Իսկ ինչպե՞ս է պայքարելու մենաշնորհների դեմ
Կառավարության երեկվա նիստում վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի ելույթը կարելի է բնութագրել որպես նոր մոտեցումներին անցնելու իշխանության քայլ: Առաջարկելով քաղաքական եւ հասարակական բոլոր ուժերին համագործակցել Հայաստանի տնտեսական զարգացման եւ ռեսուրսների առավել արդյունավետ կիրառման ուղղությամբ, վարչապետը նշեց այն քայլերը, որոնք պետք է իրականացնի կառավարությունը:
Քայլերից առաջինը անցումն է խնայողության առավել խիստ ռեժիմի: «Պետք է ձեւավորենք առավել քիչ ծախսատար պետական կառավարման ապարատ», ասաց Հովիկ Աբրահամյանը , նշելով այն ծախսերը, որտեղ պետք է կրճատվենՙ գործուղումները, ներկայացուցչական ծախսերը, վերանորոգումները, ծառայողական մեքենաները եւ այլն: Այնուհետեւ նա հանձնարարեց ֆինանսների նախարարությանը եւ կառավարության աշխատակազմին մինչեւ կառավարության հաջորդ նիստը այս առումով ներկայացնելու լրացուցիչ առաջարկություններ:
Երկրորդ քայլըՙ «պետական կառավարման ապարատը պետք է դառնա ավելի կոմպակտ»: Օպտիմալացման նպատակով վերլուծությունը պետք է պատրաստ լինի մինչեւ 2017 թվականի բյուջետային քննարկումները, բայց Հովիկ Աբրահամյանը այստեղ նույնպես հստակեցրեց, թե խոսքը ո՞ր կառույցներում կրճատումների մասին էՙ նախարարությունների աշխատակազմեր, տարբեր ՊՈԱԿ-ներ, ԾԻԳ-եր, առընթեր մարմիններ, առանձնացված ստորաբաժանումներ: Ըստ վարչապետի, այս քայլերի արդյունքում կարող է առաջանալ որոշակի սոցիալական լարվածությունՙ պայմանավորված պետական համակարգում աշխատատեղերի կրճատմամբ, ինչին իշխանություները այդ պատճառով մինչ այժմ չէին գնում: «Բայց այսօր Արցախի եւ Մայր Հայրենիքի առջեւ ծառացած անվտանգության խնդիրներն այլ են: Ստեղծված իրավիճակն, իսկապես, ոչ ստանդարտ է, եւ մենք չպետք է խուսափենք ոչ ստանդարտ քայլեր կատարելուց ու որոշումներ կայացնելուց», նշեց վարչապետը:
Այստեղ հարկ է ավելացնել, որ կրճատումներ անելուց դժվար է լինելու զերծ մնալ սուբյեկտիվիզմից: Այսինքն, երբ կրճատվում են ոչ թե վարչության պետերի, նրանց տեղակալների, խորհրդականների հաստիքներ, այլ ասենքՙ միայն առաջատար մասնագետների: Կամՙ երբ կրճատելիս հաշվի են առնում ոչ թե այն, թե այդ կառույցը եւ նրա աշխատակիցը անհրաժեշտ են, թե՞ ոչ, այլ թե «ում մարդն» է դրա ղեկավարը: Վերջին հանգամանքը հատկապես խոր արմատներ է թողել պետական կառավարման համակարգում եւ, ցավոք, անհավանական է թվում, որ այս գործոնը չի ազդելու կրճատումների ժամանակ:
Երրորդ ուղղությունը, որի մասին խոսեց վարչապետը, բոլոր ժամանակներում եւ բոլոր երկրներում հավերժական թեմա կոռուպցիայի դեմ պայքարն է: Ըստ Հովիկ Աբրահամյանի, եթե ոլորտներում այս առումով ցուցանիշների բարելավում չնկատվի, ապա կադրային փոփոխություններ կլինեն:
Եվս մեկ սկզբունք, որը կարեւորեց վարչապետը, շահերի բախման երեւույթին էր առնչվում: «Համարում եմ, որ մենք պետք է շատ արագ կոշտ մեխանիզմներ ներդնենք, որոնք կբացառեն հանրային պաշտոն զբաղեցնող անձանց եւ նրանց հետ փոխկապակցված ազգականների մասնակցությունը պետական գնումներին եւ պետական միջոցներով իրականացվող ծրագրերին», խոստացավ նա:
Միաժամանակ, ըստ Հովիկ Աբրահամյանի, վերոնշյալ բոլոր լուծումներն արդյունավետ չեն լինի, եթե չապահովվի կայուն եւ երկարատեւ տնտեսական աճ: Անդրադառնալով այն քննադատություններին, ըստ որոնց պետությունը չի պայքարում ձեւավորված մենաշնորհների դեմ, նա հայտարարեց, որ թերությունն ուղղելու ժամանակն է: Էկոնոմիկայի նախարարին եւ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության հանձնաժողովին վարչապետը հանձնարարեց առավելագույնը երեք շաբաթվա ընթացքում վերլուծել Հայաստանում առկա մենաշնորհները, դրանց ազդեցությունը ազատ մրցակցային պայմաններ ունենալու վրա եւ առաջարկել արդյունավետ լուծումներ:
Սակայն, հարկ է նշել, որ Հայաստանում օրենսդրությունը չի արգելում մենաշնորհները, այլ արգելում է դրանց չարաշահումը: Կառաջարկվի՞ օրենսդրական փոփոխություն, որը կարգելի մենաշնորհները, թե՞ կխստացվեն դրանց չարաշահման դեմ պայքարի ձեւերը: Համենայնդեպս, այս հարցի վերաբերյալ չկան միանշանակ գնահատականներ: Աշխարհի տարբեր երկրներում տարբեր լուծումներ են առաջարկվում թե՛ մենաշնորհների առկայությունՙ առանց դրանց չարաշահման, թե՛ հակամենաշնորհային օրենսդրություն:
Մի խոսքով, առաջիկայում Հայաստանի պետական կառավարման համակարգում հետաքրքրական իրադարձություններ են սպասվում, որոնք, հուսանք, իսկապես ավելի արդյունավետ կդարձնեն այն եւ հնարավորություն կտան նպատակային օգտագործել խնայված միջոցները:
