Լրագրող եւ քաղաքական վերլուծաբան Վիգեն Չթրյանը միջազգային հարաբերություններ առարկան է դասավանդում Ժնեւի Ուեբստր համալսարանում: Նաեւ դասախոսում է Ժնեւի համալսարանի գլոբալ ուսումնասիրությունների ինստիտուտում, որտեղ «Արմինյն Միրոր-Սփեքթեյթր» պարբերականի հաղորդմամբ նա վերջերս ներկայացրել է օսմանյան ժամանակաշրջանի հայ հեղափոխականների պատմությունը ուսումնասիրող թուրք մտավորական Քադիր Աքընի «Կարմիր» (Red) վավերագրական ֆիլմը:
«Այս ֆիլմը ոչ թե հայերի, այլ թուրքերի համար եմ նկարահանել», ասել է Աքընը Վիգենի հետ զրուցելիս: Նրա հետաքրքրությունները այդ թեմայի շուրջ սկսվել են, երբ նա իմացել է սոցիալ-դեմոկրատ հնչակյան հեղափոխական Փարամազի մասին, որին 1916-ին կախաղան են բարձրացերլ 19 համախոհների հետ Ստամբուլի Բայազիտ հրապարակում: 2010-ին ձախակողմյան թերթերից մեկում նա կարդացել է «Փարամազին չմոռանանք» վերնագրով մի հոդված, որն էլ առաջնորդել է նրան խորանալու Օսմանյան կայսրության այդ չլուսաբանված շրջանի առաջին սոցիալիստների եւ հեղափոխականների պատմության մեջ:
Աքընը այցելել է Երեւան, Բեյրութ եւ Ժնեւՙ հանդիպելու հնչակյան եւ դաշնակցական գործիչների հետ: Արդյունքում 2015-ին հրատարակել է իր առաջին գիրքը «Փարամազՙ հայ հեղափոխականը: Աբդուլ Համիդից մինչեւ Միություն եւ Առաջընթացի հայ սոցիալիստները եւ Ցեղասպանությունը» խորագրով, որն արդեն հինգերորդ անգամ է վերահրատարակվել վերջերս: Ներկա վավերագրականը հայկական կուսակցությունների պատմությունն է ներկայացնում նախքան Ցեղասպանությունը:
«Մինչեւ օրս չգիտեինք, թե ինչ ազդեցություն է թողել ցեղասպանությունը թուրք սոցիալիստների վրա: Այն փաստը, որ տասնամյակներ շարունակ թուրք ձախակողմյանները անտեսել են իրենցից առաջ գործած սոցիալիստներին, ցույց է տալիս, որ ինտերնացիոնալիզմը չէ, որ ընկած է եղել թուրքական սոցիալիստական շարժման հիմքում», նշել է Աքընը, ընդգծելով, որ դրա հետազոտումն ու բացահայտումը այսօր էլ խիստ այժմեական է: «Հնչակները ցանկանում էին ստեղծել «Անատոլիական դաշնություն», ինչը այսօր էլ քննարկման ենթակա հարց է», ավելացրել է նա: Ավելին, նա այդ հարցը այժմեական է համարել նաեւ Մերձավոր Արեւելքում ստեղծված ներկա քաղաքական իրավիճակի պայմաններում: Ֆիլմը կարեւորվում է, ըստ մեկնաբանությունների, ոչ այնքան քաղաքական պայքարի օգտագործված մեթոդների, որքան անհատ-պետություն հարաբերությունների առումով: Այն առումով, որ այդ ժամանակների մարդիկ, անհատներ, ցանկանում էին դառնալ երկրի լիիրավ քաղաքացիները եւ օգտվել իրենց քաղաքական, սահմանադրական իրավունքներից:
