Եզրակացնում է BBC-ին, անդրադառնալով հայ-թուրքական վերջին զարգացումներին
Օրերս Հայաստանում կրկին ակտիվացան հայ-թուրքական հարաբերությունների բարելավման հարցի վերարծարծումները: Կողմերի բարձրագույն ղեկավարները բարելավմանն ընդառաջ հայտարություններ են անում, որոնք արժանանում են Ռուսաստանի եւ ԱՄՆ-ի աջակցությանը: Վերարծարծումները, թերեւս, ակտիվացել էին ամռանը, իսկ հոկտեմբերի 26-ին Ադրբեջան այցելող Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը Զանգիլանում խոսել էր Ֆիզուլին, Շուշիին եւ Աղբենդին, առաջիկայում էլ Նախիջեւանին կապող ճանապարհների շինարարության մասին, ապա հայտարարել. «Այտեղ կառուցվող մայրուղին եւ երկաթուղին ոչ միայն Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի, այլեւ տարածաշրջանի մյուս երկրների առջեւ բացելու է առեւտրա-տնտեսական հեռանկարներ: Այնպես, որ ժամանակի ընթացքում, շարժվելով Զանգեզուրից , հասնելու ենք մինչեւ Ստամբուլ, էլ չասած Կարսի, Իգդիրի մասին: Այս ամենից օգտվելու են Ադրբեջանի բոլոր հարեւաններըՙ Իրանը, Վրաստանն ու Հայաստանը: Համանման նախագծերը բնույթով օտարացնող չեն, այլ ընդգրկող: Հետեւաբար հարկ է ճշտել սահմանները եւ փոխադարձաբար ճանաչել դրանք: Անհրաժեշտ է նաեւ, որ Հայաստանը բարի կամք դրսեւորի Ադրբեջանի հետ խնդիրների կարգավորման համար: Այդ դեպքում մենք Հայաստանի հետ հարաբերությունները կարգավորելու առումով որեւէ խնդիր այլեւս չենք ունենա: Թուրքիան, խաղաղության հաստատման եւ դրա հարատեւության ապահովմանն ուղղված կառուցողական ամեն քայլին, նույն կառուցողականությամբ է արձագանքելու»:
Էրդողանի օրինակին հետեւեց արտգործնախարար Մեւլութ Չավուշօղլուն : Նա դեկտեմբերի 14-ին Թուրքիայի ազգային մեծ ժողովում իր նախարարության բյուջեի քննարկմանն ունեցած ելույթում, ինչպես նշել են թուրքական լրատվամիջոցները, ասել է, որ Թուրքիան Ադրբեջանի հետ Հարավային Կովկասում տարածաշրջանային խաղաղության հաստատման համար դիվանագիտական բուռն ջանքեր է գործադրում, ապա ավելացրել. «Ադրբեջանի հետ խորհրդակցել ենք, շուտով փոխադարձաբար հատուկ ներկայացուցիչներ ենք նշանակելու, որ նորմալացնենք հարաբերությունները Հայաստանի հետ»:
Չավուշօղլուն, ի պատասխան «Լավ» կուսակցության խմբակցության փոխնախագահ Էրհան Ուսթայի հարցին, Deutsche Welle-ի վկայությամբ, ասել է. «Հատուկ ներկայացուցիչ ենք նշանակում, այլ ոչ թե դեսպան: Եթե հարաբերությունները նորմալանան եւ Հայաստանը դասեր քաղի վերջին զարգացումներից, տալով նախապատվությունը հաշտությանն ու խաղաղությանը, այդ ժամանակ հնարավոր է, որ դեսպանատուն էլ բացվի»: Ի դեպՙ գերմանական թերթը հարկ է համարել նշելու, որ օգոստոսին ՀՀ վարչապոտ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը Թուրքիայի դրական ազդակներին դրականորեն արձագանքելու պատրաստակամություն էր հայտնել, համարելով միաժամանակ թուրքական պետության մասնակցությունը ղարաբաղյան 44-օրյա պատերազմին սպառնալիք «տարածաշրջանի խաղաղության եւ կայունության համար»:
Դեկտեմբերի 15-ին հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման գործընթացներին պաշտոնական Վաշինգտոնի աջակցությունն է հայտնել ԱՄՆ պետքարտուղար Էնթոնի Բլինքենը , մասնավորապես ասելով. «Մենք ողջունում ենք եւ վճռականորեն աջակցում Հայաստանի ԱԳՆ-ի եւ Թուրքիայի ԱԳ նախարար Մեւլութ Չավուշօղլուի հայտարարությունները հատուկ ներկայացուցիչներ նշանակելու եւ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը քննարկելու մասին»:
Պետքարտուղարին հավելել է ՌԴ արտգործնախարարության ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան : Թեեւ նա շրջանցել է ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի միջնորդելու նախաձեռնությունը, ինչպես նաեւ «Զանգեզուրի միջանցքի» հարցում Մոսկվայի շահագրգռությունը, սակայն հայտարարության մեջ, այնուամենայնիվ, չի մեռացել 3+3 ձեւաչափի մասին: Նա, ինչպես տեղեկացնում է «Արմենպրեսը», ասել է. «Մենք ելնում ենք դրանից, որ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումը կնպաստի տարածաշրջանում ընդհանուր իրավիճակի բարելավմանը, կնպաստի բարիդրացիականության եւ վստահության մթնոլորտի ձեւավորմանը ե՛ւ տարածաշրջանում, ե՛ւ ժողովուրդների միջեւ: Այս տեսանկյունից ողջունում ենք Անկարայի եւ Երեւանի կողմից վերջին շրջանում ցուցաբերվող երկկողմ երկխոսություն սկսելու տրամադրվածությունըՙ հարաբերությունների կարգավորման խնդիրները քննարկելու համար»:
Զախարովան հայտնել նաեւ ամեն կերպ գործընթացն աջակցելու Ռուսաստանի պատրաստակամությունը, ապա, Կ. Պոլսո «Ակօսի» կայքէջի տվյալներով, շարունակել. «Ռուսաստանը գոհունակությամբ է ընդունում Երեւանի եւ Անկարայի հարաբերությունների նորմալացման համար երկխոսություն սկսելու պատրաստակամությունը: Այդ առումով հատուկ ներկայացուցիչներ նշանակելը տրամաբանական է եւ ողջունելի: Մենք պատրաստ ենք աջակցել կողմերին: Դեկտեմբերի 10-ին տարածաշրջանային 3+3 խորհրդատական պլատֆորմի առաջին նիստի անցկացումը Մոսկվայում, նպաստել է Երեւանի եւ Անկարայի մերձեցմանը: Մեկ անգամ եւս ուզում եմ ընդգծել, որ մենք ողջունում ենք Երեւանի եւ Անկարայի միջեւ փոխվստահության հաստատմանն, ինչպես նաեւ երկու երկրների եւ ժողովուրդների մերձեցմանը նպաստող բոլոր ձեռնարկումները»: Նա ողջունել է նաեւ Փաշինյանի եւ Ալիեւի Բրյուսելում տեղի ունեցած հանդիպումը, առանց նշելու դրաՙ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի նախաձեռնությամբ իրականացման մասին:
Համենայնդեպս դեկտեմբերի 14-ին Հայաստան-Թուրքիա մերձեցման հարցին անդրադարձել է նաեւ BBC-ին եւ մասնավորապես նշելՙ «Հայտնի է, որ ԱՄՆ-ը նախաձեռնություն էր հանդես բերել Անկարայի եւ Երեւանի միջեւ երկխոսության գործընթացի սկզբնավորման համար: Հարցը Հռոմում տեղի ունեցած հադիպման ժամանակ քննարկել էին նախագահներ Բայդենն ու Էրդողանը , ինչպես նաեւ պետքարտուղար Բլինքենն եւ արտգործնախարար Չավուշօղլուն »: Հատկանշական է BBC-ի հետեւյալ գնահատականն այս ամենի առթիվ. «Արեւմուտքը, ԱՄՆ-ի եւ Եվրոպական Միության գլխավորությամբ, աջակցում է Թուրքիա-Հայաստան մերձեցումը, որ թուլացնի տարածաշրջանում Ռուսաստանի Դաշնության ազդեցությունը»:
Ըստ ամենայնի ԱՄՆ-ի ու ԵՄ-ի աջակցությամբ պետք է պայմանավորել այն, որ Էրդողանն ու Չավուշօղլուն Հայաստանի հետ մերձեցման պատրաստակամություն հայտնելիս զգուշավորություն են ցուցաբերել եւ չեն պնդել «Զանգեզուրի միջանցքի» բացման անհրաժեշտության մասին, ի տարբերություն Ալիեւի:
