Ձեռքս ընկավ Կորյուն Բաղդասարյանի վերջերս լույս տեսած «Քոլագիր» պատմվածքների ժողովածուն: Թեեւ անվանն «անծանոթ» չէի՝ Կորյուն Բաղդասարյանի հրապարակումները հիշում էի «Գարունից», սակայն անմիջապես չեմ ընթերցել, խոստովանում եմ: Նորաձեւ արձակի նմուշներ համարվող այնքան գրքեր են հիասթափեցրել ինձ՝ իրենց դատարկությամբ ու երբեմն անգամ ոչ գրագետ լեզվով, որ ակամա հիմա դժվար եմ բացում որեւէ նոր գրքի առաջին էջը: Կորյուն Բաղդասարյանի գիրքը բացեցի, ու նրա գիրն այնպես ինձ տարավ, այն աստիճան տեղայնացա նրա աշխարհում, որ հերոսների հետ վերապրեցի նրանց՝ սիրով, հիասթափություններով եւ վայրիվերումներով լի կյանքը:
Գրքի պատմվածքների հերոսները սահմանային բնակավայրի մարդիկ են՝ գյուղացիներ, սահմանի զորամասի զինվորներ եւ սպաներ, հյուր եկած եկվորներ: Հեղինակն ինքն էլ զորամասի սպա եղած՝ որպես ականատես ու մասնակից է քննում սահմանի բերնին ապրող մարդկանց կյանքը, վարքագիծը, բնավորությունը, տարբեր սահմանային (բառի հոգեբանական իմաստով) իրավիճակներում մարդու խորքերում թաքնված հատկանիշների դուրս ցայտումը:
Հանդարտ ու հայեցողական ոճով, հեշտ ընկալելի գրով նա պարզապես նկարագրում է կյանքը՝ իր նախաստեղծ, մարդկային, առինքնող եւ երբեմն էլ ստորակա դրսեւորումներով, մեզ մատուցում տխրությամբ եւ ուրախությամբ, ցավով եւ վտանգով գիրկընդխառն իրադարձությունների հերոսներին, բացում նրանց կերպարների լույսնուստվերը: Թվում է՝ պարզ, հեշտ կարդացվող արձակ է, որից կաթում են մարդկային սերը, նվիրվածությունն ու անձնվիրությունը, երբեմն՝ անհամարժեք վարքագիծը: Բայց ոչ, դա միայն առաջին հայացքից է այդպես թվում: Հեշտ ընթերցվող գրի մեջ շատ ինքնատիպ, երբեմն թաքնվող- երբեմն աչքի զարնող մի այնպիսի ոճային ինքնատիպություն կա, որ զարմացնում է, մտածել տալիս: Եւ Բաղդասարյանի արձակի մյուս առանձնահատուկ բանը էլի պատումի մեջ առաջին հայացքից աննկատելի, բայց ոսկեհատիկի նման երբեմն անսպասելի փայլատակող- հոգին քրքրող քննախույզ հայացքն է, որը սովորական ընթերցողին պատումի գրավիչ հանդարտությամբ իր հետեւից տանելով՝ հանկարծ բացում է հոգու հատակի, մարդու ամենախորքերում թաքնվող զգացմունքների ողջ համապատկերը: «Միջադեպ», «Անտառապահը», «Մեր վաշտի հրամանատար Պետոն», «Չառլին», «Օձերը», մյուս պատմվածքները սովորական մարդկանց մասին հոգեբանական անձնագրեր են, գեղեցիկ պատում լինելու հետ միասին:
Մեկ- մեկ տողերի արանքից այնպիսի փոխաբերություններ են հայտնվում Կորյուն Բաղդասարյանի արձակում, որ մի պահ ընդհատում ես ընթերցելն ու մտածում: Ինքներդ մտահայեք. «Աշխարհի մեծ ճանապարհներից ու մեծ-մեծ քաղաքներից մի կյանքաչափ հեռու մեր զորամասում…», «Ծխախոտի ծուխը ուղիղ գծով հասնում էր երկինք…», «Զարմացած գերեզմանաքարերը նայում են մի ուղղությամբ…», «Լուցկու ձայնը հրդեհում է սահմռկելի լռությունը…», «Նստում ենք հացի՝ խմելով արցունքահամ թթի օղի…»: Այսպիսի շատ սիրուն պատկերավորումներ կան գրքում:
Ենթատեքստային զուգահեռում ունի անգամ գրքի վերնագիրը՝ «Քոլագիր»: Դա տեղանուն է, այդպես է գործածված գրքում, բայց նաեւ ենթադրվում է ականատեսի պատում՝ դաշտի, քոլի (անտառ) գիր, հեղինակի մասնակցությամբ կյանքի գիր: Վավերական ու վստահելի:
Երբեմն, այո, շատ լավ գրքեր են տպվում, մնում է գնահատողները նկատեն հենց դրանք, ոչ թե նորարարական անվանված գրական աղբը:
ՄԱՐԻԵՏԱ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ
