլեւ կլուծվեն բնապահպանական, զբոսաշրջության եւ տարաբնույթ այլ հարցեր: Ուսումնասիրությունները վկայում են, որ ցանկալի է սկզբնական շրջանում նոր տիպի ջրաղացներ կառուցել Արցախում, ՀՀ Շիրակի եւ Սյունիքի մարզերում: Արցախում ներկայում շահագործվող ջրաղացներ չկան:
Հեղինակը գալիս է հետեւյալ եզրահանգմանը.
1. Վերակառուցել հին ջրաղացները կամ հին ջրաղացների տեղում տեղադրել հուշաքար (օրինակ` Երեւան քաղաքում):
2. Կառուցել մի քանի նոր ջրաղացներ համապատասխան ճարտարապետական լուծումներով եւ դրանք օգտագործել զբոսաշրջիկության համար: Այն կարող է դառնալ յուրօրինակ կամուրջ հնի եւ նորի միջեւ:
3. Կատարված վերլուծությունները վկայում են,որ ջրաղացների կառուցումը անհրաժեշտ է իրականացնել հատկապես Հայաստանի այն տարածքներում, որտեղ մշակվում են հացահատիկ: Այն հնարավորություն կտա ճանապարհային ծախսերը հասցնել նվազագույնի:
4. Հայաստանի ռազմավարական կարեւոր նշանակություն ունեցող վայրերում ունենալ ժամանակակից ջրաղացներ: Այն հնարավորություն կտա լուծելու տնտեսական, բնապահպանական, քաղաքական, էներգետիկ անվտանգության բազմաթիվ հարցեր:
Հարկ է նշել, որ Ս.Պապիկյանը հեղինակ է ավելի քան 200 գիտական աշխատությունների եւ բազմաթիվ մենագրությունների: Նրա գիտական աշխատանքները դեռեւս խորհրդային տարիներին ներդրվել են Մոսկվայի էներգահամակարգում եւ բազմաթիվ կազմակերպություններում: Նա համաշխարհային մեծ ճանաչման արժանացած վաստակաշատ գիտնական է:
2019 թվականի հուլիսի 17-23-ը Հոնկոնգում (Չինաստան), այնուհետեւ Մոսկվայում, Եվրոպական մի շարք երկրներում տեղի ունեցած գրքի միջազգային հեղինակավոր ցուցահանդեսներում Ս. Պապիկյանի գիտական աշխատանքները մեծ հետաքրքրություն ներկայացրեցին եւ լայն արձաքանք ունեցան:
Նա ՀՀ ԳԱԱ կողմից գիտամանկավարժական բազմամյա եւ բեղմնավոր գործունեության համար պարգեւատրվել է պատվոգրով:
2017թ. Արցախի էներգետիկայի զարգացման գործում ունեցած ծանրակշիռ վաստակի համար պարգեւատրվել է ԱՀ-ի պետական պարգեւով` «Երախտագիտություն» մեդալով:
