Հունիսի 19-ին Ե. Չարենցի անվան Գրականության եւ արվեստի թանգարանում (ԳԱԹ) կայացավ «Philosophical Cube: Reconnection» ցուցադրությունը: Այն տարբեր արվեստագետների միասնական նախագիծ է եւ գործելու է մինչեւ սույն թ.-ի հուլիսի 19-ը:
Ցուցադրությունը բաղկացած է խորանարդից եւ երկու օժանդակ օբյեկտներից՝ գծից եւ քառակուսուց: Աշխատանքները բաղկացած են կարբոնե թիթեղներից, ադամանդից, գրաֆիտից ու մետեորիտից: Դրանցից յուրաքանչյուրը՝ թե՛ իր կառուցվածքով, թե՛ չափերի համամասնությամբ սրբորեն հետեւում է երկրաչափական սիմետրիային, արդյունքում գիծն ու քառակուսին «հանդիպում» են իրար ու ամբողջացնում խորանարդը, այստեղից էլ ցուցադրության խորագիրը՝ Reconnection («Վերամիավորում»):
Ցուցադրության օժանդակ օբյեկտները, որոնք կարող են վրիպել դիտորդի աչքից՝ ամբողջացնում են խորանարդը: Հերթով անդրադառնանք դրանցից յուրաքանչյուրին:
Գծի վրա գտնվող ցանկացած օբյեկտ կարող է շարժվել միայն երկու ուղղությամբ՝ առաջ կամ հետ: Խոսելով նման պարզ հասկացության մասին՝ մենք չենք կարող անտեսել գոյության համար կարեւոր երկու հասկացություն՝ ժամանակն ու տարածությունը: Գիծն իրենից արդեն իսկ որոշակի տարածություն է ենթադրում: Այդ տարածությունն անցնելու համար ենթադրվում է, որ մարդը որոշակի ժամանակ պետք է ծախսի: Այստեղ հարց է առաջանում, թե որտե՞ղ է գտնվում մարդն այդ գծի վրա: Նա կարող է լինել ինչպես այդ գծի սկզբում, այնպես էլ մեջտեղում կամ ավարտին: Այս ցուցադրության շրջանակներում գիծը խորհրդանշում է ներկան, ոչ այնքան պահը, որքան այն գաղափարը՝ այս դեպքում խորանարդը, որը ցուցադրության առանցքն է հանդիսանում: Գիծը ծնում է կապը, եւ հենց այդ կապի մասին է խոսում քառակուսին:
Քառակուսին, որը գտնվում է երկչափ հարթության վրա, կարող ենք դիտարկել որպես կատարյալ երկրաչափական օբյեկտ: Դրա բոլոր կողմերը հավասար են, բոլոր անկյուններն՝ ուղիղ: Այն, ինչպես գիծը, պարզ է, սակայն, ի տարբերություն դրա, այն արդեն գոյություն ունի երկչափ հարթության մեջ ու կազմված է երկարությունից ու լայնությունից: Այժմ էլ մենք գտնվելով խորանարդի մեջ՝ կանգնած ենք քառակուսի հարթության վրա: Միաչափ տարածությունում գծի վրա գտնվող կետը, միայնակ գտնվելով քառակուսում, կարող է առնչվել բազում այլ կետերի, ինչպես, օրինակ, ցուցադրությունում են մարդիկ առնչվում միմյանց: Այսպիսով, եթե գիծն իրենից ենթադրում է ժամանակի ընթացքում մարդու անցած ճանապարհը, այս դեպքում՝ ներկան, ապա քառակուսին իրենից ենթադրում է այն հարթությունը, որում այժմ գտնվում են բազմաթիվ կետեր ու որոնք հաղորդակցվում են միմյանց հետ:
Անդրադառնանք խորանարդին: Արվեստագետի Փիլիսոփայական խորանարդը պատկերում է այն կաղապարը, որը կանգնած է արտաքին իրականության ու մարդկային ներաշխարհի միջեւ: Այն ինքնատիպ փոխաբերություն է, որտեղ մարդու ներաշխարհի ու արտաքին իրականության սահմանները մշուշվում են: Փիլիսոփայական խորանարդի գաղափարը հեղինակի մեջ ծագել է արվեստի միջոցով մարդկային բնույթի արտահայտման եղանակների վերաբերյալ խորը մտորումներից հետո: Խորանարդը դարձել է մի սահմանի խորհրդանիշ, որից այն կողմ սկսվում է աշխարհի նոր ընկալումը՝ թույլ տալով մարդուն դիտարկել իր ներքին ապրումներն այլ տեսանկյունից: Այս խորանարդը մենք կարող ենք որպես մարդու ներքին պայքար դիտարկել, որը չի ընդունում արտաքին աշխարհն ու ընդվզում է դրա դեմ: Խորանարդ երկրաչափական մարմինն՝ առանց արտաքին միջամտությունների, իր անկյան վրա կանգնեցնելն անհնար է: Այստեղ է, որ երեւան է գալիս մարդու ներաշխարհի գործոնը՝ ներքին կամքը: Այն օգնում է, որ խորանարդը, որն այս դրույթում իրենից ներկայացնում է մարդու, որն ընկած է արտաքին ու ներքին սահմանների մեջտեղում (երկու քարի արանքում) «ոտքի կանգնել»:
Այստեղ գիծը՝ մարդու անցած ճանապարհն ու ժամանակը, քառակուսին՝ նրա գտնվելու վայրն ու արտաքին ազդեցությունները, խաչվելով իրար հետ՝ ստեղծում են խորանարդը՝ մարդու կաղապարը, որը կարծրանում է, փակվում է իր ներսում, որ նորովի ներկայանա աշխարհին: Ամուր կանգնելով երկու ոտքերի կամ մի անկյան վրա՝ նա հրաժարվում է վայր ընկնել ու առերեսվում է իրականությանը ոչ թե որպեսզի գոյատեւի դրանում, այլ՝ որ դրա դեմ պայքարում հաղթանակ տանի:
ՀՐԱՉՅԱ ԳԱԼՍՏՅԱՆ
Արվեստաբան
ԳԱԹ-ի ցուցահանդեսի համադրող
