Սյունիքը կդառնա երկրորդ Արցախ, իսկ Տիգրանաշենի շուրջ ճանապարհը՝ երկրորդ Լաչինի միջանցք. Խաչիկյան

Շարունակվող բանավեճերի կապակցությամբ Զանգեզուրի միջանցքի վերաբերյալ, ինչը բավականին տարօրինակ է, քանի որ այս հարցի շուրջ վաղուց արդեն ամեն ինչ բազմիցս ասվել է, ևս մեկ անգամ պարզաբանեմ։

Եթե խնդիրն այն էր, որ հարևաններին հնարավորություն տրվեր ազատորեն անցնել մեր տարածքով՝ առանց Հայաստանի ինքնիշխանությունն ու անվտանգությունը վտանգելու, ապա պետք էր անել հետևյալը․ հարևան երկրների տրանսպորտային միջոցների վարորդների համար սահմանել առանց վիզայի տարանցման ռեժիմ, կամ էլեկտրոնային վիզաների և էլեկտրոնային մաքսային վերահսկողության ռեժիմ, ինչը նրանց թույլ կտար արագ հատել Հայաստանի սահմանները՝ չխախտելով նրա ինքնիշխանությունը։

Ինչ վերաբերում է այն փաստարկին, թե Հայաստանին անհրաժեշտ էր գումար վաստակել և ներդրումներ ներգրավել. պատասխանը շատ պարզ է։ Պետք էր պայմանագիր կնքել չեզոք երկրի, ԱՄՆ-ի կամ Եվրոպայի մասնավոր ընկերության հետ, որը կիրականացներ միջանցքի կառուցումը և ներդրումներ կկատարեր դրա մեջ։ Երբ պայմանագիրը կնքվում է պետության և մասնավոր ընկերության միջև, մասնավոր ընկերությունը ենթարկվում է տվյալ պետության ինքնիշխանությանը և օրենքներին (առնվազն՝ տեսականորեն)։ Իսկ երբ պայմանագիրը կնքվում է մի պետության և մեկ այլ պետության միջև, դա նշանակում է առաջին պետության ինքնիշխանության կորուստ, քանի որ այդ երկրորդ պետությունն արդեն իր իրավունքներն է ստանում նրա տարածքում։ Եվ Հայաստանի ձեռքում պետք է մնար բաժնետոմսերի վերահսկիչ փաթեթը՝ 50+ տոկոս, ոչ թե 26 տոկոս։

Եվ երրորդը։ Կենտրոնական Ասիայի, Մերձավոր Արևելքի, Կովկասի, Աֆրիկայի և այլ տարածաշրջանների ողջ տարածքով անցնում են հարյուր հազարավոր կիլոմետրերի երկարությամբ երկաթուղիներ և ճանապարհներ։ Միայն չինական «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» նախագիծն ընդգրկում է ավելի քան 140 պետություն։ Բոլորն էլ իրենց տարածքով ճանապարհներ են տրամադրել, բայց նրանցից ոչ մեկը չի համաձայնել իր սահմաններից հանել անձնագրային և մաքսային վերահսկողությունը և իր սահմանապահներին նստեցնել պահարանում՝ հետևի սենյակում։ Ոչ մեկը։

Եվ վերջինը։ Մեղրիի կորստից հետո Հայաստանը կկորցնի Իրանի հետ իր սահմանը, որը նրան փրկեց 90-ականների ցուրտ տարիներին։ Իսկ Սյունիքը կհայտնվի երեք կողմից շրջապատված վիճակում։ Սյունիքը կդառնա երկրորդ Արցախը, իսկ Տիգրանաշենի շուրջ ճանապարհը՝ երկրորդ Լաչինի միջանցքը։ Բայց ի տարբերություն արցախցիների, որոնք 9 ամիս սովահար եղան և, ի դժգոհություն այս ռեժիմի ու նրա ընտրազանգվածի, ցավոք, չմահացան, սյունեցիներն իրենք են քվեարկել դրա օգտին։ Ահա և ամբողջը։

Արթուր Խաչիկյան, քաղաքագետ