«Սիբիրի ուժը-2» (POS2) երկար քննարկված համաձայնագիրը Արեւմտյան Սիբիրից Մոնղոլիայի տարածքով դեպի Չինաստան գազի խոշոր խողովակաշարի նախագծի մասին ուկրաինական պատերազմի սկզբից ի վեր դարձել է Չինաստանի եւ Ռուսաստանի միջեւ միակողմանի եւ մի փոքր վիրավորական հարաբերությունների խորհրդանիշը: Մոսկվայի համար դա լավ նորություն չէ:
Սի Ծինփինի՝ Ռուսաստան կատարած վերջին այցից առաջ Պուտինը համարձակորեն հայտարարեց, որ գազամուղի գործարքը պատրաստ է ստորագրման՝ ժամանակից շուտ այն անվանելով «դարի գործարք»: Սակայն Սին, նման չափազանցված եռանդից չազդվելով, հրաժարվեց որեւէ բան ստորագրել: Հանդիպումների ընթացքում Սիի արած պաշտոնական հայտարարություններում POS2-ի մասին որեւէ հիշատակություն չկա: Եզրափակիչ համատեղ կոմյունիկեի ժամանակ հիասթափված Պուտինը միայն կարողացավ այն մեկնաբանությունն անել, թե դեռ ավելի շատ աշխատանք պետք է արվի «ուսումնասիրության եւ հաստատման ուղղությամբ»:
Հենց այս համատեքստում պետք է կարդալ Պուտինին ուղղված Սիի հրաժեշտի խոսքերը՝ հանելուկային եւ չարագուշակ, որոնք վերաբերում էին «եկող փոփոխություններին, ինչպիսիք չեն եղել մեկ դարի ընթացքում», եւ որոնք «մենք կարող ենք միասին առաջ տանել»: Չինաստանին ուշադրությամբ հետեւողները խորապես ուսումնասիրել են այս խոսքերի բոլոր նրբերանգները, եւ միանգամայն պարզ է, որ Սին իրեն պատկերացնում է լիբերալ աշխարհակարգի վրա ռեւիզիոնիստական հարձակման առաջնորդ, եւ անվանապես նրա կողմնակիցն է Պուտինը:
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության՝ 2049 թվականին նշվելիք հարյուրամյակի կապակցությամբ Պեկինի տեսլականը «լիովին զարգացած, հարուստ եւ հզոր Չինաստանի» համաշխարհային հաղթատոնն է: Այն չի ենթադրում իշխանության բաժանում ռուսական քաոսային կլեպտոկրատիայի հետ: Որքան շատ Սին կենտրոնացնի իր ջանքերը «Չինական երազանքի» իրականացման վրա, այնքան ավելի անխնա կերպով նա քաղաքական ու տնտեսական ճնշումներ կբանեցնի Պուտինի եւ Ռուսաստանի նկատմամբ, ինչից վերջիններս է՛լ ավելի թույլ եւ կախված կդառնան:
Սիի ռեւիզիոնիստական նպատակները ենթադրում են պատմական տարածքային կորուստների հասցրած ամոթի վերացում: Նա կոմունիստական իշխանություն է պարտադրել Հոնկոնգին, ձգտում է դա անել Թայվանում եւ, անկասկած, նույն հավակնություններն ունի 600,000 քառակուսի կիլոմետր կազմող՝ Մեծ Բրիտանիայի տարածքը երեք անգամ գերազանցող տարածքի նկատմամբ, որը ցարական Ռուսաստանը 1858-1860 թթ. խլեց Ափիոնի պատերազմի արդյունքում թուլացած մանջուրների վերահսկողությունից՝ Այգունի եւ Պեկինի պայմանագրերով: Այս տարածքը ներառում է հատվածներ Սիբիրից, որոնցից Պուտինի կողմից այդքան գովաբանված խողովակաշարի գործարքով ռեսուրսներ կարդյունահանվեն Չինաստանին վաճառելու համար:
Քանի որ Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցության ռեժիմն իր «լեգիտիմությունը» մեծ մասամբ ստանում է այս ռեւանշիստական արշավներից, Պուտինին սիբիրյան ռեսուրսների համար վճարելը նման է ընտանիքի արծաթը կողոպտիչից հետ գնելուն: Պեկինը նույն կերպ է վերաբերվում մոնղոլական հողերի կորստին՝ հաշվի առնելով 20-րդ դարասկզբին Մոնղոլիան չինական իշխանության վերապրուկներից ազատելու հարցում Խորհրդային Միության կարեւոր դերակատարությունը:
Անհամար չինական համայնքների կողմից Սիբիրում, ներառյալ Խաբարովսկում եւ Վլադիվոստոկում, անդրսահմանային տնտեսական ակտիվությունն արդեն անխոս վերակենդանացնում է պատմական չինական հավակնությունները ռեսուրսներով հարուստ եւ ռազմավարական կարեւորություն ունեցող այս տարածաշրջանի նկատմամբ: Տասնամյակներ շարունակ չինացի ավազակները սիբիրյան թանկարժեք ռեսուրսները մաքսանենգ ճանապարհով վերադարձրել են Չինաստան՝ սողանցքավոր սահմանի միջով, հաճախ ռուսական հանցագործների հետ պայմանավորվածությունների շնորհիվ: Դա Ռուսաստանի ինքնիշխանության ակնհայտ խախտում է:
Պուտինի աղետալի հարձակումը Ուկրաինայի վրա միգուցե շեղել է նրա ուշադրությունը Չինաստանի հետ Ռուսաստանի 4200 կմ երկարող սահմանից՝ հազարավոր զինվորների հետ միասին, որոնք պետք է հսկեին այն, բայց չինացիները շարունակում են դրա վրա սեւեռված մնալ: «Չինաստանի մեծ երիտասարդացման» ճանապարհին՝ դիմացինի կորուստներից շահելու Սի Ցզինպինի նկրտումները քայլ առ քայլ պարտադրվում են ռուսական հողում:
ՄԱՅՔԼ ՀԵՆԴԵՐՍՈՆ
«Թելեգրաֆ», 2023 թ. մարտի 27
Անգլերենից թարգմանեց ԱՇՈՏ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԸ
