Երեւանից, Փարիզից եւ Ռիգայից յետոյ, նոյեմբերի 30-ից դեկտեմբերի 1-ը Ներսէս Շնորհալու (1102-1173) մահուան 850-րդ տարելիցի կապակցութեամբ միջազգային գիտաժողով տեղի ունեցաւ նաեւ Հռոմում, Հայրապետական արեւելեան ինստիտուտում՝ «Շնորհի առատութիւն, մարդկայնութեան առատութիւն» խորհրդանշական վերտառութեամբ: Գիտաժողովը, որը բացեց կարդինալ, հայ ժողովրդի բարեկամ Կլաուդիո Գուջերոտին, համախմբել էր մօտ քսան գիտնականների, որոնք զեկուցումներ են կարդացել իտալերէն, անգլերէն եւ ֆրանսերէն: Ելոյթ ունեցողների մի մասն ընդգծել է Սուրբ Ներսէսի մտքի եւ գործի էկումենիկ բնոյթը, այն՝ որ լինելով Հայոց կաթողիկոս, նա աշխատել է եկեղեցիների հաշտեցման ուղղութեամբ: Քրիստոնէական միասնութեան քարոզչութեան պատասխանատու վերապատուելի Հիասինտ Դեստիվելն իր ողջոյնի խօսքում յոյս է յայտնել, որ Սուրբ Ներսէս Շնորհալու ոգեկոչումը կնպաստի, որ էկումենիկ շարժման այս ականաւոր գործիչն աւելի յայտնի դառնայ:
Գիտաժողովին հնչել են հետեւեալ զեկուցումները՝ Պօղոս Լեւոն Զէքիեանի (Վենետիկ-Ստամբուլ) «Սուրբ Ներսէս Շնորհալի. բազմաշերտ կերպարը, իւրայատկութիւնը եկեղեցական համատեքստում, պատգամի բազմամեայ արդիականութիւնը», Վահան Տէր-Ղեւոնդեանի (Երեւան) «Նորի ստեղծումը. Հայոց Հայրենիքը եւ Ներսէս Շնորհալու դարաշրջանը», Մարկո Բաիսի (Հռոմ) «Պահլաւունիները, գրիգորեանականների ծագումը եւ Ներսէս Շնորհալու Վիպասանութիւնը», Ազատ Բոզոյեանի (Երեւան) «Ներսէս Շնորհալու Տեսիլքը միջեկեղեցական յարաբերութիւնների մասին», Վալենտինա Կալցոլարիի (Ժնեւ) «Ներսէս Շնորհալու «Ողբ Եդեսիոյ» վիպերգը», Բենեդետտա Կոնտինի (Վիեննա) «Քրիստոսի մարմինն ըստ Սուրբ Ներսէս Շնորհալու. Արեւելքի եկեղեցիների մի հին վէճի նախապատմութիւնը, համատեքստը եւ խնդիրները», Փիթեր Քաուիի (Լոս Անջելես) «Ներսէս Շնորհալու ներդրումը հայ եկեղեցաբանութեան յոլովոյթում», Ռոբերտա Էրվինի (Նիւ Եորք) «Կամաւոր բանտից. Ներսէս Շնորհալու Թուղթ ընդհանրականի բուժիչ խօսքը», Անուշաւան արք. Դանիէլեանի (Նիւ Եորք) «Սուրբ Ներսէսի աստուածաբանութիւնը եւ էկումենիկ ջանքը», Ռիկարդո Պանէի (Բոլոնիա) «Ներսէս Շնորհալու նամակագրութիւնը կայսր Մանուէլ Կոմնենոսի հետ. աղբիւրները, մեթոդը, ներըմբռնումը. էկումենիկ պարադիգմա», Սերջո Լա Պորտայի (Ֆրեզնո) «Հրեշտակապետների մէջ. Ներսէս Շնորհալին, Դիոնիսիոս Արիոպագացին եւ հայ գիտական-առեղծուածային աւանդոյթը», Միքայէլ Դանիէլ Ֆընդըկեանի (Էջմիածին) «Սուրբ Ներսէսը եւ Պատարագը», Հայկ Իւթիճեանի (Պրահա) «Սուրբ Ներսէսին առնչուող երաժշտութեան մասին», Արմէնուհի Դրոսթ-Աբգարեանի (Հալլէ-Վիթենբերգ) «Ներսէս Շնորհալին շարականագիր», Զարուհի Պօղոսեանի (Ֆլորենցիա) «Սուրբ Ներսէսը եւ հայրաբանութիւնը», Արմինէ Մելքոնեանի (Երեւան- Ֆլորենցիա) «Ներսէս Շնորհալու՝ Դաւիթ Անյաղթի Սուրբ Խաչի գովաբանութեան մեկնաբանութեան մասին եւ որոշ դիտարկումներ նրա լատիներէն թարգմանութեան վերաբերեալ», Ջեսի Առլենի (Նիւ Եորք) «Կատեխետիկ հրահանգներ, ծիսական նախաձեռնութիւն եւ լոյսի միստիկա. կաթողիկոս Ներսէսի նրբագեղ մոտեցումն Արեւորդիներին», Էդդա Վարդանեանի (Երեւան-Ֆլորենցիա) «Ներսէս Շնորհալու աստուածաբանութիւնը եւ 12-14-րդ դդ. կիլիկեան լուսաւորութիւնը», Էռնա Շիրինեանի (Երեւան) «Սուրբ Ներսէսը որպես մեկնիչ» եւ Աբրահամ Տէրեանի (Նիւ Եորք) «Սուրբ Ներսէս Շնորհալին երանութիւնների մասին»:
Ա. Բ.
