Azg.am-ի զրուցակիցն է Արցախի ԱԳ նախկին նախարար Արման Մելիքյանը։
-Պարո՛ն Մելիքյան, վերջին շրջանում համառ պայքար է ընթանում, թե մեր տարածաշրջանում ով կկարողանա իր դիրքերն ամրապնդել. Ֆրանսիան Սյունիքում հյուպատոսություն է բացում և 7 մլն եվրո տրամադրում Արցախից բռնի տեղահանվածների սոցիալական կարիքների հաղթահարման նպատակով, ԱՄՆ-ն իր հերթին աջակցություն է հայտնում ՀՀ իշխանություններին։ Իրականում Հայաստանը գոնե չնչին իրավունք կամ հնարավորություն ունի՞ տարածաշրջանի գլխավոր դերակատարի կամ դերակատարաների ընտրության հարցում։
-Խոսքը կարող է վերաբերվել ոչ թե վերացական Հայաստանին, այլ կոնկրետ ՀՀ գործող իշխանությանը և այս դեպքում անհրաժեշտ է նկատի ունենալ ոչ թե հնարավորության առկայությունը կամ առանցքային դերակատարի ընտրության իրավունքը, այլ պետական շահը լավագույնս պաշտպանելու համատեքստում վարչապետ Փաշինյանի ու իր թիմի ճիշտ կողմնորոշվելու և ինքնուրույն պատասխանատու որոշումներ կայացնելու ունակությանը։ Այս առումով ամենևին լավատես չեմ։
-Անդրադառնալով Արցախին՝ կարելի՞ է ասել, որ Արցախի ՊԲ-ի կազմալուծման և զինաթափման գինը արցախահայության՝ Արցախից դուրս գալու թույլտվությունն էր։
-Չեմ կարծում որ այստեղ հենց այդ տրամաբանությունն է գործել։ Արցախի զինաթափումն ու արցախահայության բռնագաղթը միևնույն շղթայի տարբեր օղակներն են։ Նպատակն՝ այս փուլում Արցախի առայժմ մասնակի հայաթափումն է և պետականության «կամավոր» ապամոնտաժումը:
-Պարո՛ն Մելիքյան, եթե Արցախում այլևս արցախահայություն չլինի, ռուս խաղաղապահներն ինքնըստինքյան պետք է լքեն Արցախը։ Արցախից դուրս գալուց հետո, ըստ Ձեզ, որտե՞ղ են ռուսները փորձելու ամրապնդվել կամ ո՞ւմ են այլևս պաշտպանելու։
-Հավանաբար Արցախն ամբողջովին չի հայաթափվի՝ գոնե առայժմ։ Ռուսական ռազմական ներկայությունն ապահովող խաղաղ հայ բնակչության որոշակի քանակ թերևս կմնա Ստեփանակերտում ու մերձակա բնակավայրերում։ Իսկ Արցախից հեռանալու և Հայաստանում իշխանափոխության փորձի անհաջողության դեպքում ռուսները հեռանալու են Հարավային Կովկասից։ Բայց, հավանաբար, դեռ 2-3 տարի ապրելու ենք գերտերությունների միջև ձևավորվող պայմանական «երկիշխանության» և տարածաշրջանային կոնֆլիկտածին վայրիվերումների պայմաններում։
-Օդում կախված է մնում Հայաստանն ադրբեջանցիներով վերաբնակեցնելու հարցը։ Ինչպիսի՞ն պետք է լինի ՀՀ իշխանությունների գործելաոճն այս ենթատեքստում, եթե հաշվի առնենք, որ Նիկոլ Փաշինյանն ամիսներ առաջ պաշտոնապես հայտարարել էր ադրբեջանցիների՝ ՀՀ վերադարձի հնարավորության մասին։
-Այս հարցում, գոնե առ այսօր, ՀՀ իշխանություններն ընդհանրապես և վարչապետ Փաշինյանն անձամբ միայն օդ են ծածանել՝ ոչ մի առարկայական քայլ չի արվել մեզ համար անբարենպաստ զարգացումներից խուսափելու համար։ Սա փախստականների հիմնախնդրի համատեքստում պետական կառավարման համակարգի բացառիկ անբանության դրսևորում է։ Թեև, գուցե, նաև այլ՝ շատ ավելի մտահոգիչ պատճառներով է պայմանավորված կառավարող թիմի այսօրինակ պահվածքը։
-Պարո՛ն Մելիքյան, ինչո՞ւ ՀՀ իշխանությունները նույն նախանձախնդրությամբ որևէ քայլ չեն ձեռնարկում Ադրբեջանում ապրած հայերի իրավունքների պաշտպանության, Ադրբեջան վերջիններիս վերադարձի ուղղությամբ։
-ՀՀ իշխանությունները հայ փախստականների խնդիրը քաղաքական գործիքակազմի միջոցով կառավարելու նվազագույն ցանկությունն ու կարողունակությունը չեն դրսևորել և ժամանակի ընթացքում իրենցից կախվածն արել են դրա քաղաքական կշիռը ոչնչացնելու համար։ Այդպես էր նախկինում, այդպես է նաև հիմա։ Գոնե առայժմ։ Հնարավոր է այս ոլորտում լուրջ արդյունքներ ունենալ, բայց պետական մասնակցությունը դրա պարտադիր նախապայմանն է։ Միայն թե լուրջ մտավախություն ունեմ, որ այս անգամ ևս Արցախից ՀՀ եկած փախստականների հոսքը առիթ կդառնա նրանց օգնություն տրամադրելու պատրվակով տարաբնույթ չարաշահումների և հին փախստականների շահերն ու իրավունքները կրկին անտեսելու, մոռացության մատնելու համար
-Օրերս Ադրբեջանի նախագահը հայտարարեց, թե ճանաչում է ՀՀ տարածքային ամբողջականությունը, սակայն չկոնկրետացրեց՝ հատկապես քանի քառակուսի կիլոմետրով։ Ի՞նչ վտանգներ է պարունակում Ալիևի այսօրինակ հայտարարությունը։
-Ես ոչ մեկի խոսքը չեմ կարևորում, քանի դեռ այն իր հաստատումը չի գտել կոնկրետ գործողությունների դաշտում։ Նախագահ Ալիևն էլ իր տերերն ունի ու կգործի նրանց հրահանգների համաձայն, իսկ դա նշանակում է, որ ցանկացած պահի կարող է նոր պահանջներով հանդես գալ։
