Դեռեւս Խորհրդային Միության տարիներին անիմացիան մեծ ծաղկում էր ապրում: Մեկը մյուսի հետեւից նկարահանվում էին հետաքրքրական ֆիլմեր, մուլտֆիլմեր, որոնցից շատերն այնքան էին սիրվում հանրության կողմից, որ դրանցում հնչող մի շարք արտահայտություններ թեւավոր խոսքերի պես տարածվում էին մարդկանց շրջանում` «Պինգվինաշենից» մինչեւ «Գտնված երազ»: Վերջին տարիներին անիմացիայի արտադրության տեխնոլոգիաները սրընթաց զարգացել են, նոր տեխնոլոգիաները փոխել են անիմացիան` հայտնվելով մին նոր հարթակում, սակայն անիմացիոն հին հայկական մուլտֆիլմերը դեռեւս մեր հիշողության մեջ կադր առ կադր պահպանվել են ու միայն լավ ազդեցություն են թողել ի տարբերություն այսօրվա արտադրանքի: Այսօր ամենակարեւոր կրթադաստիարակչական գործառույթն են կատարում մուլտֆիլմերըՙ նրանցում ներկայացնելով մեր պատմությունը, հերոսներին: Կարող ենք եւ պետք է մանուկների մեջ սերմանել ազգայինը, ոչ թե թույլ տալ, որ նրանք մեծանան բացառապես Սպայդերմենների, Շրեկների, Ռենջերների ազդեցության տակ: Չնայած որ, խորհրդային կարգերի փլուզումից հետո որոշ շրջան հայկական անիմացիան ոչ մի քայլով առաջ չէր գնում, սակայն եկավ ժամանակ, որ այն երկրորդ շնչառություն ստացավ: Այսօր ե՛ւ դասական ոճի, ե՛ւ եռաչափ անիմացիան վերելք են ապրում եւ նոր փուլ մտնում Հայաստանում: Դրա մասին փաստում են նաեւ անիմատորները: Եվ այսօր հպարտությամբ տոնում ենք հայկական անիմացիայի 75-ամյակը:
Եթե հայկական անիմացիայի վերելքը դիտարկենք միջազգային փառատոներում տարած հաղթանակներով, ապա այո, մենք ունենք լավ արտադրանք, որը գնահատվում է: Սակայն ուր է այդ արդյունքը, ինչո՞ւ են մեր էկրանները ողողված հոլիվուդյան սարսափազդու մուլտֆիլմերով:
Խ. Միության ժամանակ ստեղծված անիմացիոն յուրաքանչյուր ֆիլմ պետք է ցուցադրվեր բոլոր կինոթատրոններում, հեռուստաալիքներով, բայց այսօր, բնականաբար, այդ քաղաքականությունը չի կարող գործել եւ այլ տարբերակներ չեն ստեղծվել: Այդ իսկ պատճառով շատ ու շատ անիմացիոն ֆիլմեր, մուլտֆիլմեր հեռուստադիտողին հայտնի չեն եւ մնացել են ստեղծողների դարակներում: Երբեմն-երբեմն Հանրային հեռուստաալիքն է ցուցադրում դրանք, սակայն դա դեռեւս բավական չէ հայկական անիմացիոն ֆիլմերը հանրահռչակելու համար: Այս հարցին պետք է լուրջ մոտեցում ցուցաբերվի, սակայն, ինչպես շատ եւ շատ այլ հարցեր, բարձիթողի վիճակում են:
Վերջին շրջանում քիչ թե շատ հայտնի անիմացիոն ֆիլմերից էր Դավիթ Սահակյանցի ստեղծագործական խմբի ստեղծած «Կիլդիմ» անիմացիոն նախագիծը, որը լավ ընդունելություն գտավ հանրության շրջանում, ինչպես իմաստային, այնպես էլ տեխնիկական լուծումների առումով եւ ծառայեց իր նպատակին: Սա էլ շրջանառվեց համացանցի միջոցով: Դե ինչ, եթե պետական ուշադրություն չի հատկացվում, ապա գոնե անիմատորները պետք է իրենց համար PR մեխանիզմ մշակեն` հնարավոր բոլոր եղանակներով իրենց ստեղծագործությունները տարածելու համար:
Սակայն ուրախալի է, որ Հայաստանում անիմացիան այնքան հաստատ հիմքերի վրա է դրված, որ հասունացավ պահը ստեղծելու նաեւ անիմացիային նվիրված փառատոն` «Ռեանիմանիա»:
Շուտով հենց այս փառատոնի շնորհիվ տեղի կունենա համագործակցություն անիմացիայի ժանրում` հայերի եւ էստոնացիների միջեւ: Փառատոնի շրջանակում հայաստանյան հանդիպման ժամանակ երկու երկրների մասնագետները հստակեցրին համագործակցության բոլոր կետերը` ֆինանսական աղբյուրների հայթայթումից մինչեւ իդեաների կյանքի կոչման մեխանիզմ, մասնագետների փոխանակում եւ ստեղծագործական այլ կետեր: Ուրախալի է, որ բացի պետական աջակցությամբ ստեղծվող անիմացիոն ֆիլմերից, հայ մասնագետները եզրեր են փնտրում համագործակցելու դրսի մասնագետների հետ: Ի դեպ, 2013թ. Ազգային կինոկենտրոնը մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի արտադրության համար նախատեսված բյուջետային հատկացումներ է արել` «Վիշապագորգ», բեմադրող ռեժիսոր Գայանե Մարտիրոսյան, «Դանթե», բեմադրող ռեժիսոր Նաիրա Մուրադյան, եւ «Զարմանադարանը», բեմադրող ռեժիսոր Անդրանիկ Թորոսյան, անիմացիոն եւ այլ ֆիլմերի համար:
Էստոնացի անիմատոր Ռեբանե Մարի Լուիսը չնայած որ այդքան շատ հայկական անիմացիոն ֆիլմեր չի դիտել, սակայն իր նայածի շրջանակում վերլուծելով ասաց. «Ե՛վ հայերը, ե՛ւ էստոնացիները կարծես թե նույն սակավ բյուջեով են նկարահանում իրենց անիմացիոն մուլտֆիլմերը, ֆիլմերը, սակայն երկու երկրների արտադրանքի ընդհանրությունը միայն դա չէ: Ինչպես նկատեցի, հայկական մուլտֆիլմերում դուք փորձում եք շեշտը դնել ազգայինի վրա, մենք եւս դա անում եք: Շփվելով հայ անիմատորների հետ հասկացա, որ Հայաստանում ներուժը կա, ինչը շատ ուրախալի է»:
Հուսանք, որ անիմացիոն բումի գոնե գալիք տարիներին ականատես կլինենք ու կգա ժամանակ, որ ամերիկացու, անգլիացու կամ մեկ այլ երկրի քաղաքացու զավակը կմեծանա հայկական ոգով ստեղծված անիմացիոն ֆիլմով, մուլտֆիլմով, ոչ թե հակառակը:
Եկել է ժամանակը, որ մեզ թողած ժառանգությունը հիմք դարձնելով զարգացնենք մեր աշխատանքները:
